๓๐. วตฺตนิทฺเทสวณฺณนา

๒๑๓. อิทานิ อาคนฺตุกวตฺตาทีนิ ทสฺเสตุํ ‘‘วตฺต’’นฺติ มาติกาปทํ อุทฺธฏํ. ปริกฺขิตฺตสฺส (จูฬว. ๓๕๖ อาทโย; จูฬว. อฏฺฐ. ๓๕๗ อาทโย) วิหารสฺส ปริกฺเขปํ, อปริกฺขิตฺตสฺส ทฺวีหิ เลฑฺฑุปาเตหิ ปริจฺฉินฺนฏฺฐานํ ปตฺวา อุปาหนํ โอมุญฺจิตฺวา นีจํ กตฺวา ปปฺโผเฏตฺวา อุปาหนํ ทณฺฑเกน คเหตฺวา ฉตฺตํ อปนาเมตฺวา สีสํ วิวริตฺวา สีเส จีวรํ ขนฺเธ กริตฺวา สาธุกํ อตรมาเนน อาราโม ปวิสิตพฺโพติ อตฺโถ.

๒๑๔. ปุจฺเฉยฺย สยนาสนนฺติ ‘‘กตมํ เม เสนาสนํ ปาปุณาติ, กึ อชฺฌาวุตฺถํ วา อนชฺฌาวุตฺถํ วา’’ติ เอวํ ปุจฺฉิตพฺพนฺติ อตฺโถ.

๒๑๕-๖. มญฺจปีฐาทิทารุภณฺฑญฺจ (จูฬว. ๓๖๐; จูฬว. อฏฺฐ. ๓๖๐) รชนภาชนาทิมตฺติกาภณฺฑญฺจ. อาปุจฺฉาติ ภิกฺขุสฺส วา สามเณรสฺส วา อารามิกสฺส วา ‘‘อาวุโส อิมํ ชคฺคาหี’’ติ อาโรเจตฺวาติ อตฺโถ. อญฺญถาติ เอวํ อกตฺวาติ อตฺโถ.

๒๑๗-๘. วุฑฺฒาคนฺตุกสฺสาติ เอตฺถ (จูฬว. ๓๕๘ อาทโย; จูฬว. อฏฺฐ. ๓๕๙ อาทโย) ทูรโตว ทิสฺวา ยทิ ‘‘วุฑฺโฒ’’ติ ชานาติ, ตสฺมึ อนาคเต เอว อาสนปญฺญาปนาทิวตฺตํ กาตพฺพนฺติ อตฺโถ. ปาโททปฺปภุตินฺติ ปาโททกํ ปาทปีฐํ ปาทกถลิกํ อุปนิกฺขิปิตพฺพนฺติ อตฺโถ. ปานีเยน อาปุจฺฉนฺเตน สเจ สกึ อานีตํ ปานียํ สพฺพํ ปิวติ, ปุนปิ อาปุจฺฉิตพฺโพ เอว. ปญฺญเปติ ‘‘เอตํ ตุมฺหากํ เสนาสนํ ปาปุณาตี’’ติ เอวํ อาจิกฺขิตพฺพนฺติ อตฺโถ.

๒๑๙-๒๐. ‘‘ภิกฺขาจารคาโม อิโต ทูเร’’ติ วา ‘‘สนฺติเก’’ติ วา ‘‘กาลสฺเสว ปิณฺฑาย จริตพฺพ’’นฺติ วา ‘‘อุปฏฺฐาเก จริตพฺพ’’นฺติ วา โคจโร อาจิกฺขิตพฺโพ. อโคจโรติ มิจฺฉาทิฏฺฐิกานํ วา คาโม, ปริจฺฉินฺนภิกฺขโก วา คาโม, ยตฺถ เอกสฺส วา ทฺวินฺนํ วา ภิกฺขา ทียติ, โส อาจิกฺขิตพฺโพติ อตฺโถ. กติกนฺติ สงฺฆสฺส กติกฏฺฐานํ. ‘‘อิมํ กาลํ ปวิสิตพฺพํ, อิมํ กาลํ นิกฺขมิตพฺพ’’นฺติ เอวํ ปเวสนนิกฺขมนกาลํ อาจิกฺขิตพฺพํ. เกสุจิ ฐาเนสุ อมนุสฺสา วา วาฬา วา โหนฺติ, ตสฺมา เอวํ อาจิกฺขิตพฺพเมว. นิสินฺโนวาติ อิทํ อาปตฺติอภาวมตฺตทีปกํ, อุฏฺฐหิตฺวาปิ สพฺพํ กาตุํ วฏฺฏเตว. วตฺตวินิจฺฉโย.

วตฺตนิทฺเทสวณฺณนา นิฏฺฐิตา.