๒๙. นามปญฺญตฺติกถา

๑๑๑๔. นามโวหารสงฺเกตการโณปนิพนฺธนา;

ยถาวุตฺตตฺถสทฺทานํ, อนฺตรา จินฺตนา คตา.

๑๑๑๕. นามปญฺญตฺติ นามายํ, อตฺถสทฺทวินิสฺสฏา;

ตํทฺวยาพทฺธสงฺเกตเญยฺยากาโรปลกฺขิตา.

๑๑๑๖. ยา คยฺหติ นามโฆสโคจรุปฺปนฺนวีถิยา;

ปวตฺตานนฺตรุปฺปนฺน-มโนทฺวาริกวีถิยา.

๑๑๑๗. มญฺจปีฐาทิสทฺทํ หิ, โสตวิญฺญาณวีถิยา;

สุตฺวา ตเมว จินฺเตตฺวา, มโนทฺวาริกวีถิยา.

๑๑๑๘. ตโต สงฺเกตนิปฺผนฺนํ, นามํ จินฺตาย คยฺหติ;

นามปญฺญตฺติอตฺถา ตุ, ตโต คยฺหนฺติ สมฺภวา.

๑๑๑๙. สทฺทนามตฺถปญฺญตฺติปรมตฺถวเสน หิ;

จตุธา ติวิธา วาถ, จินฺตนา ตตฺถ อิจฺฉิตา.

๑๑๒๐. อิตฺถมฏฺฐกถามคฺคํ, วณฺเณนฺเตน หิ ทสฺสิโต;

นโย อาจริเยเนติ, วิภาโคยํ ปกาสิโต.

๑๑๒๑. นตฺถญฺญา กาจิ วิญฺญตฺติ, วิการสหิโต ปน;

สทฺโทว นามปญฺญตฺติ, อิจฺเจกจฺเจหิ วณฺณิตํ.

๑๑๒๒. ตเทตํ นามปญฺญตฺติภาเวเนกวิธมฺปิ จ;

เนรุตฺติกยาทิจฺฉกวสา นามํ ทฺวิธา ภเว.

๑๑๒๓. สญฺญาสุ ธาตุรูปานิ, ปจฺจยญฺจ ตโต ปรํ;

กตฺวา วณฺณาคมาทิญฺจ, สทฺทลกฺขณสาธิตํ.

๑๑๒๔. เนรุตฺติกมุทีเรนฺติ, นามํ ยาทิจฺฉกํ ปทํ;

ยทิจฺฉาย กตมตฺตํ, พฺยญฺชนตฺถวิวชฺชิตํ.

๑๑๒๕. ติวิธมฺปิ ตทนฺวตฺถกาทิมญฺโจปจาริมํ;

นิพฺพจนตฺถสาเปกฺขํ, ตตฺถานฺวตฺถมุทีริตํ.

๑๑๒๖. ยทิจฺฉากตสงฺเกตํ, กาทิมญฺโจปจาริมํ;

อตมฺภูตสฺส ตพฺภาวโวหาโรติ ปวุจฺจติ.

๑๑๒๗. ตถา สามญฺญนามญฺจ, คุณนามญฺจ กิตฺติมํ;

โอปปาติกมิจฺเจวํ, นามํ โหติ จตุพฺพิธํ.

๑๑๒๘. มหาชนสมฺมตญฺจ, อนฺวตฺถญฺเจว ตาทิสํ;

ตีณิ นามานิ จนฺทาทินามํ ตตฺโถปปาติกํ.

๑๑๒๙. ยาทิจฺฉกมาวตฺถิกํ, เนมิตฺตกมถาปรํ;

ลิงฺคิกํ รุฬฺหิกญฺเจติ, นามํ ปญฺจวิธํ ภเว.

๑๑๓๐. ยาทิจฺฉกํ ยถาวุฑฺฒํ, วจฺฉทมฺมาทิกํ ปน;

อาวตฺถิกํ เนมิตฺตกํ, สีลวาปญฺญวาทิกํ.

