๑. อาวสถสิกฺขาปทวณฺณนา

‘‘อคิลาโน’’ติ เอตฺถ อนฺตมโส ทฺวิคาวุตํ คนฺตุํ สมตฺโถ อธิปฺเปโตติ อาห ‘‘อทฺธโยชนมฺปิ คนฺตุํ สมตฺเถนา’’ติ. อาวสถปิณฺโฑติ อาวสเถ ปิณฺโฑ, สาลาทีสุ อโนทิสฺส ยาวทตฺถํ ปญฺญตฺตํ ปญฺจนฺนํ โภชนานํ อญฺญตรํ โภชนนฺติ อตฺโถ. เตนาห ‘‘อิเมสํ วา’’ติอาทิ. ตตฺถ อิเมสํ วาติ อิเมสํ ปาสณฺฑานํ วา. เอตฺตกานํ วาติ อิมสฺมึ ปาสณฺเฑ เอตฺตกานํ ปาสณฺฑานํ วา. ปาสณฺฑนฺติ ฉนฺนวุติวิธํ สมณปริพฺพาชกาทึ. เต หิ ตณฺหาปาสญฺเจว ทิฏฺฐิปาสญฺจ เฑนฺติ โอฑฺเฑนฺตีติ ปาสณฺฑาติ วุจฺจนฺติ. อโนทิสฺสาติ อนุทฺทิสิตฺวา, อปริจฺฉินฺทิตฺวาติ อตฺโถ. สาลาทีสุ ยตฺถ กตฺถจีติ สาลารุกฺขมูลอพฺโภกาสาทีสุ ยตฺถ กตฺถจิ ฐาเนสุ. เอกทิวสเมว ภุญฺชิตพฺโพติ เอกทิวสํ สกึเยว ภุญฺชิตพฺโพ, เอกสฺมึ ทิวเส ปุนปฺปุนํ ภุญฺชิตุํ น วฏฺฏติ. ทุติยทิวสโต ปฏฺฐายาติ ภุตฺตทิวสสฺส ทุติยทิวสโต ปฏฺฐาย. อชฺโฌหาเร อชฺโฌหาเร ปาจิตฺติยนฺติ อาโลเป อาโลเป กพเฬ กพเฬ ปาจิตฺติยํ. นานากุเลหิ (ปาจิ. อฏฺฐ. ๒๐๖) ปน นานาฏฺฐาเนสุ ปญฺญตฺตํ, เอกสฺมึ ฐาเน เอกทิวสํ ภุญฺชิตฺวา ทุติยทิวเส อญฺญตฺถ ภุญฺชิตุํ วฏฺฏติ, ปฏิปาฏึ ปน เขเปตฺวา ปุน อาทิโต ปฏฺฐาย ภุญฺชิตุํ น วฏฺฏติ. เอกปูคนานาปูคเอกคามนานาคาเมสุปิ เอเสว นโย. โยปิ เอกกุลสฺส วา นานากุลานํ วา เอกโต ปญฺญตฺโต ตณฺฑุลาทีนํ อภาเวน อนฺตรนฺตรา ฉิชฺชติ, โสปิ น ภุญฺชิตพฺโพ. สเจ ปน ‘‘น สกฺโกม ทาตุ’’นฺติ อุปจฺฉินฺทิตฺวา ปุน กลฺยาณจิตฺเต อุปฺปนฺเน ทาตุํ อารภนฺติ, เอตํ ปุน เอกทิวสํ ภุญฺชิตุํ วฏฺฏติ.

ติกปาจิตฺติยนฺติ อคิลาเน อคิลานสญฺญิเวมติกคิลานสญฺญีนํ วเสน ตีณิ ปาจิตฺติยานิ. คิลานสฺส คิลานสญฺญิโนติ คิลานสฺส ปน ‘‘คิลาโน อห’’นฺติ สญฺญิโน อนุวสิตฺวา ภุญฺชนฺตสฺส อนาปตฺติ. สกึ ภุญฺชตีติ เอกทิวสํ ภุญฺชติ. ‘‘คจฺฉนฺโต วา’’ติ อิทํ อทฺธโยชนวเสน คเหตพฺพํ, ตถา ‘‘ปจฺจาคจฺฉนฺโต’’ติ (สารตฺถ. ฏี. ปาจิตฺติย ๓.๒๐๘) อิทมฺปีติ วทนฺติ. เกนจิ อุปทฺทเวนาติ นทิปูรโจรภยาทินา เกนจิ อุปทฺทเวน. อญฺญนฺติ ยาคุขชฺชกผลาผลาทิเภทํ ยํ กิญฺจิ อญฺญํ. อนุวสิตฺวาติ ปุน วสิตฺวา.

อาวสถสิกฺขาปทวณฺณนา นิฏฺฐิตา.