๑๙. ปเภทกถา

๗๐๖. อฏฺฐวีสวิธมฺเปตํ, รูปํ ทานิ ยถารหํ;

ภูตรูปาทิเภเทหิ, วิภเชยฺย วิจกฺขโณ.

๗๐๗. ปถวาทิกมิทนฺติ, ภูตรูปํ จตุพฺพิธํ;

อุปาทารูปมญฺญํ ตุ, จตุวีสติวิธํ ภเว.

๗๐๘. ปญฺจวิธมฺปิ จกฺขาทิรูปมชฺฌตฺติกํ มตํ;

เตวีสติวิธํ เสสํ, พาหิรนฺติ ปวุจฺจติ.

๗๐๙. รูปสทฺทคนฺธรสโผฏฺฐพฺพา สตฺต ปญฺจธา;

ปญฺจปฺปสาทวิสยา, ปญฺจารมฺมณนามกา.

๗๑๐. เอกวีสติวิธํ เสสํ, ธมฺมารมฺมณสงฺคหํ;

มโนวิญฺญาณวิญฺเญยฺยํ, มโนทฺวารสฺส โคจรํ.

๗๑๑. ปสาทา วิสยา เจว, ปญฺจกา เทฺวปิ สมฺภวา;

ทฺวาทสาปิ สรูเปน, ทสายตนธาตุโย.

๗๑๒. ยเททํ ปน สพฺพมฺปิ, รูปํ สปฺปฏิฆํ มตํ;

ตเทโวฬาริกํ นาม, สนฺติเกติ ปวุจฺจติ.

๗๑๓. เสสมปฺปฏิฆํ นาม, ธมฺมายตนธาตุ จ;

สุขุมญฺเจว รูปญฺจ, รูปํ โสฬสธา ฐิตํ.

๗๑๔. ฉพฺพิธา วตฺถุรูปํ ตุ, ปสาทหทยมฺปิ จ;

อวตฺถุรูปํ เสสํ ตุ, ทฺวาวีสติวิธํ ภเว.

๗๑๕. ปสาทา เจว วิญฺญตฺติ, ทฺวารรูปํ ตุ สตฺตธา;

เสสํ อทฺวารรูปํ ตุ, เอกวีสวิธมฺปิ จ.

๗๑๖. ปสาทา ภาวยุคฬํ, ชีวิตญฺเจติ อฏฺฐธา;

อินฺทฺริยรูปมญฺญํ ตุ, วีสธานินฺทฺริยํ สิยา.

๗๑๗. วณฺโณ คนฺโธ รโส โอชา, ภูตรูปนฺติ อฏฺฐธา;

อวินิพฺโภคมิตรํ, วินิพฺโภคํ ตุ วีสธา.

๗๑๘. อวินิพฺโภครูปานิ, สทฺทวตฺถินฺทฺริยานิ จ;

นิปฺผนฺนํ อฏฺฐารสธา, รูปรูปนฺติ เวทิตํ.

๗๑๙. ปริจฺเฉโท ปนากาโส, วิญฺญตฺติลหุตาทโย;

วิการา ลกฺขณา เจว, รูปสฺสุปจยาทโย.

๗๒๐. ทสธาปิ อนิปฺผนฺนํ, นตฺเถตํ ปรมตฺถโต;

รูปสฺเสตนฺติ กตฺวาน, รูปมิจฺเจว วุจฺจติ.

๗๒๑. รูปายตนเมเวกํ, สนิทสฺสนมีริตํ;

อนิทสฺสนมญฺญํ ตุ, สตฺตวีสติวิธมฺปิ จ.

๗๒๒. กมฺมชํ ปนุปาทินฺนํ, อนุปาทินฺนกาปรํ;

ติวิธํ จิตฺตชญฺเจว, อุตุชาหารชนฺติ จ.

๗๒๓. จกฺขุสมฺผสฺสวตฺถูติ, จกฺขุธาตุ ปกิตฺติตา;

น วตฺถุ ตสฺส เสสํ ตุ, สตฺตวีสติวิธํ ภเว.

๗๒๔. โสตสมฺผสฺสวตฺถาทิ-วสา จ ทุวิธา ตถา;

ติวิธา จ วิภาเวยฺย, ยถาสมฺภวโต กถํ.

๗๒๕. สนิทสฺสนรูปญฺจ, วณฺโณ สปฺปฏิฆมฺปิ จ;

อนิทสฺสนมญฺญํ ตุ, ถูลํ สปฺปฏิฆํ ภเว.

๗๒๖. อนิทสฺสนรูปญฺจ, เสสมปฺปฏิฆมฺปิ จ;

โสฬสาติ จ สพฺพมฺปิ, รูปํ ติวิธมุทฺทิเส.

๗๒๗. อปตฺตคาหกํ นาม, จกฺขุโสตทฺวยํ ปน;

สมฺปตฺตคาหกํ นาม, ฆานาทิตฺตยมีริตํ.

๗๒๘. อคาหกมโต เสสํ, เตวีสติวิธํ ภเว;

กิญฺจิ สารมฺมณํ นาม, น คยฺหตีติ สพฺพถา.

๗๒๙. อุปาทา อชฺฌตฺติกํ รูปํ, อุปาทา พาหิรํ ตถา;

โนปาทา พาหิรญฺเจติ, เอวมฺปิ ติวิธํ ภเว.

