๒. ทุติโย ปริจฺเฉโท

ขนฺธตฺตยสงฺเขโป

๗๓. เวทนานุภโว เตธา, สุขทุกฺขมุเปกฺขยา;

อิฏฺฐานิฏฺฐานุภวนมชฺฌานุภวลกฺขณา.

๗๔. กายิกํ มานสํ ทุกฺขํ, สุโขเปกฺขา จ เวทนา;

เอกํ มานสเมเวติ, ปญฺจธินฺทฺริยเภทโต.

๗๕. ยถา ตถา วา สญฺญาณํ, สญฺญา สตินิพนฺธนํ;

ฉธา ฉทฺวารสมฺภูตผสฺสชานํ วเสน สา.

๗๖. สงฺขารา เจตนา ผสฺโส,

มนกฺการายุ สณฺฐิติ;

ตกฺโก จาโร จ วายาโม,

ปีติ ฉนฺโทธิโมกฺขโก.

๗๗. สทฺธา สติ หิโรตฺตปฺปํ, จาโค เมตฺตา มติ ปุน;

มชฺฌตฺตตา จ ปสฺสทฺธี, กายจิตฺตวสา ทุเว.

๗๘. ลหุตา มุทุกมฺมญฺญปาคุญฺญมุชุตา ตถา;

ทยา มุทา มิจฺฉาวาจา, กมฺมนฺตาชีวสํวโร.

๗๙. โลโภ โทโส จ โมโห จ, ทิฏฺฐิ อุทฺธจฺจเมว จ;

อหิรีกํ อโนตฺตปฺปํ, วิจิกิจฺฉิตเมว จ.

๘๐. มาโน อิสฺสา จ มจฺเฉรํ, กุกฺกุจฺจํ ถินมิทฺธกํ;

อิติ เอเตว ปญฺญาส, สงฺขารกฺขนฺธสญฺญิตา.

๘๑. พฺยาปาโร เจตนา ผสฺโส, ผุสนํ สรณํ ตหึ;

มนกฺกาโร ปาลนายุ, สมาธิ อวิสารตา.

๘๒. อาโรปนานุมชฺชฏฺฐา, ตกฺกจารา ปนีหนา;

วีริยํ ปีนนา ปีติ, ฉนฺโท ตุ กตฺตุกามตา.

๘๓. อธิโมกฺโข นิจฺฉโย สทฺธา,

ปสาโท สรณํ สติ;

หิรี ปาปชิคุจฺฉา หิ,

โอตฺตปฺปํ ตสฺส ภีรุตา.

๘๔. อลคฺโค จ อจณฺฑิกฺกํ, จาโค เมตฺตา มติ ปน;

ยาถาวโพโธ มชฺฌตฺตํ, สมวาหิตลกฺขณํ.

๘๕. ฉ ยุคานิ กายจิตฺตทรคารวถทฺธตา-

อกมฺมญฺญตฺตเคลญฺญกุฏิลานํ วิโนทนา.

๘๖. ตานุทฺธตาทิถินาทิทิฏฺฐาทีนํ ยถากฺกมํ;

เสสกาทิอสทฺธาทิมายาทีนํ วิปกฺขิโน.

๘๗. ทุกฺขาปนยนกามา, ทยา โมทา ปโมทนา;

วจีทุจฺจริตาทีนํ, วิราโม วิรติตฺตยํ.

๘๘. โลโภ โทโส จ โมโห จ,

เคธจณฺฑมนนฺธนา;

กเมน ทิฏฺฐิ ทุคฺคาโห,

อุทฺธจฺจํ ภนฺตตํ มตํ.

๘๙. อหิรีกมลชฺชตฺตํ, อโนตฺตปฺปมตาสตา;

สํสโย วิจิกิจฺฉา หิ, มาโน อุนฺนติลกฺขโณ.

๙๐. ปรสฺสกสมฺปตฺตีนํ,

อุสูยา จ นิคูหนา;

อิสฺสามจฺเฉรกา ตาโป,

กตากตสฺส โสจนา.

๙๑. ถินํ จิตฺตสฺส สงฺโกโจ, อกมฺมญฺญตฺตตา ปน;

มิทฺธมิจฺเจวเมเตสํ, ลกฺขณญฺจ นเย พุโธ.

๙๒. เวทนาทิสมาธนฺตา, สตฺต สพฺพคสญฺญิตา;

ตกฺกาทิอธิโมกฺขนฺตา, ฉ ปกิณฺณกนามกา.

๙๓. สทฺธาทโย วิรมนฺตา, อรณา ปญฺจวีสติ;

โลภาทิมิทฺธกนฺตานิ, สรณานิ จตุทฺทส.

๙๔. อิสฺสามจฺเฉรกุกฺกุจฺจโทสา กาเม ทยา มุทา;

กาเม รูเป จ เสสา ฉ-จตฺตาลีส ติธาตุชา.

