(๖) ๑. ปุคฺคลวคฺควณฺณนา

๕๓. ทุติยปณฺณาสกสฺส ปฐเม หิตคฺคหเณน เมตฺตา วุตฺตา โหติ, น กรุณา, อนุกมฺปาคหเณน ปน กรุณาติ จกฺกวตฺตินา สทฺธึ คหิตตฺตา ‘‘โลกานุกมฺปายา’’ติ น วุตฺตํ. นิปฺปริยายโต โลกานุกมฺปา นาม สมฺมาสมฺพุทฺธาธีนาติ. เทฺวติ มนุสฺสเทวสมฺปตฺติวเสน เทฺว สมฺปตฺติโย. ตา เทฺว, นิพฺพานสมฺปตฺติ จาติ ติสฺโส.

๕๔. ทุติเย พหุโส โลเก น จิณฺณา น ปวตฺตา มนุสฺสาติ อาจิณฺณมนุสฺสา. กทาจิเทว หิ เนสํ โลเก นิพฺพตฺติ อภูตปุพฺพา ภูตาติ อพฺภุตมนุสฺสา.

๕๕. ตติเย ทสสุ จกฺกวาฬสหสฺเสสุ อนุตาปํ กโรติ ตสฺส เอกพุทฺธเขตฺตภาวโต.

๕๖. จตุตฺเถ ถูปสฺส ยุตฺตาติ ธาตุโย ปกฺขิปิตฺวา ถูปกรณสฺส ยุตฺตา.

๕๗. ปญฺจเม อตฺตโน อานุภาเวนาติ สยมฺภุญาเณน. พุทฺธาติ พุทฺธวนฺโต.

๕๘. ฉฏฺเฐ ปหีนตฺตา น ภายตีติ อตฺตสิเนหาภาวโต น ภายติ. สกฺกายทิฏฺฐิคฺคหณญฺเจตฺถ นิทสฺสนมตฺตํ, อตฺตสิเนหสฺส ปฏิฆสฺส ตเทกฏฺฐสมฺโมหสฺส จ วเสน ภายนํ โหตีติ เตสมฺปิ ปหีนตฺตา น ภายติ, อญฺญถา โสตาปนฺนาทีนํ อภเยน ภวิตพฺพํ สิยา. สกฺกายทิฏฺฐิยา พลวตฺตาติ เอตฺถ อหํการสมฺโมหนตาทีนมฺปิ พลวตฺตาติ วตฺตพฺพํ.

๕๙. สตฺตเม อสฺสาชานีโยติ ลิขนฺติ, อุสภาชานีโยติ ปน ปาโฐติ.

๖๑. นวเม ตตฺถาติ อนฺตราปเณ. เอโกติ ทฺวีสุ กินฺนเรสุ เอโก. อมฺพิลิกาผลญฺจ อทฺทสาติ อาเนตฺวา สมฺพนฺโธ. อมฺพิลิกาผลนฺติ ตินฺติณีผลนฺติ วทนฺติ, จตุรมฺพิลนฺติ อปเร. เทฺว อตฺเถติ ปาฬิยํ วุตฺเต เทฺว อตฺเถ.

๖๒. ทสเม ยถาอารทฺเธ กิจฺเจ วตฺตมาเน อนฺตรา เอว ปฏิคมนํ ปฏิวานํ, นตฺถิ เอตสฺส ปฏิวานนฺติ อปฺปฏิวาโน. ตตฺถ อสํโกจปฺปตฺโต. เตนาห ‘‘อนุกฺกณฺฐิโต’’ติอาทิ.

๖๓. เอกาทสเม สนฺนิวาสนฺติ สหวาสํ. ยถา อสปฺปุริสา สห วสนฺตา อญฺญมญฺญํ อคารเวน อนาทริยํ กโรนฺติ, ตปฺปฏิกฺเขเปน สปฺปุริสานํ สคารวปฺปฏิปตฺติทสฺสนปรมิทํ สุตฺตํ ทฏฺฐพฺพํ.

๖๔. ทฺวาทสเม ทฺวีสุปิ ปกฺเขสูติ วิวาทาปนฺนานํ ภิกฺขูนํ ทฺวีสุปิ ปกฺเขสุ. สํสรมานาติ ปวตฺตมานา. ทิฏฺฐิปฬาโสติ ทิฏฺฐิสนฺนิสฺสโย ปฬาโส ยุคคฺคาโห. อาฆาเตนฺโตติ อาหนนฺโต พาเธนฺโต. อนภิราธนวเสนาติ ยสฺส อุปฺปชฺชติ, ตสฺส ตทญฺเญสญฺจ อตฺถสฺส อนภิราธนวเสน. สพฺพมฺเปตนฺติ วจีสํสาโรติ สพฺพมฺเปตํ. อตฺตโน จิตฺเต ปริสาย จ จิตฺเตติ อาเนตฺวา สมฺพนฺโธ.

ปุคฺคลวคฺควณฺณนา นิฏฺฐิตา.