๔. จตุตฺถปาฏิเทสนียสิกฺขาปทํ

๕๗๐. จตุตฺเถ อวรุทฺธสทฺโท ปริรุทฺธสทฺทสฺส ปริยาโยติ อาห ‘‘ปริรุทฺธา โหนฺตี’’ติ. อารญฺญกสฺส เสนาสนสฺส ปริสมนฺตโต รุทฺธา อาวุตา โหนฺตีติ อตฺโถ.

๕๗๓. ‘‘ปญฺจนฺน’’นฺติ นิทฺธารเณ สามิวจนภาวญฺจ ‘‘ยํกิญฺจี’’ติ นิทฺธารณีเยน สมฺพนฺธิตพฺพภาวญฺจ ทสฺเสตุํ วุตฺตํ ‘‘ปญฺจสุ สหธมฺมิเกสุ ยํ กิญฺจี’’ติ. ‘‘เปเสตฺวา ขาทนียํ โภชนียํ อาหริสฺสามี’’ติอิมินา ปฏิสํวิทิตาการทสฺสนํ. ‘‘อาราม’’นฺติ สามญฺญโต วุตฺเตปิ อารญฺญกเสนาสนสฺส อาราโม เอว อธิปฺเปโตติ อาห ‘‘อารญฺญกเสนาสนารามญฺจา’’ติ. ตสฺสาติ อารญฺญกเสนาสนารามสฺส. ‘‘กสฺมา’’ติ ปุจฺฉาย ‘‘ปฏิโมจนตฺถ’’นฺติ วิสชฺชนาย สเมตุํ สมฺปทานตฺเถ นิสฺสกฺกวจนํ กาตพฺพํ. กิมตฺถนฺติ หิ อตฺโถ. ปฏิโมจนตฺถนฺติ ตทตฺเถ ปจฺจตฺตวจนํ. ปฏิโมจนสงฺขาตาย อตฺถายาติ หิ อตฺโถ. อตฺถสทฺโท จ ปโยชนวาจโก. ปโยชนายาติ หิ อตฺโถ. อถ วา ‘‘ปฏิโมจนตฺถ’’นฺติ วิสชฺชนายํ. ‘‘กสฺมา’’ติ ปุจฺฉาย สเมตุํ นิสฺสกฺกตฺเถ ปจฺจตฺตวจนํ กาตพฺพํ. ปฏิโมจนสงฺขาตา อตฺถาติ หิ อตฺโถ. อตฺถสทฺโท จ การณวาจโก. การณาติ หิ อตฺโถ. เอวญฺหิ ปุจฺฉาวิสชฺชนานํ ปุพฺพาปรสมสงฺขาโต วิจโย หาโร ปริปุณฺโณ โหตีติ ทฏฺฐพฺพํ. อมฺหากนฺติ ขาทนียโภชนียปฏิหรนฺตานํ อมฺหากํ. อเมฺหติ โจรสงฺขาเต อเมฺห.

‘‘ตสฺสา’’ติ ปทสฺสตฺถํ ทสฺเสตุํ วุตฺตํ ‘‘เอติสฺสา ยาคุยา’’ติ. อญฺญานิปีติ ปฏิสํวิทิตกุลโต อญฺญานิปิ กุลานิ. เตนาติ ปฏิสํวิทิตกุเลน. กุรุนฺทิวาเท ยาคุยา ปฏิสํวิทิตํ กตฺวา ยาคุํ อคฺคเหตฺวา ปูวาทีนิ อาหรนฺติ, วฏฺฏตีติ อธิปฺปาโย.

๕๗๕. เอกสฺสาติ ภิกฺขุสฺส. ตสฺสาติ ปฏิสํวิทิตภิกฺขุสฺส, จตุนฺนํ วา ปญฺจนฺนํ วา ภิกฺขูนํ อตฺถายาติ โยชนา. อญฺเญสมฺปีติ จตุปญฺจภิกฺขุโต อญฺเญสมฺปิ. อธิกเมวาติ ปริภุตฺตโต อติเรกเมว. ยํ ปนาติ ขาทนียโภชนียํ ปน, ยมฺปิ ขาทนียโภชนียํ วนโต อาหริตฺวา เทนฺตีติ โยชนา. ‘‘ตตฺถชาตก’’นฺติ เอตฺถ ตสทฺทสฺส วิสยํ ทสฺเสตุํ วุตฺตํ ‘‘อาราเม’’ติ. อญฺเญน ทินฺนนฺติ สมฺพนฺโธ. นนฺติ มูลขาทนียาทึ. ปฏิสํวิทิตนฺติ ปฏิกจฺเจว สุฏฺฐุ ชานาปิตนฺติ อตฺโถติ. จตุตฺถํ.

อิติ สมนฺตปาสาทิกาย วินยสํวณฺณนาย

ปาฏิเทสนียวณฺณนาย

โยชนา สมตฺตา.