๙. ปณีตโภชนสิกฺขาปทํ

๒๕๗. นวเม ปกฏฺฐภาวํ นีตนฺติ ปณีตนฺติ วุตฺเต ปณีตสทฺโท อุตฺตมตฺโถติ อาห ‘‘อุตฺตมโภชนานี’’ติ. สมฺปนฺโน นาม น มธุรคุโณ, อถ โข มธุรคุณยุตฺตํ โภชนเมวาติ อาห ‘‘สมฺปตฺติยุตฺต’’นฺติ. กสฺสาติ กรณตฺเถ เจตํ สามิวจนํ, เกนาติ หิ อตฺโถ. ‘‘สุรส’’นฺติอิมินา สาทียติ อสฺสาทียตีติ สาทูติ วจนตฺถสฺส สรูปํ ทสฺเสติ.

๒๕๙. ‘‘โย ปน…เป… ภุญฺเชยฺยา’’ติ เอตฺถ วินิจฺฉโย เอวํ เวทิตพฺโพติ โยชนา. สุทฺธานีติ โอทเนน อสํสฏฺฐานิ. โอทนสํสฏฺฐานิ สพฺพิอาทีนีติ สมฺพนฺโธ. เอตฺถาติ อิมสฺมึ สิกฺขาปเท. หีติ สจฺจํ. ‘‘ปณีตสํสฏฺฐานี’’ติอิมินา ปณีเตหิ สพฺพิอาทีหิ สํสฏฺฐานิ โภชนานิ ปณีตโภชนานีติ อตฺถํ ทสฺเสติ. ‘‘สตฺตธญฺญนิพฺพตฺตานี’’ติ อิมินา โภชนานํ สรูปํ ทสฺเสติ.

‘‘สพฺพินา ภตฺต’’นฺติอาทีนํ ปญฺจนฺนํ วิกปฺปานํ มชฺเฌ ตีสุปิ วิกปฺเปสุ ‘‘ภตฺต’’นฺติ โยเชตพฺพํ. เอวํ วากฺยํ กตฺวา วิญฺญาปเน อาปตฺตึ ทสฺเสตฺวา สมาสํ กตฺวา วิญฺญาปเน ตํ ทสฺเสนฺโต อาห ‘‘สพฺพิภตฺตํ เทหี’’ติอาทิ.

อิโตติ คาวิโต ลทฺเธนาติ สมฺพนฺโธ. วิสงฺเกตนฺติ สงฺเกตโต ญาปิตโต วิคตํ วิรหิตนฺติ อตฺโถ. หีติ สจฺจํ. อิมินา วิสงฺเกตสฺส คุณโทสํ ทสฺเสติ.

กปฺปิยสพฺพินา เทหีติ กปฺปิยสพฺพินา สํสฏฺฐํ ภตฺตํ เทหีติ โยชนา. เอเสว นโย เสเสสุปิ. เยน เยนาติ เยน เยน สพฺพิอาทินา. ตสฺมึ ตสฺสาติ เอตฺถาปิ วิจฺฉาวเสน อตฺโถ ทฏฺฐพฺโพ. ปาฬิยํ อาคตสพฺพิ นาม โคสพฺพิ, อชิกาสพฺพิ, มหึสสพฺพิ, เยสํ มํสํ กปฺปติ, เตสํ สพฺพิ จ. นวนีตํ นาม เอวเมว. เตลํ นาม ติลเตลํ, สาสปเตลํ, มธุกเตลํ, เอรณฺฑเตลํ, วสาเตลญฺจ. มธุ นาม มกฺขิกามธุ. ผาณิตํ นาม อุจฺฉุมฺหา นิพฺพตฺตํ. มจฺโฉ นาม อุทกจโร. ปาฬิอนาคโต มจฺโฉ นาม นตฺถิ. มํสํ นาม เยสํ มํสํ กปฺปติ, เตสํ มํสํ. ขีรทธีนิ สพฺพิสทิสาเนว. วุตฺตํ ยถา เอวํ ‘‘นวนีตภตฺตํ เทหี’’ติอาทีสุปิ สูโปทนวิญฺญตฺติทุกฺกฏเมว โหตีติ โยชนา. หีติ สจฺจํ. โส จาติ โส จตฺโถ. ตตฺถาติ ตสฺมึ อตฺเถ. กึ ปโยชนํ. นตฺเถว ปโยชนนฺติ อธิปฺปาโย.

ปฏิลทฺธํ โภชนนฺติ สมฺพนฺโธ. เอกรสนฺติ เอกกิจฺจํ. ตโตติ นวปณีตโภชนโต นีหริตฺวาติ สมฺพนฺโธ.

สพฺพานีติ นว ปาจิตฺติยานิ สนฺธาย วุตฺตํ.

๒๖๑. อุภเยสมฺปีติ ภิกฺขุภิกฺขุนีนมฺปิ. สพฺพีติ เจตฺถ โย นํ ปริภุญฺชติ, ตสฺส พลายุวฑฺฒนตฺถํ สพฺพติ คจฺฉติ ปวตฺตตีติ สพฺพิ, ฆตํ. ตติยกฺขเรเนว สชฺฌายิตพฺพํ ลิขิตพฺพญฺจ. กสฺมา? ตติยกฺขรฏฺฐาเนเยว สพฺพ คติยนฺติ คติอตฺถสฺส สพฺพธาตุสฺส ธาตุปาเฐสุ อาคตตฺตาติ. นวมํ.