๔. รชนนิทฺเทสวณฺณนา

๕๘. มูลญฺจ ขนฺโธ จ ตโจ จ ปตฺตญฺจ ผลญฺจ ปุปฺผญฺจ, เตสํ ปเภโทติ ฉฏฺฐีตปฺปุริโส. อถ วา ปเภท-สทฺทสฺส กมฺมสาธนตฺเต ตานิเยว ปเภโทติ กมฺมธารโย, ตโต. รชนฺติ เอเตหีติ รชนานิ, มูลาทีนิ. ‘‘อนุชานามิ, ภิกฺขเว, ฉ รชนานิ มูลรชน’’นฺติอาทินา (มหาว. ๓๔๔) ภควตา อนุญฺญาตตฺตา วุตฺตํ ‘‘รชนา ฉปฺปการานิ, อนุญฺญาตานิ สตฺถุนา’’ติ.

๕๙. มูเลติ มูลรชเน หลิทฺทึ วิวชฺชิย สพฺพํ ลพฺภนฺติ สมฺพนฺโธ. เอวํ สพฺพตฺถ. มญฺเชฏฺฐิ จ ตุงฺคหารโก จาติ ทฺวนฺโท. อลฺลิ-สทฺเทน นีลิ-สทฺเทน จ เตสํ คจฺฉชาตีนํ ปตฺตานิ คหิตานิ อุปจาเรน, ตถา โลทฺท-สทฺเทน กณฺฑุล-สทฺเทน จ ตโจ, กุสุมฺภ-สทฺเทน กึ สุก-สทฺเทน จ ปุปฺผานิ. เตเนว จ ตานิ นปุํสกานิ. ตุงฺคหารโก นาม เอโก กณฺฏกรุกฺโข, ตสฺส หริตาลวณฺณํ ขนฺธรชนํ โหติ. อลฺลิปตฺเตน เอกวารํ คิหิปริภุตฺตํ รชิตุํ วฏฺฏติ. ผลรชเน สพฺพมฺปิ วฏฺฏติ.

รชนนิทฺเทสวณฺณนา นิฏฺฐิตา.