๘. สนฺนิธิการกสิกฺขาปทํ

๒๕๒. อฏฺฐเม อพฺภนฺตเร ชาโต อพฺภนฺตโร. มหาเถโรติ มหนฺเตหิ ถิรคุเณหิ ยุตฺโต. อิมินา ‘‘เพลฏฺโฐ’’ติ สญฺญานามสฺส สญฺญินามึ ทสฺเสติ. ปธานฆเรติ สมถวิปสฺสนานํ ปทหนฏฺฐานฆรสงฺขาเต เอกสฺมึ อาวาเส. สุกฺขกุรนฺติ เอตฺถ โสสนกุรตฺตา น สุกฺขกุรํ โหติ, เกวลํ ปน อสูปพฺยญฺชนตฺตาติ อาห ‘‘อสูปพฺยญฺชนํ โอทน’’นฺติ. โสสนกุรมฺปิ ยุตฺตเมว. วกฺขติ หิ ‘‘ตํ ปิณฺฑปาตํ อุทเกน เตเมตฺวา’’ติ. ‘‘โอทน’’นฺติอิมินา กุรสทฺทสฺส โอทนปริยายตํ ทสฺเสติ. โอทนญฺหิ กโรติ อายุวณฺณาทโยติ ‘‘กุร’’นฺติ วุจฺจติ. โสติ เพลฏฺฐสีโส. ตญฺจ โขติ ตญฺจ สุกฺขกุรํ อาหรตีติ สมฺพนฺโธ. ปจฺจยคิทฺธตายาติ ปิณฺฑปาตปจฺจเย ลุทฺธตาย. เถโร ภุญฺชตีติ สมฺพนฺโธ. มนุสฺสานํ เอกาหารสฺส สตฺตาหมตฺตฏฺฐิตตฺตา ‘‘สตฺตาห’’นฺติ วุตฺตํ. ตโตติ ภุญฺชนโต ปรนฺติ สมฺพนฺโธ. จตฺตาริปีติ เอตฺถ ปิสทฺเทน อธิกานิปิ สตฺตาหานิ คเหตพฺพานิ.

๒๕๓. อิตีติ อิทํ ตยํ. ‘‘สนฺนิธิ กาโร อสฺสา’’ติ สมาโส วิเสสนปรนิปาตวเสน คเหตพฺโพ. ‘‘สนฺนิธิกิริยนฺติ อตฺโถ’’ติ อิมินา กรียตีติ กาโรติ กมฺมตฺถํ ทสฺเสติ. เอกรตฺตนฺติ อนฺติมปริจฺเฉทวเสน วุตฺตํ ตทธิกานมฺปิ อธิปฺเปตตฺตา. อสฺสาติ ‘‘สนฺนิธิการก’’นฺติ ปทสฺส.

สนฺนิธิการกสฺส สตฺตาหกาลิกสฺส นิสฺสคฺคิยปาจิตฺติยาปตฺติยา ปจฺจยตฺตา สนฺนิธิการกํ ยามกาลิกํ ขาทนียโภชนียํ อสมานมฺปิ สุทฺธปาจิตฺติยาปตฺติยา ปจฺจโย โหตีติ อาห ‘‘ยามกาลิกํ วา’’ติ. ปฏิคฺคหเณติ ปฏิคฺคหเณ จ คหเณ จ. อชฺโฌหริตุกามตาย หิ ปฏิคฺคหเณ จ ปฏิคฺคเหตฺวา คหเณ จาติ วุตฺตํ โหติ. ยํ ปตฺตํ องฺคุลิยา ฆํสนฺตสฺส เลขา ปญฺญายติ, โส ปตฺโต ทุทฺโธโต โหติ สเจติ โยชนา อุตฺตรวาเกฺย ยํสทฺทํ ทิสฺวา ปุพฺพวาเกฺย ตํสทฺทสฺส คมนียตฺตา. คณฺฐิกปตฺตสฺสาติ พนฺธนปตฺตสฺส. โสติ เสฺนโห. ปคฺฆรติ สนฺทิสฺสตีติ สมฺพนฺโธ. ตาทิเสติ ทุทฺโธเต, คณฺฐิเก วา. ตตฺถาติ โธวิตปตฺเต อาสิญฺจิตฺวาติ สมฺพนฺโธ. หีติ สจฺจํ. อพฺโพหาริกาติ น โวหริตพฺพา, โวหริตุํ น ยุตฺตาติ อตฺโถ. ยนฺติ ขาทนียโภชนียํ ปริจฺจชนฺตีติ สมฺพนฺโธ. หีติ สจฺจํ, ยสฺมา วา. ตโตติ อปริจฺจตฺตขาทนียโภชนียโต นีหริตฺวาติ สมฺพนฺโธ.

