๑๑. เอกาทสโม ปริจฺเฉโท

วิปสฺสนาวิภาโค

๑๕๐๖. ทฺวิธา สมุฏฺฐานธุรา, ติวิธา ภูมิโย มตา;

ติวิธาภินิเวสา จ, สรีรํ ตุ จตุพฺพิธํ.

๑๕๐๗. ติวิธา ภาวนา ตตฺถ, สงฺขาเรสุ ยถารหํ;

ทุวิธาการมารพฺภ, นิชฺฌายติ ติลกฺขณํ.

๑๕๐๘. อฏฺฐารสาการภินฺนา, ทสาวตฺถา วิภาวิตา;

ติธา วิภาคา สาเธติ, วิโมกฺขตฺตยมุตฺตมํ.

๑๕๐๙. จตุสจฺจปฏิเวธา, สตฺตฏฺฐาริยปุคฺคลา;

เกฺลสหานี ยถาโยคํ, จตสฺโส ปฏิสมฺภิทา.

๑๕๑๐. ติวิธา จ สมาปตฺติ, นิโรธา จ ตถาปรา;

นิสฺสนฺทผลมิจฺจาหุ, ตสฺสา สาสนโกวิทา.

๑๕๑๑. วิปสฺสนาภาวนาย-มิติ ภาสนฺติ ปณฺฑิตา;

ตมิทานิ ปวกฺขามิ, ยถานุกฺกมโต กถํ.

๑๕๑๒. ภูมิธมฺเม ปริคฺคยฺห, วิจินนฺตสฺส โยคิโน;

สติยา สมถา วาถ, สมุฏฺฐาติ วิปสฺสนา.

๑๕๑๓. สภาวปฏิเวเธ จ, สทฺธมฺมปฏิปตฺติยํ;

ปญฺญาสทฺธาทฺวยํ ตสฺสา, ธุรมาหุ ธุรนฺธรา.

๑๕๑๔. เตภูมกสภาวานํ, สปฺปจฺจยปริคฺคโห;

ญาตปริญฺญา นามายํ, ภูมีติ ปฐมา มตา.

๑๕๑๕. กลาปโต สมฺมสนํ, อุทยพฺพยทสฺสนํ;

ปริญฺญาตีรณา นาม, ทุติยา ภูมิ ภาสิตา.

๑๕๑๖. ปหานปริญฺญา ภูมิ, ตติยาหุ ตโตปรํ;

ภงฺคาทิญาณมิจฺเจวํ, ติวิธา ภูมิโย มตา.

๑๕๑๗. ขณสนฺตติอทฺธาน-วเสเนตฺถ สมีริตา;

อนิจฺจา ทุกฺขานตฺตาติ, ติวิธาภินิเวสนา.

๑๕๑๘. ทิฏฺฐิกงฺขาวิตรณา, มคฺคามคฺคปฏิปฺปทา;

วิสุทฺธิโย จตสฺโสปิ, สรีรนฺติ นิทสฺสิตา.

๑๕๑๙. สลกฺขณววตฺถานํ, ปจฺจยาการนิจฺฉโย;

กุมฺมคฺคปริหาโร จ, ติลกฺขณวิปสฺสนา.

๑๕๒๐. อิติ ลกฺขณภินฺนตฺตา, ลพฺภนฺเตกกฺขเณปิ จ;

เทสิตา เหตุภูเตน, กเมเนวํ วิสุทฺธิโย.

๑๕๒๑. สีลพฺพิสุทฺธิอาทีนํ, ตถา สาว ปรมฺปรา;

จิตฺตพฺพิสุทฺธิอาทีนมตฺถายาติ ปกาสิตา.

๑๕๒๒. ทิสฺสมานสภาวานํ, ปสฺสนฺโต ปจฺจยฏฺฐิติ;

ปริปนฺถวิมุตฺโต หิ, ปฏิปาเทติ ภาวนํ.

๑๕๒๓. ตถาปิ จ วิเสเสน, ปฏิปนฺนสฺส โยคิโน;

ตตฺถ ตตฺถ วิภูตตฺตา, ฐานโต เภทิตา กถํ.

๑๕๒๔. รูปปุพฺพงฺคมํ วาถ, นามปุพฺพงฺคมํ ตถา;

อชฺฌตฺตํ วา พหิทฺธา วา, ยถาปากฏธมฺมโต.

๑๕๒๕. นามรูปาทิเภเทน, ภูมิธมฺมปริคฺคโห;

วุตฺตา ทิฏฺฐิวิสุทฺธีติ, อตฺตทิฏฺฐิปฺปหานโต.

๑๕๒๖. อาหจฺจ ปจฺจยุปฺปนฺนา, ตถา ตพฺภาวภาวิโน;

ปวตฺตนฺตีติ สงฺขาเร, ปสฺสโต ปน โยนิโส.

๑๕๒๗. ปจฺจยคฺคาหินี ปญฺญา, นามรูปปฺปวตฺติยา;

กงฺขา ตรนฺติ ตายาติ, กงฺขาวิตรณา มตา.

๑๕๒๘. อนิจฺจา ทุกฺขานตฺตาติ, ปจฺจยายตฺตวุตฺติโต;

สงฺขิปิตฺวา กลาเปน, สมฺมสียนฺติ สงฺขตา.

๑๕๒๙. อุปฺปาทวยภาโวปิ, ลกฺขณตฺตยสาธโก;

ปจฺจยาการมารพฺภ, ลกฺขียติ วิเสสโต.

๑๕๓๐. ตสฺมา สมฺมสนญาณํ, อุทยพฺพยทสฺสนํ;

กงฺขาวิตรณายํ ตุ, สงฺคยฺหติ วิสุทฺธิยํ.

๑๕๓๑. ตตฺถ สํเกฺลสวิกฺเขปํ, กุมฺมคฺคํ ปริวชฺชโต;

มคฺคามคฺควิสุทฺธีติ, ญาณทสฺสนมีริตํ.

๑๕๓๒. ตโต กเถนฺติ อกฺลิฏฺฐมุทยพฺพยทสฺสนํ;

อาทึ กตฺวา ปฏิปทาญาณทสฺสนสุทฺธิยํ.

๑๕๓๓. ปจฺจยปจฺจยุปฺปนฺเน, ยถาวตฺถุววตฺถิเต;

ปหาตุมีหมานานํ, นิยฺยานปฏิปตฺติโต.

๑๕๓๔. อุปเกฺลสวิสุทฺโธ หิ, ปุนเทโวทยพฺพยํ;

อธิฏฺฐหิตฺวา ภงฺคาทิ-ญาเณหิ ปฏิปชฺชติ.

๑๕๓๕. ตถา จาภินวุปฺปนฺเน, ภิชฺชมาเน วิปสฺสโต;

สํเวคกฑฺฒิตํ ญาณํ, ภงฺคาทิมนุติฏฺฐติ.

๑๕๓๖. ตโต ปุพฺเพ ปวตฺตา หิ, สํเกฺลสาปายสมฺภวา;

ปฏิปตฺติวิสุทฺธีติ, น สงฺคยฺหติ ภาวนา.

๑๕๓๗. สมฺปาเทนฺโต ปนิจฺเจตา, จตสฺโสปิ วิสุทฺธิโย;

อนิจฺจา ทุกฺขานตฺตาติ, ภาเวยฺย ติวิธา กถํ.

๑๕๓๘. ปจฺจยปจฺจยุปฺปนฺนา, ชาตานนฺตรเภทิโน;

อนิจฺจา จ ปภงฺคู จ, ปลุชฺชนฺติ จวนฺติ จ.

๑๕๓๙. อทฺธุวา จ อสารา จ, วิภวา จ วินาสิโน;

สงฺขตา วิปริณาม-ธมฺมา อิตฺตรกาลิกา.

๑๕๔๐. ขยธมฺมา วยธมฺมา, ลหุกาลปฺปวตฺติโน;

ตาวกาลิกธมฺมา จ, ปริตฺตฏฺฐิติกา ตถา.

๑๕๔๑. ขณตฺตยปริจฺฉินฺนา, ปุพฺพาปรวิจิตฺตกา;

ปุรกฺขตา นิโรธสฺส, สสฺสตา น กุทาจนํ.

๑๕๔๒. ชายนฺติ ปริหานาย, น ตุ ชายนฺติ วุทฺธิยา;

ชิยฺยมานาว ติฏฺฐนฺติ, ชิณฺณา ภงฺคปรายณา.

๑๕๔๓. อหุตฺวาเยวุปฺปชฺชนฺติ, น กุโตจิปิ อาคตา;

หุตฺวา อนฺตรธายนฺติ, น ตุ กตฺถจิ สญฺจิตา.

๑๕๔๔. ตํ ตํ ปจฺจยสามคฺคิ-มตฺตลาภาย นิสฺสิตา;

นิโรธธมฺมา ชายนฺติ, ชาตา พฺยนฺติ ภวนฺติ เต.

๑๕๔๕. ยถา นที ปพฺพเตยฺยา, ยถา ทีปสิขา ตถา;

สีฆสีฆํ ปวตฺตนฺตา, อุปฺปชฺชนฺติ วยนฺติ จ.

๑๕๔๖. ชาตา ชาตา นิรุชฺฌนฺติ, อญฺเญ อญฺเญ ตุ ชายเร;

อวีจิ อนุสมฺพนฺธา, น ชานนฺติ วิเสสโต.

๑๕๔๗. อิติ นานปฺปกาเรน, วิปสฺสนฺโต วิจกฺขโณ;

อนิจฺจภาวนํ ธีโร, ปริปาเจติ สาธุกํ.

๑๕๔๘. ทุกฺขา จ ทุกฺขวตฺถู จ, อภิณฺหปริปีฬิตา;

โรคา คณฺฑา จ สลฺลา จ, อฆโต จ อุปทฺทวา.

๑๕๔๙. ภโยปสคฺคาฆมูลา,

สาสวาทีนวีติตา;

อเลณาสรณาตาณา,

วธกา มารกามิสา.

๑๕๕๐. ชาติธมฺมา ชราพฺยาธิ-

โสโกปายาสภาคิโน;

ปริเทวสภาวา จ,

สํเกฺลสา ทุกฺขภาคิโน.

๑๕๕๑. เชคุจฺฉา ปฏิกูลา จ, พีภจฺฉา จ วิรูปิโน;

อชญฺญา จปลา หีนา, ทุคฺคนฺธา พาลเสวิตา.

๑๕๕๒. โสกนฺตริกตานิจฺจํ, ตณฺหาย กฑฺฒิตา ภุสํ;

กปณา ทุคฺคตา ทีนา, วิปนฺนา จ วิฆาติโน.

๑๕๕๓. อตฺตลาภํ คเวสนฺติ, ตํตํปจฺจยนิสฺสิตา;

ทุกฺขาธิฏฺฐานมจฺจนฺตํ, ชาตา ปุน วิหญฺญเร.

๑๕๕๔. อคฺคิกูเป นิมุคฺคาว, เกฺลสสนฺตาปภาคิโน;

โอวิทฺธา วิย สตฺตีหิ, สงฺขารา นิจฺจทุกฺขิตา.

๑๕๕๕. ชายมานา จ ชิยฺยนฺตา, มิยฺยนฺตา จ ขเณ ขเณ;

ปสุกา วิย นิจฺจมฺมา, หญฺญนฺติ เสริกาตุรา.

๑๕๕๖. ติลานิ ติลยนฺเตว, อุจฺฉุยนฺเตว อุจฺฉุโย;

อุทยพฺพยาวสฺสํ เต, ปีฬยนฺติ อภิณฺหโส.

๑๕๕๗. มโนรมนวาการา, วิปลฺลาสปริกฺขตา;

อิริยาปถสญฺฉนฺนา, โนปติฏฺฐนฺติ ทุกฺขโต.

๑๕๕๘. สงฺขาเรสุ ปเนเตสุ, เวทนาสฺสาทโรธิโน;

สาว สนฺทุลสมฺพทฺธา, สมฺโมหปริวาริตา.

๑๕๕๙. ‘‘อทุํ ทุกฺขมิทํ ทุกฺข’’-มิติ สํสารจาริโน;

ทุกฺขเหตุมชานนฺตา, สมฺภมนฺติ อวิทฺทสุ.

