๒๙. มิจฺฉาชีววิวชฺชนานิทฺเทสวณฺณนา

๒๐๙. อาคมฺม ชีวนฺติ เอเตนาติ อาชีโว, โก โส? ปจฺจยปริเยสนวายาโม. มิจฺฉาย อาชีโว, ตสฺส วิวชฺชนา มิจฺฉาชีววิวชฺชนา. สา ปนายํ อตฺถโต ‘‘อิธ ภิกฺขุ ปาติโมกฺขสํวรสํวุโต วิหรติ อาจารโคจรสมฺปนฺโน’’ติ (วิภ. ๕๐๘) เอวํ ปาติโมกฺขสํวรสมฺปตฺติยา ปฏิปตฺติทสฺสนวเสน อาคโต อาจาโร เจว ยถากฺกเมน ปาราชิกสงฺฆาทิเสสถุลฺลจฺจยปาจิตฺติยปาฏิเทสนียทุพฺภาสิตทุกฺกฏานํ การณภูตสฺส อาชีวเหตุปญฺญตฺตานํ อภูตาโรจนสญฺจริตฺตอญฺญาปเทสภูตาโรจนปณีตโภชนวิญฺญตฺติ ภิกฺขุนิโภชนวิญฺญตฺติสูโปทนวิญฺญตฺติสิกฺขาปทานํ วีติกฺกมสฺส จ กุหนลปนเนมิตฺติกตา นิปฺเปสิกตา ลาเภน ลาภํ นิชิคีสนตาติ เอวมาทีนญฺจ ปาปธมฺมานํ วเสน ปวตฺตํ มิจฺฉาชีววิรติสงฺขาตํ อาชีวปาริสุทฺธิสีลญฺจ. ตสฺสา ปน กสฺสจิ อิธ ทสฺสนํ ยถา ทสฺเสตุมารทฺธํ ปาติโมกฺขสํวรสงฺขาตาย อธิสีลสิกฺขาย, จตุรารกฺขวิปสฺสนาวเสน อาคตานํ อธิจิตฺตอธิปญฺญาสงฺขาตานํ ทฺวินฺนํ สิกฺขานญฺจ อุปการกธมฺมปริทีปนตฺถนฺติ ทฏฺฐพฺพํ, เอวมีทิสํ วิญฺเญยฺยํ, ตํ ทสฺเสติ ‘‘ทารุ’’นฺติอาทินา. ตตฺถ ‘‘ทารุ’’นฺติอาทีนิ ‘‘ทเท’’ติ เอตสฺส ปตฺติกมฺมํ. จุณฺณํ สิรีสจุณฺณาทินหานิยจุณฺณํ. นฺหานมุโขทกนฺติ นฺหานญฺจ มุขญฺจ, ตสฺส อุทกนฺติ สมาโส. อาทิ-สทฺเทน ปณฺณาทึ สงฺคณฺหาติ. กุลสงฺคหาติ กุลสงฺคหกรเณน.

