๓. สโภชนสิกฺขาปทํ

๒๗๙. ตติเย ‘‘สยนิยฆเร’’ติ วตฺตพฺเพ ยการโลปํ กตฺวา ‘‘สยนิฆเร’’ติ วุตฺตนฺติ อาห ‘‘สยนิฆเร’’ติ. ยโตติ เอตฺถ โตสทฺโท ปฐมาทีสุ อตฺเถสุ ทิสฺสติ. ‘‘ยโตนิทาน’’นฺติอาทีสุ (สุ. นิ. ๒๗๕) ปฐมตฺเถ. ‘‘อนฺตราเย อเสสโต’’ติอาทีสุ (ธ. ส. อฏฺฐ. คนฺถารมฺภกถา ๗) ทุติยตฺเถ. ‘‘อนิจฺจโต’’ติอาทีสุ (ปฏฺฐา. ๑.๑.๔๐๙) ตติยตฺเถ. ‘‘มาติโต ปิติโต’’ติอาทีสุ (ที. นิ. ๑.๓๑๑) ปญฺจมฺยตฺเถ. ‘‘ยํ ปรโต ทานปจฺจยา’’ติอาทีสุ (ชา. ๒.๒๒.๕๘๕) ฉฏฺฐฺยตฺเถ. ‘‘ปุรโต ปจฺฉโต’’ติอาทีสุ (ปาจิ. ๕๗๖) สตฺตมฺยตฺเถ. ‘‘ปทมโต’’ติอาทีสุ การณตฺเถ ทิสฺสติ. อิธาปิ การณตฺเถเยวาติ อาห ‘‘ยสฺมา’’ติ. ยสฺมา การณา อยฺยสฺส ภิกฺขา ทินฺนา, ตสฺมา คจฺฉถ ภนฺเต ตุเมฺหติ อตฺโถ. ยนฺติ ภิกฺขํ. โวติ ตุเมฺหหิ. อธิปฺปาโยติ ปุริสสฺส อชฺฌาสโย. ‘‘ปริยุฏฺฐิโต’’ติ สามญฺญโต วุตฺเตปิ อตฺถปกรณาทิโต ราคปริยุฏฺฐิโตวาธิปฺเปโตติ อาห ‘‘ราคปริยุฏฺฐิโต’’ติ, ราเคน ปริภวิตฺวา อุฏฺฐิโตติ อตฺโถ.

๒๘๐. สโภชนนฺติ เอตฺถ สกาโร สหสทฺทการิโย จ อการุการานํ อสรูปตฺตา อการโต อุการสฺส โลโป จ ตีสุ ปเทสุ ปจฺฉิมานํ ทฺวินฺนํ ปทานํ ตุลฺยตฺถนิสฺสิตสมาโส จ ปุพฺพปเทน สห เภทนิสฺสิตพาหิรตฺถสมาโส จ โหติ, อิติ อิมมตฺถํ ทสฺเสนฺโต อาห ‘‘สห อุโภหิ ชเนหี’’ติ. อถ วา ภุญฺชิตพฺพนฺติ โภชนํ, สํ วิชฺชติ โภชนํ อสฺมึ กุเลติ สโภชนนฺติ ทสฺเสนฺโต อาห ‘‘อถ วา’’ติอาทิ. หีติ สจฺจํ. เตเนวาติ เตเนว อญฺญมญฺญํ ภุญฺชิตพฺพตฺตา. อสฺสาติ ‘‘สโภชเน’’ติปทสฺส. ฆเรติ เอตฺถ ปุพฺโพ สยนิสทฺโท โลโปติ อาห ‘‘สยนิฆเร’’ติ. อิมินา ‘‘ทตฺโต’’ติอาทีสุ วิย ปุพฺพปทโลปสมาสํ ทสฺเสติ. ปิฏฺฐสงฺฆาฏสฺสาติ เอตฺถ ปิฏฺฐสงฺฆาโฏ นาม น อญฺญสฺส ยสฺส กสฺสจิ, อถ โข สยนิฆรคพฺภสฺเสวาติ อาห ‘‘ตสฺส สยนิฆรคพฺภสฺสา’’ติ. ยถา วา ตถา วาติ เยน วา เต น วา อากาเรน. กตสฺสาติ ปิฏฺฐิวํสํ อาโรเปตฺวา วา อนาโรเปตฺวา วา กตสฺสาติ. ตติยํ.

๒๘๔. จตุตฺถปญฺจเมสุ ยถา จ สโภชนสิกฺขาปทํ ปฐมปาราชิกสมุฏฺฐานํ, เอวเมว ตานิปีติ โยชนาติ. จตุตฺถปญฺจมานิ.