๗๓๐. อชฺฌตฺติกมุปาทินฺนํ, พาหิรญฺจ ตถาปรํ;

อนุปาทินฺนกญฺเจติ, เอวมาทิวสาปิ จ.

๗๓๑. ทิฏฺฐํ รูปํ สุตํ สทฺโท, คนฺธาทิ ติวิธํ มุตํ;

วิญฺญาตมญฺญวิญฺเญยฺยํ, มนสาติ จตุพฺพิธํ.

๗๓๒. รูปรูปํ ปริจฺเฉโท, วิกาโร ลกฺขณํ กมา;

อฏฺฐารเสกกํ ปญฺจ, จตุกฺกนฺติ จ ตํ ตถา.

๗๓๓. ทฺวารญฺจ โหติ วตฺถุ จ, น วตฺถุ ทฺวารเมว ตุ;

น ทฺวารํ วตฺถุเมวาถ, โนภยนฺติ จ นิทฺทิเส.

๗๓๔. อุปาทา อนุปาทินฺนํ, อนุปาทินฺนกํ ตถา;

โนปาทา ทุวิธญฺเจติ, จตุทฺเธวมฺปิ เทสิตํ.

๗๓๕. สปฺปฏิคฺฆมุปาทา จ, รูปมปฺปฏิฆํ ตถา;

โนปาทา ทุวิธญฺเจติ, จตุทฺธา เอวมาทิโต.

๗๓๖. เอกาทเสกชรูปํ, หทยินฺทฺริยนวกํ;

กมฺมชํ จิตฺตชญฺเจว, ตถา วิญฺญตฺติกํ ทฺวยํ.

๗๓๗. สทฺโท จิตฺโตตุโช ตสฺมา, รูปเมกํ ทฺวิชํ มตํ;

จิตฺโตตาหารสมฺภูตํ, ลหุตาทิตฺตยํ ติชํ.

๗๓๘. นวากาสาวินิพฺโภคา, กมฺมาทิจตุสมฺภวา;

อถ ลกฺขณรูปนฺติ, รูปเมวํ ตุ ปญฺจธา.

๗๓๙. นวากาสาวินิพฺโภคา, นว วตฺถินฺทฺริยานิ จ;

อฏฺฐารสวิธํ รูปํ, กมฺมชํ โหติ ปิณฺฑิตํ.

๗๔๐. สทฺทากาสาวินิพฺโภคา, วิญฺญตฺติลหุตาทโย;

ปญฺจทสวิธํ รูปํ, จิตฺตสมฺภวมุทฺทิเส.

๗๔๑. สทฺทากาสาวินิพฺโภคา, ลหุตาทิตฺตยนฺติ จ;

อุตุสมฺภวมีเรนฺติ, รูปํ เตรสธา ฐิตํ.

๗๔๒. ปริจฺเฉทาวินิพฺโภคา, ลหุตาทิตฺตยมฺปิ จ;

เอวมาหารชํ นาม, รูปํ ทฺวาทสธา ฐิตํ.

๗๔๓. ชาติ ชรา จ มรณํ, น กุโตจิปิ ชายติ;

เอวมฺปิ ปญฺจธา โหติ, รูปชาติวิภาคโต.

๗๔๔. ปญฺจวีสติวิธํ กมฺมํ, กามรูปววตฺถิตํ;

ชเนติ กมฺมชํ รูปํ, กามรูปภวทฺวเย.

๗๔๕. ปญฺจวิญฺญาณมารุปฺป-วิปากา สพฺพสนฺธิโย;

จุติ ขีณาสวสฺเสติ, โสฬเสเต วิวชฺชเย.

๗๔๖. ปญฺจสตฺตติ เสสานิ, จิตฺตานิมานิ สมฺภวา;

ชเนนฺติ จิตฺตชํ รูปํ, ปญฺจโวการภูมิยํ.

๗๔๗. ชเนภิ อุตุชํ รูปํ, เตโชธาตุ ภวทฺวเย;

กามภูมิยโมชา ตุ, ชเนตาหารชํ ตถา.

๗๔๘. กมฺมํ ชเนติ รูปานิ, อตฺตชานิ ขเณ ขเณ;

จิตฺตมุปฺปาทกาลมฺหิ, อุปฺปาทานนฺตรํ ปรํ.

๗๔๙. อุตุสมฺภวมีเรนฺติ, รูปํ เตรสธา ฐิตํ;

ปริจฺเฉทาวินิพฺโภคา, ลหุตาทิตฺตยมฺปิ จ.

๗๕๐. สนฺธิยมฺปิ กมฺมชํ ตุ, ปวตฺเตปิ จ สมฺภวา;

ชเนติ รูปํ เสสานิ, ปวตฺเต, น ตุ สนฺธิยํ.

๗๕๑. อินฺทฺริยพทฺธสนฺตาเน, กมฺมาทิ ติวิธมฺปิ จ;

ชเนติ รูปํ มตเก, พาหิเร ตุ ยถารหํ.

๗๕๒. อิติ กมฺมาทโย รูปํ, ชเนนฺติ จ ยถาสกํ;

เสสานมฺปิ จ รูปานํ, ปจฺจยา โหนฺติ สมฺภวา.

๗๕๓. อิติ รูปวิภาคญฺจ, ชาติเภทญฺจ สมฺภวา;

ชนกาทิปฺปเภทญฺจ, รูปานํ ตตฺถ ทีปเยติ.

อิติ รูปวิภาเค ปเภทกถา นิฏฺฐิตา.

เอกูนวีสติโม ปริจฺเฉโท.