๒๑๐. ปริภฏติ ปเรสํ ทารเก ปริหรตีติ ปริภโฏ, ปริภฏสฺส กมฺมํ ปาริภฏโก, สกตฺเถ ตเมว ปาริภฏกตา. อลงฺกรณาทินา กุลทารกปริหรณสฺเสตํ นามํ. มุคฺคสฺส สูโป มุคฺคสูโป, โสเยว มุคฺคสุปฺโป. ยถา มุคฺคสูเป ปจฺจมาเน โกจิเทว มุคฺโค น ปจฺจติ, อวเสสา ปจฺจนฺติ, เอวํ ยสฺส ปุคฺคลสฺส วจเน กิญฺจิเทว สจฺจํ โหติ, เสสํ อลิกํ, อยํ ปุคฺคโล มุคฺคสูปสทิสตาย อุปจาเรน ‘‘มุคฺคสุปฺโป’’ติ วุจฺจติ, ตสฺส ภาโว มุคฺคสุปฺปตา. สจฺจาลิเกน ชีวิตกปฺปนสฺเสตํ อธิวจนํ. ฆรวตฺถุอาทิสมฺพนฺธินี วิชฺชา วตฺถุวิชฺชา. ปาริภฏกตา จาติอาทินา ทฺวนฺโท นปุํสกตฺตาภาเว ปาริ…เป… วิชฺชา, ตาย. รสฺโส ปน คาถาพนฺธวเสน, ตถา ทีโฆ. ปหิณานํ ตสฺมึ ตสฺมึ กมฺเม เตสํ เตสํ นิยุญฺชนํ ปเหณํ. อาทเรน ทูเตน กาเรตพฺพํ ยํ กิญฺจิ กมฺมํ ทูตกมฺมํ. ปิสนํ เปสนํ, ชงฺฆาย ปาเทน เปสนํ ชงฺฆเปสนํ, ตมสฺส อตฺถีติ ชงฺฆเปสนิยํ. เตสํ เตสํ คิหีนํ คามนฺตรเทสนฺตราทีสุ สาสนปฏิสาสนหรณสฺเสตมธิวจนํ.

๒๑๑. ลาภาสาย ลญฺชทานํ อนุปฺปทานํ. สมฺพุทฺธปฺปฏิกุฏฺเฐน พุทฺธครหิเตน องฺควิชฺชานกฺขตฺตวิชฺชาสุปินวิชฺชาภูตวิชฺชาทินา อญฺเญน วา.

๒๑๒. อญฺญาตกานํ อปฺปวาริตานํ วิญฺญาปนํ วิญฺญตฺติ, ยาจนวเสน ปวตฺโต กายวจีปโยโค. พุทฺธปฺปฏิกุฏฺเฐน มิจฺฉาชีเวน ปจฺจยปริเยสนา อเนสนา. อภูตสฺส อตฺตนิ อวิชฺชมานสฺส อุตฺตริมนุสฺสธมฺมสฺส อุลฺลปนํ กถนํ อภูตุลฺลปนา. กุหนาทีหีติ กุหนาลปนาทีหิ. ตตฺถ ลาภสกฺการสิโลกสนฺนิสฺสิตสฺส ปจฺจยปฺปฏิเสวนสามนฺตชปฺปนอิริยาปถสณฺฐาปนวเสน ชนวิมฺหาปนา กุหนา. วิหารํ อาคเต มนุสฺเส ทิสฺวา ‘‘กิมตฺถาย โภนฺโต อาคตา, กึ ภิกฺขู นิมนฺเตตุ’’นฺติ วา ‘‘มยิ ราชา ปสนฺโน, อสุโก จ อสุโก จ ราชมหามตฺโต ปสนฺโน’’ติ วา อาทินา นเยน อาลปนา ลปนา. ขาทนียํ คเหตฺวา คจฺฉนฺเต ทิสฺวา ‘‘กึ ขาทนียํ ลภิตฺถา’’ติอาทินา นเยน นิมิตฺตกรณาทิ เนมิตฺตกตา. ‘‘อสฺสทฺโธ อปฺปสนฺโน’’ติอาทินา นเยน ครหณานิ จ ‘‘เอตํ เอตฺถ กเถถา’’ติอาทินา นเยน วาจาย อุกฺขิปนาทิ จ นิปฺเปสิกตา. อปฺเปน ลาเภน พหุกํ วญฺเจตฺวา คเหตุํ อิจฺฉนํ ลาเภน ลาภํ นิชิคีสนตา. กุลทูสาทีติ เอตฺถ อาทิ-สทฺเทน รูปิยปฺปฏิคฺคหณรูปิยสํโวหารา สงฺคยฺหนฺตีติ.

มิจฺฉาชีววิวชฺชนานิทฺเทสวณฺณนา นิฏฺฐิตา.