๗. สตฺตโม ปริจฺเฉโท

สพฺพสงฺคหวิภาโค

๖๑๗. จตุปญฺญาส ธมฺมา หิ, นามนาเมน ภาสิตา;

อฏฺฐารสวิธา วุตฺตา, รูปธมฺมาติ สพฺพถา.

๖๑๘. อภิญฺเญยฺยา สภาเวน, ทฺวาสตฺตติ สมีริตา;

สจฺจิกฏฺฐปรมตฺถา, วตฺถุธมฺมา สลกฺขณา.

๖๑๙. เตสํ ทานิ ปวกฺขามิ, สพฺพสงฺคาหิกํ นยํ;

อาภิธมฺมิกภิกฺขูนํ, หตฺถสารมนุตฺตรํ.

๖๒๐. ทุกา ติกา จ ขนฺธายตนโต ธาตุสจฺจโต;

ปฏิจฺจสมุปฺปาทา จ, ปจฺจยา จ สมญฺญโต.

๖๒๑. ปจฺจโย เอว นิพฺพานมปจฺจยมสงฺขตํ;

อสงฺขารมนุปฺปาทํ, สสฺสตํ นิจฺจลกฺขณํ.

๖๒๒. ปจฺจยา เจว สงฺขารา, สงฺขตา จ ตโตปเร;

อุปฺปาทวยธมฺมา จ, ปจฺจยฏฺฐิติกา ตถา.

๖๒๓. นิพฺพานํ รูปธมฺมา จ, วิปฺปยุตฺตาว เกวลํ;

อารมฺมณา เอว นาม, นาลมฺพนฺติ หิ กิญฺจิปิ.

๖๒๔. เอกุปฺปาทนิโรธา จ, เอกาลมฺพณวตฺถุกา;

สํสฏฺฐา สมฺปยุตฺตา จ, สหชาตา ยถารหํ.

๖๒๕. อญฺญมญฺเญนุปตฺถทฺธา, สพฺพตฺถ สหวุตฺติโน;

สารมฺมณารมฺมณา จ, จิตฺตเจตสิกา มตา.

๖๒๖. วิปสฺสนาย ภูมีติ, ตตฺถ เตภูมกา มตา;

โลกิยา ปริยาปนฺนา, วฏฺฏธมฺมา สอุตฺตรา.

๖๒๗. สกฺกายธมฺมา สภยา, ตีรโมริมนามกํ;

สํโยชนิยา สมลา, ตถา นีวรณียกา.

๖๒๘. สํเกฺลสิกา ปรามฏฺฐา, อุปาทานียสาสวา;

โอฆนียา โยคนียา, คนฺถนียาติ ภาสิตา.

๖๒๙. อญฺเญ อปริยาปนฺนา, วิวฏฺฏา จาวิปสฺสิยา;

โลกุตฺตรานุตฺตรา จ, โนสํโยชนิยาทโย.

๖๓๐. กมฺมชาตา อุปาทินฺนา, นาม วุจฺจนฺติ สาสวา;

อนุปาทินฺนกา นาม, ตโต เสสา ปวุจฺจเร.

๖๓๑. ธมฺมา สปฺปฏิภาคาติ, กุสลากุสลา มตา;

อปฺปฏิภาคธมฺมาติ, ตทญฺเญ ปริทีปเย.

๖๓๒. สรณา จ ปหาตพฺพา, ทฺวาทสากุสลา ปน;

ตทญฺเญ อรณา นาม, ปหาตพฺพา น เกหิจิ.

๖๓๓. รูปิโน รูปธมฺมา จ, นามธมฺมา อรูปิโน;

เอวมาทิปฺปเภเทน, ทฺวิธา เภทํ วิภาวเย.

๖๓๔. พาลา ธมฺมา ตปนียา, กณฺหา จ กฏุกปฺผลา;

อเสวิตพฺพา สาวชฺชา, ทฺวาทสากุสลา มตา.

๖๓๕. ปณฺฑิตา จาตปนียา, สุกฺกา จ สุขทายกา;

เสวิตพฺพานวชฺชา จ, กุสลา เอกวีสติ.

๖๓๖. กฺริยา วิปากา รูปญฺจ, นิพฺพานนฺติ จตุพฺพิธา;

วุตฺตา อพฺยากตา นาม, ธมฺมา ตพฺพิปรีตโต.

๖๓๗. หีนา ธมฺมา ปริตฺตา จ, กามาวจรภูมิกา;

รูปารูปา ปวุจฺจนฺติ, มชฺฌิมา จ มหคฺคตา.

๖๓๘. อปฺปมาณา ปณีตา จ, ธมฺมา โลกุตฺตรา มตา;

สํกิลิฏฺฐสํเกฺลสิกา, ทฺวาทสากุสลา ตถา.

๖๓๙. อสํกิลิฏฺฐสํเกฺลสิกา, ธมฺมา เตภูมกาปเร;

อสํกฺลิฏฺฐาสํเกฺลสิกา, นว โลกุตฺตรา สิยุํ.

๖๔๐. วิปากา เต ปวุจฺจนฺติ, วิปากา จตุภูมกา;

วิปากธมฺมา นามาติ, กุสลากุสลา มตา.

๖๔๑. กฺริยา รูปญฺจ นิพฺพานํ, น ปากํ น ตุ ปจฺจติ;

อาจยคามิโน ธมฺมา, ปุญฺญาปุญฺญาว สาสวา.

๖๔๒. วุตฺตาปจยคามิโน, กุสลานุตฺตรา ปน;

กฺริยา รูปญฺจ นิพฺพานํ, ปากา โจภยวชฺชิตา.

๖๔๓. ปฐมานุตฺตโร มคฺโค, ทสฺสนํ ภาวนาปเร;

ตทญฺเญ ทฺวยนิมฺมุตฺตา, สพฺเพปิ ปรมตฺถโต.

๖๔๔. สตฺต โลกุตฺตรา เหฏฺฐา, วุตฺตา เสกฺขาติ ตาทินา;

อรหตฺตผลเมว, อเสกฺขนฺติ ปกาสิตํ.

๖๔๕. โลกิยาปิ จ นิพฺพานํ, ภาสิโตภยวชฺชิตา;

เอวมาทิปฺปกาเรหิ, ติวิธาติ วิภาวเย.

๖๔๖. อตีตานาคตํ รูปํ, ปจฺจุปฺปนฺนมถาปรํ;

อชฺฌตฺตํ วา พหิทฺธา วา, สุขุโมฬาริกํ ตถา.

๖๔๗. หีนํ ปณีตํ ยํ ทูเร, สนฺติเก วา ตเทกโต;

สพฺพํ รูปํ สโมธาย, รูปกฺขนฺโธติ วุจฺจติ.

๖๔๘. ตเถว เวทนากฺขนฺโธ, นาม ยา กาจิ เวทนา;

สญฺญากฺขนฺโธติ สญฺญา จ, ราสิภาเวน ภาสิตา.

๖๔๙. วฏฺฏธมฺเมสุ อสฺสาทํ, ตทสฺสาโทปเสวนํ;

วินิภุชฺช นิทสฺเสตุํ, ขนฺธทฺวยมุทาหฏํ.

๖๕๐. วิวาทมูลสํสาร-กมเหตุนิทสฺสนํ;

สนฺธาย เวทนา สญฺญา, กตา นานาติ เกจน.

๖๕๑. จิตฺตสํสฏฺฐธมฺมานํ, เจตนามุขโต ปน;

สงฺขารกฺขนฺธนาเมน, ธมฺมา เจตสิกา มตา.

๖๕๒. สพฺพเภทํ ตถา จิตฺตํ, วิญฺญาณกฺขนฺธ สมฺมตํ;

เภทาภาเวน นิพฺพานํ, ขนฺธสงฺคหนิสฺสฏํ.

๖๕๓. อาลมฺพนียภาเวน, อุปาทาโนปการโต;

ปญฺจุปาทานกฺขนฺธาติ, โลกุตฺตรวิวชฺชิตา.

๖๕๔. ยถา ถูลํ หิตตฺถาย, ปริคฺคาหกโยคินํ;

ธมฺมา เตภูมกา เอก-ภูมิภาวาย เทสิตา.

๖๕๕. ภาชนํ โภชนํ ตสฺส, พฺยญฺชนํ โภชโก ตถา;

ภุญฺชิตา จาติ ปญฺเจเต, อุปเมนฺติ ยถากฺกมํ.

๖๕๖. คิลานสาลา เคลญฺญํ, อสปฺปาโยปเสวนา;

สมุฏฺฐานํ คิลาโนติ, อุปเมนฺติ จ ปณฺฑิตา.

๖๕๗. จารโก การณํ ตตฺถ, อปราโธ จ การโก;

อปราธกโต โจโร, อิติ โจปมิตา ปุน.

๖๕๘. นิจฺจาธิปีฬนฏฺเฐน, ภาราติ ปริทีปิตา;

เกฺลสทุกฺขมุเขเนเต, ขาทกา จ นิรนฺตรํ.

๖๕๙. อนตฺถาวหิตา นิจฺจมุกฺขิตฺตาสิกเวริโน;

มจฺจุมาราภิเธยฺยตฺตา, วธกาติ จ ภาสิตา.

๖๖๐. วิมทฺทาสหนํ รูปํ, เผณปิณฺฑํว ทุพฺพลํ;

มุหุตฺตรมณียตฺตา, เวทนา พุพฺพุฬูปมา.

