๘. กุมาริภูตวคฺโค

๑-๕. ปฐมกุมาริภูตาทิสิกฺขาปทวณฺณนา

สพฺพปฐมา เทฺว มหาสิกฺขมานาติ คพฺภินิวคฺเค วุตฺตา เทฺว สิกฺขมานา. ‘‘สิกฺขมานา’’อิจฺเจว วตฺตพฺพาติ สมฺมุติกมฺมาทีสุ เอวํ วตฺตพฺพา. ‘‘คิหิคตา’’ติ วา ‘‘กุมาริภูตา’’ติ วา น วตฺตพฺพาติ สเจ วทนฺติ, กมฺมํ กุปฺปตีติ อธิปฺปาโย.

จตุตฺถปญฺจมานิ อุตฺตานตฺถาเนว.

ปฐมกุมาริภูตาทิสิกฺขาปทวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

๖-๘. ขียนธมฺมาทิสิกฺขาปทวณฺณนา

วุฏฺฐาปนสมฺมุติยา ยาจิตายาติ อุปสมฺปทาสมฺมุติยา ยาจิตาย.

สตฺตมฏฺฐมานิ อุตฺตานตฺถาเนว.

ขียนธมฺมาทิสิกฺขาปทวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

๙. โสกาวาสสิกฺขาปทวณฺณนา

อาคจฺฉมานาติ อาคจฺฉนฺตี.

โสกาวาสสิกฺขาปทวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

๑๐. อนนุญฺญาตสิกฺขาปทวณฺณนา

เตสํ อตฺถิภาวํ อชานนฺติยาติ (ปาจิ. อฏฺฐ. ๑๑๖๓) เตสํ มาตาทีนํ อตฺถิภาวํ อชานนฺติยา. อนนุญฺญาตสมุฏฺฐานนฺติ ยํ วาจโต, กายวาจโต, วาจาจิตฺตโต, กายวาจาจิตฺตโต จ สมุฏฺฐาติ, ตํ อนนุญฺญาตสมุฏฺฐานํ. กถํ? อพฺภานกมฺมาทีสุ เกนจิเทว กรณีเยน ขณฺฑสีมายํ นิสินฺนา ‘‘ปกฺโกสถ สิกฺขมานํ, อิเธว นํ อุปสมฺปาเทสฺสามา’’ติ อุปสมฺปาเทติ, เอวํ วาจโต สมุฏฺฐาติ. ‘‘อุปสฺสยโต อุฏฺฐาย อุปสมฺปาเทสฺสามี’’ติ วตฺวา ขณฺฑสีมํ คจฺฉนฺติยา กายวาจโต สมุฏฺฐาติ. ทฺวีสุ ฐาเนสุ ปณฺณตฺตึ ชานิตฺวา วีติกฺกมํ กโรนฺติยา วาจาจิตฺตโต, กายวาจาจิตฺตโต จ สมุฏฺฐาติ. อนนุชานาเปตฺวา อุปสมฺปาทนโต กิริยากิริยํ.

อนนุญฺญาตสิกฺขาปทวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

๑๑. ปาริวาสิกสิกฺขาปทวณฺณนา

ทารุณนฺติ ปาปํ. ปติมาเนนฺตนฺติ โอโลเกนฺตํ.

ปาริวาสิกสิกฺขาปทวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

๑๒. อนุวสฺสสิกฺขาปทวณฺณนา

เอกนฺตริกนฺติ เอเกน วสฺเสน อนฺตริกํ กตฺวา.

อนุวสฺสสิกฺขาปทวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

๑๓. เอกวสฺสสิกฺขาปทวณฺณนา

มาติกายํ เอกํ วสฺสํ เทฺวติ เอกนฺตริเก เอเกกสฺมึ สํวจฺฉเร เทฺว. เอกนฺตริกํ วุฏฺฐาเปนฺติยาติ อิมสฺมึ วสฺเส เอกํ, ปุน เอกนฺตริกํ เอกนฺติ เทฺว วุฏฺฐาเปนฺติยา อนาปตฺติ.

เอกวสฺสสิกฺขาปทวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

กุมาริภูตวคฺโค อฏฺฐโม.