อริยวาสทสกวณฺณนา

๓๔๘. อริยานเมว วาสาติ อริยวาสา อนริยานํ ตาทิสานํ อสมฺภวโต. อริยาติ เจตฺถ อุกฺกฏฺฐนิทฺเทเสน ขีณาสวา คหิตา, เต จ ยสฺมา เตหิ สพฺพกาลํ อวิรหิตวาสา เอว, ตสฺมา วุตฺตํ ‘‘อริยา เอว วสึสุ วสนฺติ วสิสฺสนฺตี’’ติ. ตตฺถ วสึสูติ นิสฺสาย วสึสุ. ปญฺจงฺควิปฺปหีนตฺตาทโย หิ อริยานํ อปสฺสยา. เตสุ ปญฺจงฺควิปฺปหานปจฺเจกสจฺจปโนทนเอสนาสมวยวิสฺสชฺชนานิ ‘‘สงฺขาเยกํ ปฏิเสวติ, อธิวาเสติ, ปริวชฺเชติ, วิโนเทตี’’ติ วุตฺเตสุ อปสฺเสเนสุ วิโนทนญฺจ มคฺคกิจฺจาเนว, อิตเร มคฺเคเนว สมิชฺฌนฺติ.

ญาณาทโยติ ญาณญฺเจว ตํสมฺปยุตฺตธมฺมา จ. เตนาห ‘‘ญาณนฺติ วุตฺเต’’ติอาทิ. ตตฺถ วตฺตพฺพํ เหฏฺฐา วุตฺตเมว.

อารกฺขกิจฺจํ สาเธติ สติเวปุลฺลปฺปตฺตตฺตา. ‘‘จรโต’’ติอาทินา นิจฺจสมาทานํ ทสฺเสติ, ตํ วิกฺเขปาภาเวน ทฏฺฐพฺพํ.

ปพฺพชฺชุปคตาติ ยํ กิญฺจิ ปพฺพชฺชํ อุปคตา, น สมิตปาปา. โภวาทิโนติ ชาติมตฺตพฺราหฺมเณ วทติ. ปาเฏกฺกสจฺจานีติ เตหิ เตหิ ทิฏฺฐิคติเกหิ ปาฏิเยกฺกํ คหิตานิ ‘‘อิทเมว สจฺจ’’นฺติ (ม. นิ. ๒.๑๘๗, ๒๐๓, ๔๒๗; ๓.๒๗; อุทา. ๕๕; เนตฺติ. ๕๙) อภินิวิฏฺฐานิ ทิฏฺฐิสจฺจาทีนิ. ทิฏฺฐิคตานิปิ หิ ‘‘อิทเมว สจฺจ’’นฺติ (ม. นิ. ๒.๑๘๗, ๒๐๒, ๔๒๗; ๓.๒๗, ๒๙; เนตฺติ. ๕๙) คหณํ อุปาทาย ‘‘สจฺจานี’’ติ โวหรียนฺติ. เตนาห ‘‘อิทเมวา’’ติอาทิ. นีหฏานีติ อตฺตโน สนฺตานโต นีหริตานิ อปนีตานิ. คหิตคฺคหณสฺสาติ อริยมคฺคาธิคมโต ปุพฺเพ คหิตสฺส ทิฏฺฐิคาหสฺส. วิสฺสฏฺฐภาวเววจนานีติ อริยมคฺเคน สพฺพโส ปริจฺจาคภาวสฺส อธิวจนานิ.

นตฺถิ เอตาสํ วโย เวกลฺยนฺติ อวยาติ อาห ‘‘อนูนา’’ติ, อนวเสสาติ อตฺโถ. เอสนาติ เหฏฺฐา วุตฺตกาเมสนาทโย.

มคฺคสฺส กิจฺจนิปฺผตฺติ กถิตา ราคาทีนํ ปหีนภาวทีปนโต.

ปจฺจเวกฺขณาย ผลํ กถิตนฺติ ปจฺจเวกฺขณมุเขน อริยผลํ กถิตํ. อธิคเต หิ อคฺคผเล สพฺพโส ราคาทีนํ อนุปฺปาทธมฺมตํ ปชานาติ, ตญฺจ ปชานนํ ปจฺจเวกฺขณญาณนฺติ.