๑๑๓๑. ลิงฺคิกํ ทิฏฺฐลิงฺคํ ตุ, ทณฺฑีฉตฺตีติอาทิกํ;

รุฬฺหิกํ เลสมตฺเตน, รุฬฺหํ โคมหึสาทิกํ.

๑๑๓๒. วิชฺชมานาวิชฺชมาน-ปญฺญตฺโตภยมิสฺสิตา;

วิภตฺตา นามปญฺญตฺติ, ฉพฺพิธา โหติ ตตฺถ หิ.

๑๑๓๓. วิชฺชมานปญฺญตฺตีติ, วิชฺชมานตฺถทีปิตา;

วุจฺจติ ขนฺธายตน-ธาตุปญฺจินฺทฺริยาทิกา.

๑๑๓๔. อวิชฺชมานปญฺญตฺติ-นามิกา ปรมตฺถโต;

อวิชฺชมานมญฺจาทิ, อตฺถปญฺญตฺติทีปิตา.

๑๑๓๕. วิชฺชมาเนน อวิชฺช-มานปญฺญตฺตินามิกา;

เตวิชฺโช ฉฬภิญฺโญ จ, สีลวา ปญฺญวาปิ จ.

๑๑๓๖. อวิชฺชมาเนน วิชฺช-มานปญฺญตฺตินามิกา;

อิตฺถิรูปํ อิตฺถิสทฺโท, อิตฺถิจิตฺตนฺติอาทิกา.

๑๑๓๗. วิชฺชมาเนน ตุ วิชฺช-มานปญฺญตฺตินามิกา;

จกฺขุวิญฺญาณํ จ จกฺขุ-สมฺผสฺโส เจวมาทิกา.

๑๑๓๘. อวิชฺชมาเนนาวิชฺช-มานปญฺญตฺตินามิกา;

ขตฺติยปุตฺโต พฺราหฺมณ-ปุตฺโต อิจฺเจวมาทิกา.

๑๑๓๙. อิติ วุตฺตานุสาเรน, นามปญฺญตฺติยา พุโธ;

สรูปํ วิสยญฺเจว, วิภาคญฺจ วิภาวเย.

๑๑๔๐. อิจฺเจวํ ปรมตฺถา จ, ยถาวุตฺตา จตุพฺพิธา;

ปญฺญตฺติ ทุวิธา เจติ, เญยฺยตฺถา ฉพฺพิธา มตาติ.

อิติ ปญฺญตฺติวิภาเค นามปญฺญตฺติกถา นิฏฺฐิตา.

เอกูนตึสติโม ปริจฺเฉโท.

นิฏฺฐิโต จ สพฺพถาปิ ปญฺญตฺติวิภาโค.

นิคมนกถา

๑๑๔๑. เสฏฺเฐ กญฺจิวเร รฏฺเฐ, กาเวรินคเร วเร;

กุเล สญฺชาตภูเตน, พหุสฺสุเตน ญาณินา.

๑๑๔๒. อนุรุทฺเธน เถเรน, อนิรุทฺธยสสฺสินา;

ตมฺพรฏฺเฐ วสนฺเตน, นคเร ตญฺชนามเก.

๑๑๔๓. ตตฺถ สงฺฆวิสิฏฺเฐน, ยาจิเตน อนากุลํ;

มหาวิหารวาสีนํ, วาจนามคฺคนิสฺสิตํ.

๑๑๔๔. ปรมตฺถํ ปกาเสนฺตํ, ปรมตฺถวินิจฺฉยํ;

ปกรณํ กตํ เตน, ปรมตฺถตฺถเวทินาติ.

อิติ อนุรุทฺธาจริเยน รจิโต

ปรมตฺถวินิจฺฉโย นิฏฺฐิโต.

นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส