๘. อฏฺฐโม ปริจฺเฉโท

กสิณาสุภวิภาโค

๘๘๐. อิโต ปรํ ปวกฺขามิ, ภาวนานยมุตฺตมํ;

นามรูปํ ปริคฺคยฺห, ปฏิปชฺชิตุมีหโต.

๘๘๑. ภาวนา ทุวิธา ตตฺถ, สมโถ จ วิปสฺสนา;

สมโถ ทุวิโธ ตตฺถ, ปริตฺโต จ มหคฺคโต.

๘๘๒. อุปจารมนุปฺปตฺโต, ปริตฺโตติ ปวุจฺจติ;

มหคฺคตปฺปนาปตฺโต, สมโถ โลกิโย มโต.

๘๘๓. กสิณานิ ทสาสุภา, ทสธานุสฺสตี ตถา;

อปฺปมญฺญา จ สญฺญา จ, ววตฺถารุปฺปกานิ จ.

๘๘๔. กมฺมฏฺฐานานิ ตตฺถาหุ, จตฺตาลีส วิจกฺขณา;

ยตฺถานุโยคํ กุพฺพนฺตา, ภาเวนฺติ สมถทฺวยํ.

๘๘๕. ตํ ปโยควิสุทฺเธน, ปตฺวาโนปายสมฺปทํ;

อชฺฌาสยํ วิโสเธตฺวา, ภาเวตพฺพนฺติ ภาสิตํ.

๘๘๖. กถํ กโรนฺโต จาริตฺตํ, วาริตฺตญฺจ วิวชฺชิย;

ปาติโมกฺขํ สมาทาย, สทฺธาย ปริปูรเย.

๘๘๗. ปฏิสงฺขาย โสเธตฺวา, ฉทฺวาเรสุ มลาสวํ;

ฉฬินฺทฺริยานิ เมธาวี, สตารกฺเขน โคปเย.

๘๘๘. ปาปกาชีวนิสฺสงฺโค, กุหกาจารนิสฺสโฏ;

อาชีวํ ปริโสเธยฺย, ปหิตตฺเตฏฺฐิสุทฺธิยา.

๘๘๙. อิทมตฺถิตมารพฺภ, ปฏิสงฺขาย โยนิโส;

ปญฺญวา สมฺปชญฺเญน, ปริภุญฺเชยฺย ปจฺจเย.

๘๙๐. สํวรํ ปาติโมกฺเข จ, สีลมินฺทฺริยสํวรํ;

อาชีวปาริสุทฺธิญฺจ, ตถา ปจฺจยนิสฺสิตํ.

๘๙๑. สมาทาย จตุทฺเธว-มธิฏฺเฐยฺย ตโต ปรํ;

ตสฺเสว ปริวาราย, ธุตงฺคานิ ยถารหํ.

๘๙๒. ปํสุกูลิกมงฺคํ ติ-จีวรํ จีวรายุคํ;

ปิณฺฑปาติกมงฺคญฺจ, สปทานิกมุตฺตมํ.

๘๙๓. ขลุปจฺฉาภตฺติกงฺคํ, ธุตงฺคํ ปตฺตปิณฺฑิกํ;

เอกาสนิกมิจฺเจวํ, ปญฺจธา โภชเน ฐิตํ.

๘๙๔. อารญฺญิกํ ยถาสนฺถ-

ติกงฺคํ รุกฺขมูลิกํ;

อพฺโภกาสิกโสสานิ-

กงฺคา เนสชฺชิกํ ตถา.

๘๙๕. ฉ เสนาสนมารพฺภ, ธุตงฺคานีติ เตรส;

กปฺปิเยปิ จ โลลุปฺป-สมาจารวิมุตฺติยา.

๘๙๖. สามีจิปฏิปตฺตีติ, กตฺวา สลฺเลขวุตฺติยา;

ปจฺจยตฺตยมาหจฺจ, ปญฺญตฺตานิ มเหสินา.

๘๙๗. จตุปาริสุทฺธิสีลํ, ธุตงฺคปริวาริตํ;

ปูเรตฺวาน วิสุทฺเธวํ, ปโยคปริสุทฺธิยา.

๘๙๘. ตโต ปณิธิสมฺปนฺโน, ภาวนาย วิสารโท;

อุปายํ ปฏิปาเทยฺย, ปวิเวกรโต กถํ?

๘๙๙. อาวาโส จ กุลํ ลาโภ,

คโณ กมฺมญฺจ ปญฺจมํ;

อทฺธานํ ญาติ อาพาโธ,

คนฺโถ อิทฺธีติ เต ทส.

๙๐๐. เฉตฺวาน นิปโก โยคี,

ปลิโพเธ ยถารหํ;

นิราลโย นิรารมฺโภ,

ปปญฺโจปสเม รโต.

๙๐๑. ปิยํ ครุํ ภาวนิยํ, วตฺตารํ วจนกฺขมํ;

กตฺตารมติคมฺภีรกถํ ฐานนิโยชกํ.

๙๐๒. พหุสฺสุตํ คุณวนฺต-มาคมฺมาจริยํ พุโธ;

ขโม ปทกฺขิณคฺคาหี, นิยฺยาตตฺตุชุ ภทฺรโก.

๙๐๓. อาราเธตฺวาน คเณฺหยฺย, ตํ กมฺมฏฺฐานทายกํ;

กมฺมฏฺฐานํ ปริกฺขิตฺวา, จริยารหมตฺตโน.

๙๐๔. ราโค โทโส จ โมโห จ,

จริยา ตีหิ ปณฺฑิตา;

สทฺธาพุทฺธิวิตกฺเกหิ,

ฉพฺพิธา จ วิภาวยุํ.

๙๐๕. ราคุสฺสนฺนสฺส สปฺปายา, โกฏฺฐาสาสุภภาวนา;

โทสุสฺสนฺนสฺสปฺปมญฺญา, นีลาทิ จ จตุพฺพิธา.

๙๐๖. วิตกฺกํ โมหุสฺสนฺนานํ, อานาปานํ ปกาสิตํ;

ฉ สทฺธาจริตสฺสาหุ, พุทฺธานุสฺสติอาทโย.

๙๐๗. มรโณปสมาสญฺญาววตฺถานานิ พุทฺธิโน;

เสสานิ ปน สพฺเพสํ, ตตฺถาปิ กสิณํ พุธา.

๙๐๘. วิตกฺกปกติกสฺส, ปริตฺตํ โมหจาริโน;

มหนฺตมิติ สปฺปายํ, คเหตฺวาน ตโต ปรํ.

๙๐๙. มหาวาสํ นวํ ชิณฺณํ, ปนฺถโสณฺฑิกสนฺติกํ;

ปณฺณปุปฺผผลากิณฺณํ, พหุสมฺมานปตฺถิตํ.

๙๑๐. สีมนฺตทารุนคร-กฺเขตฺตปจฺจนฺตนิสฺสิตํ;

วิสภาคมสปฺปายํ, ปฏฺฏนํ มิตฺตทุลฺลภํ.

๙๑๑. ฐานานิฏฺฐารเสตานิ, ปริวชฺเชยฺย ปณฺฑิโต;

เสเวยฺย ภาวนาโยคฺคํ, เสนาสนมตนฺทิโต.

๙๑๒. นาติทูรํ นาจฺจาสนฺนํ, อปฺปสทฺทมนากุลํ;

คมนาคมนสมฺปนฺนํ, อปฺปฑํสานุปทฺทวํ.

๙๑๓. อกิจฺฉปจฺจยุปฺปาทํ, ลชฺชีภิกฺขุคโณจิตํ;

วิเวกฏฺฐานพหุลํ, พหุสฺสุตนิเสวิตํ.

๙๑๔. อปฺปภยํ นิราสงฺกํ, อปฺปโทสํ มหาคุณํ;

วิหารมนุเสวนฺโต, ตตฺถ นิสฺสงฺคเจตสา.

๙๑๕. ตโต เกสนขจฺเฉท-รชนาทิมเสสโต;

ขุทฺทกํ ปลิโพธญฺจ, ฉินฺทิตฺวาน ยถารหํ.

๙๑๖. อาวาสํ โคจรํ ภสฺสํ, ปุคฺคลํ โภชนํ ตถา;

วชฺเชนฺโตตุมสปฺปายํ, อิริยาปถมตฺตโน.

๙๑๗. เสวนฺโต สตฺต สปฺปาเย, เต เอวาติ ปธานวา;

ภาวนูปายสมฺปนฺโน, วูปกฏฺโฐ รโหคโต.

๙๑๘. กาเมสฺวาทีนวํ ทิสฺวา, เนกฺขมฺมํ ทฏฺฐุ เขมโต;

ปริยุฏฺฐานนิพฺพินฺโท, โสเธยฺยชฺฌาสยํ กถํ.

๙๑๙. อปฺปสฺสาทา มหาทุกฺขา, กามา หิ กฏุกปฺผลา;

ทุสฺสํหารา ทุรารกฺขา, พหฺวาทีนวสณฺฐิตา.

๙๒๐. อฏฺฐิกา ขชฺชมานาว, วิฆาตาย ปภิชฺชิตา;

คยฺหนฺตตฺตวธาเยเต, มํสเปสีว ปกฺขิภิ.

๙๒๑. ปฏิวาเต ติณุกฺกาว, ปริคฺคาหกทาหิโน;

องฺคารกาสุสงฺกาสา, สพฺพงฺคปริตาสกา.

๙๒๒. สุปิเน ปริภุตฺตาว, นาลํ กสฺสจิ ติตฺติยา;

น ตุ กสฺสจิ อจฺจนฺตา, อลงฺการาว ยาจิตา.

๙๒๓. ฉชฺชนฺตา ผลรุกฺขาว, ปฏิปนฺนปภญฺชิโน;

อสิสูนูปมา นิจฺจ-มธิโกฏฺเฏนฺติ ปาณิโน.

๙๒๔. สตฺติสูลูปมา ทฬฺหํ, ตณฺหาสลฺลานุเวธิโน;

โฆรานตฺถวิสากิณฺณา, กณฺหสปฺปสิรูปมา.

๙๒๕. สพฺพาสวปริกฺลิฏฺฐา, สพฺพาสํเกฺลสวตฺถุกา;

คมฺมา จ จปลา นีจา, ปุถุชฺชนมมายิตา.

๙๒๖. พหุสาธารณา เจเต, สปตฺตชนปตฺถิตา;

มโหปทฺทวุปยฏฺฐา, พหฺวายาสา ภยาวหา.

๙๒๗. มหารมฺภสมารทฺธา, ขิปฺปาการวิธํสิโน;

โสกสลฺลํ ปเวเสนฺตา, วิคจฺฉนฺติ สุเว สุเว.

๙๒๘. นาลํ กสฺสจิ ตาณาย, นาลมสฺสาสนาย จ;

อวิสาสนิยาวสฺสํ, กิตวา มารกึกรา.

๙๒๙. สตฺตานมุปฆาตาย, มธุราการนิมฺมิตา;

รกฺขสี วิย สนฺตาน-มาวิสนฺติ มโนหรา.

๙๓๐. อาวิฏฺฐา เยหิ ทุมฺเมธา, พฺยสนาหิตสมฺภวา;

วิปลฺลาสปราภูตา, พฺยาปชฺชนฺตา วิหญฺญเร.

๙๓๑. เจโตสงฺกปฺปรจิตา, นนฺทิราโคปเสวนา;

มธุลิตฺตาสิธาราว, พฺยาปาเรโนปเสวิตา.