อกปฺปิยมํเสสูติ นิทฺธารณสมุทาโย. สติ ปจฺจเยติ ปิปาสสงฺขาเต ปจฺจเย สติ. อนติริตฺตกตนฺติ อติริตฺเตน อกตํ สนฺนิธิการกํ ขาทนียโภชนียนฺติ โยชนา. เอกเมว ปาจิตฺติยนฺติ สมฺพนฺโธ. วิกปฺปทฺวเยติ สามิสนิรามิสสงฺขาเต วิกปฺปทฺวเย. สพฺพวิกปฺเปสูติ วิกาลสนฺนิธิอกปฺปิยมํสยามกาลิกปจฺจยสงฺขาเตสุ สพฺเพสุ วิกปฺเปสุ.

๒๕๕. อามิสสํสฏฺฐนฺติ อามิเสน สํสฏฺฐํ สตฺตาหกาลิกํ ยาวชีวิกํ.

๒๕๖. จตุพฺพิธกาลิกสฺส สรูปญฺจ วจนตฺถญฺจ ทสฺเสนฺโต อาห ‘‘วิกาลโภชนสิกฺขาปเท’’ติอาทิ. ตตฺถ นิทฺทิฏฺฐํ ขาทนียโภชนีย’’นฺติอิมินา ยาวกาลิกสฺส สรูปํ ทสฺเสติ. ‘‘ยาว…เป… กาลิก’’นฺติอิมินา วจนตฺถํ ทสฺเสติ. ‘‘สทฺธึ…เป… ปาน’’นฺติอิมินา ยามกาลิกสฺส สรูปํ ทสฺเสติ. ‘‘ยาว…เป… กาลิก’’นฺติอิมินา วจนตฺถํ ทสฺเสติ. ‘‘สพฺพิอาทิ ปญฺจวิธํ เภสชฺช’’นฺติอิมินา สตฺตาหกาลิกสฺส สรูปํ ทสฺเสติ. ‘‘สตฺตาหํ…เป… กาลิก’’นฺติอิมินา วจนตฺถํ ทสฺเสติ. ‘‘ฐเปตฺวา…เป… สพฺพมฺปี’’ติอิมินา ยาวชีวิกสฺส สรูปํ ทสฺเสติ. ‘‘ยาว…เป… ชีวิก’’นฺติอิมินา วจนตฺถํ ทสฺเสติ. สพฺพวจนตฺโถ ลหุกมตฺตเมว, ครุโก ปเนวํ เวทิตพฺโพ – ยาว ยตฺตโก มชฺฌนฺหิโก กาโล ยาวกาโล, โส อสฺสตฺถี, ตํ วา กาลํ ภุญฺชิตพฺพนฺติ ยาวกาลิกํ. ยาโม กาโล ยามกาโล, โส อสฺสตฺถิ, ตํ วา กาลํ ปริภุญฺชีตพฺพนฺติ ยามกาลิกํ. สตฺตาโห กาโล สตฺตาหกาโล, โส อสฺสตฺถิ, ตํ วา กาลํ นิทหิตฺวา ปริภุญฺชิตพฺพนฺติ สตฺตาหกาลิกํ. ยาว ยตฺตโก ชีโว ยาวชีโว, โส อสฺสตฺถิ, ยาวชีวํ วา ปริหริตฺวา ปริภุญฺชิตพฺพนฺติ ยาวชีวิกนฺติ.

ตตฺถาติ จตุพฺพิเธสุ กาลิเกสุ. สตกฺขตฺตุนฺติ อเนกวารํ. ยาว กาโล นาติกฺกมติ, ตาว ภุญฺชนฺตสฺสาติ โยชนา. อโหรตฺตํ ภุญฺชนฺตสฺสาติ สมฺพนฺโธติ. อฏฺฐมํ.