๙๕. ฉนฺทนิจฺฉยมชฺฌตฺตมนกฺการา สอุทฺธวา;

ทยาที ปญฺจ มานาที, ฉ เยวาปน โสฬส.

๙๖. ฉนฺทาที ปญฺจ นิยตา, ตตฺเถกาทส เนตรา;

อหิรีกมโนตฺตปฺปํ, โลกนาสนกํ ทฺวยํ.

๙๗. เอเต เทฺว โมหุทฺธจฺจาติ, จตฺตาโร ปาปสพฺพคา;

โลกปาลทุกํ วุตฺตํ, หิริโอตฺตปฺปนามกํ.

๙๘. อารมฺมณูปนิชฺฌานา, ฌานงฺคา ตกฺกจารกา;

ปีติ เอกคฺคตา เจติ, สตฺต วิตฺติตฺตเยน เว.

๙๙. สทฺธา สติ มเตกคฺค-ธิติ โลกวินาสกา;

ปาลกา นว เจตานิ, พลานิ อวิกมฺปโต.

๑๐๐. เอตฺถ สทฺธาทิปญฺจายุ, กตฺวาตฺร จตุธา มตึ;

เวทนาหิ ทฺวิสตฺเตเต, อินฺทฺริยานาธิปจฺจโต.

๑๐๑. มนรูปินฺทฺริเยเหเต, สพฺเพ อินฺทฺริยนามกา;

พาวีสติ ภวนฺตายุทฺวยํ กเตฺวกสงฺคหํ.

๑๐๒. ทิฏฺฐีเหกคฺคตาตกฺกสตีวิรติโย ปถา;

อฏฺฐ นิยฺยานโต อาทิจตุโร ภิตฺวาน ทฺวาทส.

๑๐๓. ผสฺโส จ เจตนา เจว,

เทฺวเวตฺถาหารณตฺตโต;

อาหารา มนโวชาหิ,

ภวนฺติ จตุโรถวา.

๑๐๔. เหตุ มูลฏฺฐโต ปาเป,

โลภาทิตฺตยมีริตํ;

กุสลาพฺยากเต จาปิ,

อโลภาทิตฺตยํ ตถา.

๑๐๕. ทิฏฺฐิโลภทุสา กมฺมปถาปายสฺส มคฺคโต;

ตพฺพิปกฺขา สุคติยา, ตโยติ ฉ ปถีริตา.

๑๐๖. ปสฺสทฺธาทิยุคานิ ฉ, วคฺคตฺตา ยุคฬานิ ตุ;

อุปการา สติ ธี จ, พหูปการภาวโต.

๑๐๗. โอฆาหรณโต โยคา,

โยชเนนาภวคฺคโต;

สวเนนาสวา ทิฏฺฐิ-

โมเหเชตฺถ ทุธา ลุโภ.

๑๐๘. ทฬฺหคฺคาเหน ทิฏฺเฐชา, อุปาทานํ ติธา ตหึ;

ทิฏฺฐิ โทเสน เต คนฺถา, คนฺถโต ทิฏฺฐิห ทฺวิธา.

๑๐๙. ปญฺจาวรณโต กาม-กงฺขาโทสุทฺธวํ ตโป;

ถินมิทฺธญฺจ โมเหน, ฉ วา นีวรณานิถ.

๑๑๐. กตฺวา ตาปุทฺธวํ เอกํ, ถินมิทฺธญฺจ วุจฺจติ;

กิจฺจสฺสาหารโต เจว, วิปกฺขสฺส จ เลสโต.

๑๑๑. ทิฏฺเฐชุทฺธวโทสนฺธ-

กงฺขาถินุณฺณตี ทส;

โลกนาสยุเคเนเต,

กิเลสา จิตฺตเกฺลสโต.

๑๑๒. โลภโทสมูหมาน-ทิฏฺฐิกงฺขิสฺสมจฺฉรา;

สํโยชนานิ ทิฏฺเฐชา, ภิตฺวา พนฺธนโต ทุธา.

๑๑๓. ตานิ โมหุทฺธวํมานกงฺขาโทเสชทิฏฺฐิโย;

ทุธาทิฏฺฐิ ติธา โลภํ, ภิตฺวา สุตฺเต ทสีริตา.

๑๑๔. ทิฏฺฐิโลภมูหมานโทสกงฺขา ตหึ ทุธา;

กตฺวา โลภมิเม สตฺตานุสยา สมุทีริตา.

๑๑๕. ทิฏฺฐิ เอว ปรามาโส, เญยฺโย เอวํ สมาสโต;

อตฺโถ สงฺขารกฺขนฺธสฺส, วุตฺโต วุตฺตานุสารโต.

อิติ สจฺจสงฺเขเป ขนฺธตฺตยสงฺเขโป นาม

ทุติโย ปริจฺเฉโท.