๙๓๒. มโนรมสุภาการา, ปิยรูโปปลมฺภิโน;

มิตฺตมุขํ สปตฺตาว, วญฺจยนฺติ มหาชนํ.

๙๓๓. วญฺจิตา เยหิ ทุมฺเมธา, สพฺพสมฺปตฺติธํสิตา;

เขมมคฺคา ปริพฺภฏฺฐา, ธาเรนฺติ วธมตฺตโน.

๙๓๔. วิรูปรูปากาเรน, นิมฺมเถนฺตา ปโลภิโน;

อภาวิตานํ พาลานํ, มานสํ นิหนนฺติเม.

๙๓๕. ยตฺถ ราคสลฺลวิทฺธา, สลฺเลเนว วเน มิคา;

ตตฺถ ตตฺถานุธาวนฺตา, วิปฺผนฺทนฺติ นิรนฺตรํ.

๙๓๖. มมํกาเรน วุฑฺฒนฺตา, โฆรมาสีวิสํ ยถา;

วิสฺสฏฺฐา โภคธมฺเมสุ, อสฺสาเทนฺติ อวิทฺทสุ.

๙๓๗. อนยพฺยสนาเยเต, วสี กุพฺพนฺติ ปาณิโน;

วิจิตฺตาการสณฺฐานา, ปิสาจนครํ ยถา.

๙๓๘. อนตฺถาวหิตา พาลา, วาคุรํ นาวพุชฺฌเร;

ตตฺเถว ปฏิวมนฺติ, ยถา หญฺญนฺติ มุจฺฉิตา.

๙๓๙. สีฆวาหี มโหโฆยํ, เกฺลสวฏฺฏํ มหพฺภโย;

สกณฺฏกญฺจ คหนํ, ปงฺโกว ทุรติกฺกโม.

๙๔๐. เจโตสํโมหนฏฺฐานํ, ปมาทปฏิสนฺธิตํ;

โอหาริ สิถิลํ เจตํ, ทุปฺปมุญฺจญฺจ พนฺธนํ.

๙๔๑. ชาลํว วิตฺถตํ โลเก,

มารปาโส สโมฑฺฑิโต;

ปญฺชรํ จารโก เจโส,

สตฺตานมนยาวโห.

๙๔๒. ยตฺถานุราคสมฺพทฺธา, ปลิคุณฺฐิตสายิโน;

มกฺกฏาเลปพทฺธาว, นิตฺถุนนฺติ วิฆาติโน.

๙๔๓. พฬิสํวามิสจฺฉนฺนํ, สวิสํ วิย โภชนํ;

มิคลุทฺทนิวาโปว, วินาสาย สโมฑฺฑิตา.

๙๔๔. มีนกา วงฺกคิทฺธาว, เย คิลิตฺวา ปุถุชฺชนา;

โฆรํ มจฺจุมุขํ ปตฺวา, โสจนฺตาปายภาคิโน.

๙๔๕. ปาปกฺเขตฺตมิทํ ฐานํ, มิจฺฉาโลภนิเสวนํ;

ทุจฺจรีตงฺกุราโรหํ, อปายผลปูรณํ.

๙๔๖. อชฺโฌสิตา ปเนตฺถ จ, โลภมุจฺฉาวิทาหิโน;

โกธูปนาหชลิตา, อิสฺสามจฺเฉรธูปิตา.

๙๔๗. สารมฺภายุธสนฺนทฺธา, วิปฺผุรนฺตา มโนรถา;

อาพนฺธิจฺฉา มหากจฺฉา, ฐนฺติ โลกวิปตฺติยา.

๙๔๘. อวชฺชํ นตฺถิ เอเตส-มกตฺตพฺพํ น วิชฺชติ;

สมฺมุฏฺฐสจฺจตา เตสุ, น ปติฏฺฐาติ สาธุตา.