๑๕๖๐. สุขาการมปสฺสนฺตา, ทุกฺขภารนิปีฬิตา;

ปตฺเถนฺติ ทุกฺขเมวญฺญํ, พาลา พฺยสนภาคิโน.

๑๕๖๑. จวนฺตา อุปปชฺชนฺตา, รุกฺขสาขํว มกฺกโฏ;

ทุกฺขเมกํ วิมุจฺจนฺติ, ตโต คณฺหนฺติ จาปรํ.

๑๕๖๒. เต ทีฆรตฺตํ โสจนฺติ, ตณฺหาสลฺลสมปฺปิตา;

ทิฏฺฐิปาสสมุเปตา, มานตฺถมฺภานุสายิโน.

๑๕๖๓. ตมาการํ ปนิจฺเจวํ, วิปสฺสนฺโต วิสารโท;

ทุกฺขานุปสฺสนํ นาม, ปริปาเจติ ภาวนํ.

๑๕๖๔. ธมฺมฏฺฐิตินิยามา หิ, ขนฺธายตนธาตุโย;

อนตฺตาสสฺสตนฺตา จ, อีหาโภควิวชฺชิตา.

๑๕๖๕. ปโยชนมธิฏฺฐาย, น ตุ พฺยาปารยนฺติ จ;

ปจฺจยปจฺจยุปฺปนฺนา, ชเนตุํ วาถ ชายิตุํ.

๑๕๖๖. ตถาปิ เหตุสามคฺคิ-สมฺภเว สมฺภวนฺติ เต;

ตพฺภาวภาวิภาเวน, อญฺญมญฺญปวตฺติตา.

๑๕๖๗. อชายิตุํ น สกฺโกนฺติ, สติ ปจฺจยสมฺภเว;

ปจฺจยานมลาเภ ตุ, น ชายนฺติ กุทาจนํ.

๑๕๖๘. น กิญฺเจตฺถ อเปกฺขิตฺวา, สมคฺคา โหนฺติ ปจฺจยา;

น ชเนตุํ น สกฺโกนฺติ, สมคฺคา จ กุทาจนํ.

๑๕๖๙. ยถาปจฺจยลาเภน, ปวตฺตนฺติ ยถา ตถา;

รกฺขิตา วา วิธาตา วา, นตฺถิ อสฺสามิกา ตถา.

๑๕๗๐. ‘‘อหํ มม’’นฺติ คณฺหนฺตา, ปริณาเมนฺติ อญฺญถา;

วิสฺสสนฺตา หรนฺเตเต, ปราภูตา ปลมฺภิโน.

๑๕๗๑. ริตฺตา ตุจฺฉา จ สุญฺญา จ, วิวิตฺตา สารวชฺชิตา;

สลกฺขณปริจฺฉินฺนา, ธมฺมา นตฺเถตฺถ ปุคฺคโล.

๑๕๗๒. ชายมานา จ ชิยฺยนฺตา, มิยฺยมานา จ สงฺขตา;

วิวสา ปริวตฺตนฺติ, วโส เตสํ น กตฺถจิ.

๑๕๗๓. น เตสุ กสฺสจิสฺเสรํ, น เตสญฺจตฺถิ กตฺถจิ;

น จตฺตนีติ สงฺขารา, อาธิปจฺจวิวชฺชิตา.

๑๕๗๔. กทลีปตฺตวฏฺฏีว, อญฺญมญฺญปติฏฺฐิตา;

สหชาตคฺฆนีภูตา, โนปฏฺฐนฺติ อนตฺตโต.

๑๕๗๕. อรูปนิสฺสิตํ รูปํ, อรูปํ รูปนิสฺสิตํ;

ชจฺจนฺธปีฐสปฺปีว, อญฺญมญฺญววตฺถิตํ.

๑๕๗๖. ยนฺตสุตฺเตน ยนฺตํว, กายยนฺตํ ปวตฺตติ;

นามาวกฑฺฒิตํ ตตฺถ, นตฺถิ อตฺตา สยํวสี.

๑๕๗๗. เจโตวิปฺผารนิปฺผนฺนา, วาโยธาตุสมุฏฺฐิตา;

อิริยาปถวิญฺญตฺติวิการา ปาลกา มตา.