(๗) ๒. สุขวคฺควณฺณนา

๖๕. ทุติยสฺส ปฐเม สพฺพกามนิปฺผตฺติมูลกํ สุขนฺติ อนวเสสอุปโภคปริโภควตฺถุนิปฺผตฺติเหตุกํ กามสุขํ. ปพฺพชฺชามูลกํ สุขนฺติ ปพฺพชฺชาเหตุกํ ปวิเวกสุขํ.

๖๖. ทุติเย กาเมติ ปญฺจ กามคุเณ, สพฺเพปิ วา เตภูมเก ธมฺเม. วุตฺตเญฺหตํ ‘‘สพฺเพปิ เตภูมกา ธมฺมา กมนียฏฺเฐน กามา’’ติ (มหานิ. ๑). เนกฺขมฺมํ วุจฺจติ ปพฺพชฺชา ฆรพนฺธนโต นิกฺขนฺตตฺตา. นิพฺพานเมว วา –

‘‘ปพฺพชฺชา ปฐมํ ฌานํ, นิพฺพานญฺจ วิปสฺสนา;

สพฺเพปิ กุสลา ธมฺมา, เนกฺขมฺมนฺติ ปวุจฺจเร’’ติ. (อิติวุ. อฏฺฐ. ๑๐๙) –

หิ วุตฺตํ.

๖๗. ตติเย อุปธี วุจฺจนฺติ ปญฺจุปาทานกฺขนฺธา, ตนฺนิสฺสิตํ สุขํ อุปธิสุขํ. ตปฺปฏิปกฺขโต นิรุปธิสุขํ โลกุตฺตรสุขํ.

๖๘. จตุตฺเถ วฏฺฏปริยาปนฺนํ สุขํ วฏฺฏสุขํ. นิพฺพานารมฺมณํ สุขํ วิวฏฺฏสุขํ.

๖๙. ปญฺจเม สํกิเลสนฺติ สํกิลิฏฺฐํ. เตนาห ‘‘วฏฺฏคามิสุข’’นฺติ. วิวฏฺฏสุขนฺติ มคฺคผลสหคตํ สุขํ.

๗๐. ฉฏฺเฐ อริยานเมว สุขํ อริยสุขํ, อริยญฺจ ตํ สุขญฺจาติปิ อริยสุขํ. อนริยานเมว สุขํ อนริยสุขํ. อนริยญฺจ ตํ สุขญฺจาติปิ อนริยสุขํ.

๗๑. สตฺตเม ตนฺติ เจตสิกสุขํ.

๗๒. อฏฺฐเม สห ปีติยา วตฺตตีติ สปฺปีติกํ, ปีติสหคตํ สุขํ. สภาวโต วิราคโต จ นตฺถิ เอตสฺส ปีตีติ นิปฺปีติกํ สุขํ. อฏฺฐกถายํ ปเนตฺถ ฌานสุขเมว อุทฺธฏํ, ตถา จ ‘‘โลกิยสปฺปีติกสุขโต โลกิยนิปฺปีติกสุขํ อคฺค’’นฺติ วุตฺตํ. โลกิยนิปฺปีติกมฺปิ หิ อคฺคํ ลพฺภเตวาติ ภูมนฺตรํ ภินฺทิตฺวา อคฺคภาโว เวทิตพฺโพ.

๗๓. นวเม สาตสภาวเมว สุขํ สาตสุขํ, น อุเปกฺขาสุขํ วิย อสาตสภาวํ. กามญฺเจตฺถ กายวิญฺญาณสหคตมฺปิ สาตสุขเมว, อฏฺฐกถายํ ปน ‘‘ตีสุ ฌาเนสุ สุข’’นฺเตว วุตฺตํ.

๗๔. ทสเม สมาธิสมฺปยุตฺตํ สุขํ สมาธิสุขํ. น สมาธิสมฺปยุตฺตํ สุขํ อสมาธิสุขํ.

๗๕. เอกาทสเม สุตฺตนฺตกถา เอสาติ ‘‘สปฺปีติกํ ฌานทฺวย’’นฺติ วุตฺตํ.

๗๗. เตรสเม รูปชฺฌานํ รูปํ อุตฺตรปทโลเปน, ตํ อารมฺมณํ เอตสฺสาติ รูปารมฺมณํ. จตุตฺถชฺฌานคฺคหณํ ปน ยทสฺส ปฏิโยคี, เตน สมานโยคกฺขมทสฺสนปรํ. ยํ กิญฺจิ รูปนฺติ ยํ กิญฺจิ รุปฺปนลกฺขณํ รูปํ. ตปฺปฏิกฺเขเปน อรูปํ เวทิตพฺพํ.

สุขวคฺควณฺณนา นิฏฺฐิตา.