๙. ฉตฺตุปาหนวคฺโค

๑-๒. ฉตฺตุปาหนาทิสิกฺขาปทวณฺณนา

วุตฺตลกฺขณํ ฉตฺตนฺติ ‘‘ฉตฺตํ นาม ตีณิ ฉตฺตานิ – เสตจฺฉตฺตํ, กิลญฺชจฺฉตฺตํ, ปณฺณจฺฉตฺตํ มณฺฑลพทฺธํ, สลากพทฺธ’’นฺติ (ปาจิ. ๑๑๘๑) เอวํ ปทภาชเน วุตฺตลกฺขณํ ฉตฺตํ. ตาทิสํ ฐานํ ปตฺวาติ คจฺฉกทฺทมาทีสุ ตํ ตํ ฐานํ ปตฺวา.

ฉตฺตสฺเสวาติ กทฺทมาทีนิ ปตฺวา อุปาหนา โอมุญฺจิตฺวา ฉตฺตสฺเสว ธารณํ. อุปาหนานํเยว วาติ คจฺฉาทีนิ ทิสฺวา ฉตฺตํ อปนาเมตฺวา อุปาหนานํเยว ธารณํ.

ทุติยํ อุตฺตานตฺถเมว.

ฉตฺตุปาหนาทิสิกฺขาปทวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

๓-๕. สงฺฆาณิอาทิสิกฺขาปทวณฺณนา

สงฺฆาณินฺติ กฏิยํ อนุภวิตพฺพํ อาภรณํ. เตนาห ‘‘ยํ กิญฺจิ กฏูปค’’นฺติ.

จตุตฺถปญฺจมานิ อุตฺตานตฺถาเนว.

สงฺฆาณิอาทิสิกฺขาปทวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

๖. วาสิตกสิกฺขาปทวณฺณนา

คนฺธวาสิตเกนาติ คนฺธปริภาวิเตน.

วาสิตกสิกฺขาปทวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

๗-๑๐. ภิกฺขุนิอุมฺมทฺทาปนาทิสิกฺขาปทวณฺณนา

คิลานายาติ (ปาจิ. อฏฺฐ. ๑๒๐๘) อนฺตมโส มคฺคคมนปริสฺสเมนาปิ อาพาธิกาย. อาปทาสูติ โจรภยาทินา สรีรกมฺปนาทีสุ.

อฏฺฐมนวมทสเมสุ กิญฺจิ วตฺตพฺพํ นตฺถิ.

ภิกฺขุนิอุมฺมทฺทาปนาทิสิกฺขาปทวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

๑๑. อนาปุจฺฉาสิกฺขาปทวณฺณนา

อุปจารํ สนฺธายาติ สมนฺตา ทฺวาทสหตฺถูปจารํ สนฺธาย.

อนาปุจฺฉาสิกฺขาปทวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

๑๒. ปญฺหาปุจฺฉนสิกฺขาปทวณฺณนา

อโนทิสฺสาติ ‘‘อมุกสฺมึ นาม ฐาเน ปุจฺฉามี’’ติ เอวํ อนิยเมตฺวา เกวลํ ‘‘ปุจฺฉิตพฺพํ อตฺถิ, ปุจฺฉามิ, อยฺยา’’ติ เอวํ วตฺวา.

ปญฺหาปุจฺฉนสิกฺขาปทวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

๑๓. อสํกจฺจิกสิกฺขาปทวณฺณนา

ปริกฺขิตฺตสฺส คามสฺส ปริกฺเขปํ, อปริกฺขิตฺตสฺส อุปจารํ อติกฺกมนฺติยา วา โอกฺกมนฺติยา วาติ เอตฺถ ปริกฺขิตฺตสฺส คามสฺส ปริกฺเขปํ อติกฺกมนฺติยา วา อปริกฺขิตฺตสฺส คามสฺส อุปจารํ โอกฺกมนฺติยา วาติ ยถากฺกมํ สมฺพนฺโธ เวทิตพฺโพ. อาปทาสูติ มหคฺฆํ สํกจฺจิกํ ปารุปิตฺวา คจฺฉนฺติยา อุปทฺทโว อุปฺปชฺชติ, เอวรูปาสุ อาปทาสุ.

อสํกจฺจิกสิกฺขาปทวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

ฉตฺตุปาหนวคฺโค นวโม.

อิติ กงฺขาวิตรณิยา ปาติโมกฺขวณฺณนาย

วินยตฺถมญฺชูสายํ ลีนตฺถปฺปกาสนิยํ

ภิกฺขุนิปาติโมกฺเข ปาจิตฺติยวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

อสาธารณสมุฏฺฐานวณฺณนา

อจิตฺตกานีติ (สารตฺถ. ฏี. ปาจิตฺติย ๓.๑๒๑๔) ‘‘นจฺจ’’นฺติอาทินา อชานิตฺวา ทสฺสนาทึ กโรนฺติยา อาปตฺติสมฺภวโต วตฺถุอชานนจิตฺเตน อจิตฺตกานิ. โลกวชฺชานีติ ‘‘นจฺจ’’นฺติอาทินา ชานิตฺวา ทสฺสนาทึ กโรนฺติยา อกุสเลเนว อาปชฺชนโต โลกวชฺชานิ. เตนาห ‘‘อยํ ปเนตฺถ อธิปฺปาโย’’ติอาทิ สจิตฺตกานีติ ‘‘โจรี’’ติอาทินา วตฺถุํ ชานิตฺวา กรเณเยว อาปตฺติสมฺภวโต สจิตฺตกานิ. อุปสมฺปทาทีนํ เอกนฺตากุสลจิตฺเตเนว อกตฺตพฺพตฺตา ปณฺณตฺติวชฺชานิ. ‘‘อิธ สจิตฺตกาจิตฺตกตา ปณฺณตฺติชานนาชานนตาย อคฺคเหฏฺฐา วตฺถุชานนาชานนตาย คเหตพฺพ’’นฺติ วทนฺติ.

อสาธารณสมุฏฺฐานวณฺณนา นิฏฺฐิตา.