๖๖๑. มรีจิกูปมา สญฺญา, วิปลฺลาสกภาวโต;

สงฺขาราปิ จ นิสฺสารา, กทลิกฺขนฺธสาทิสา.

๖๖๒. นานปฺปการํ จินฺเตนฺตํ, นานาเกฺลสวิโมหิตํ;

ปลมฺภตีติ วิญฺญาณํ, มายาสมมุทีริตํ.

๖๖๓. อิจฺเจวํ ปญฺจุปาทานกฺขนฺธา ขนฺธา จ เกวลํ;

ปญฺจกฺขนฺธาติ นาเมน, เทสิตาติ วิภาวเย.

๖๖๔. อชฺฌตฺตญฺจ พหิทฺธา จ, วิญฺญาณุปฺปตฺติการณํ;

ทฺวาราลมฺพณเภเทน, เทฺวธายตนมีริตํ.

๖๖๕. จกฺขาทชฺฌตฺติกํ ตตฺถ, ฉทฺวารายตนํ ภเว;

พาหิรายตนํ นาม, ตถา รูปาทิโคจรํ.

๖๖๖. อิติ วีถิปฺปวตฺตานํ, ทฺวาราลมฺพณสงฺคโห;

อาคเม อภิธมฺเม ตุ, สพฺพถาปิ ยถารหํ.

๖๖๗. ตถาหนนฺตราตีโต, ชายมานสฺส ปจฺฉโต;

มโน สพฺโพปิ สพฺพสฺส, มนสฺสายตนํ ภเว.

๖๖๘. ตถา ปุพฺพงฺคมฏฺเฐน, สหชานมรูปินํ;

ทฺวารภาเวน วิญฺญาณํ, สพฺพมายตนํ มตํ.

๖๖๙. มนายตนมิจฺเจวํ, ปสาทายตนํ ตถา;

ปญฺจวิญฺญาณธมฺมานํ, อิติ ฉทฺธา วิภาวเย.

๖๗๐. ปญฺจปฺปสาทวิสยา, ปญฺจายตนสมฺมตา;

เสสํ รูปญฺจ นิพฺพานํ, สพฺเพ เจตสิกาติ จ.

๖๗๑. เอกูนสฏฺฐิธมฺมานํ, ธมฺมายตนสงฺคโห;

อิติ ฉทฺธา ปกาเสนฺติ, พาหิรายตนํ พุธา.

๖๗๒. สุญฺญคาโมว ทฏฺฐพฺพ-มชฺฌตฺติกมสารโต;

คามฆาตกโจราว, ตํ หนนฺตํว พาหิรํ.

๖๗๓. นามปฺปวตฺติมุฬฺหานํ, ตทุปฺปตฺติกการณํ;

ทฺวาทสายตนานีติ, วุตฺตมิตฺถํ มเหสินา.

๖๗๔. สมตฺตา ภาวมตฺเตน, ธาเรนฺตีติ สลกฺขณํ;

ทฺวาราลมฺพตทุปฺปนฺน-ปริยาเยน เภทิตา.

๖๗๕. มนายตนเมตฺถาห, สตฺต วิญฺญาณธาตุโย;

เอกาทส ยถาวุตฺตา, อิจฺจฏฺฐารส ธาตุโย.

๖๗๖. อนฺตาทิกา มโนธาตุ, มโนวิญฺญาณธาตุยา;

ปเวสาปคเม ทฺวาร-ปริยาเยน ติฏฺฐติ.

๖๗๗. เภรีตลทณฺฑโฆส-สมํ ฉกฺกํ ยถากฺกมํ;

กฏฺฐารณิปาวกาทิ-สมญฺจ ติวิธํ ภเว.

๖๗๘. ทุกฺขํ สมุทโย เจว, นิโรโธ จ ตถาปโร;

มคฺโค จาติ จตุทฺธาห, สจฺจํ สจฺจปรกฺกโม.

๖๗๙. ภาโร จ ภารทานญฺจ, ภารนิกฺเขปนํ ตถา;

ภารนิกฺเขปนูปาโย, อิจฺโจปมฺมํ ยถากฺกมํ.

๖๘๐. โรโค โรคนิทานญฺจ, โรควูปสโม ตถา;

โรคเภสชฺชมิจฺเจว-มุปมาหิ จ ทีปิตํ.

๖๘๑. วิสรุกฺโข รุกฺขมูลํ, รุกฺขจฺเฉโท ตถาปโร;

รุกฺขจฺเฉทกสตฺถนฺติ, จตุโธปมิตํ ตถา.

๖๘๒. ตีรโมริมสงฺขาตํ, มโหโฆ ปาริมํ ตถา;

ตทติกฺกมุปาโยติ, อุปเมนฺติ จ ตํ พุธา.

๖๘๓. สจฺฉิกตฺวาน ปจฺจกฺข-มิจฺโจปมฺมํ ยถากฺกมํ;

สมาจิกฺขิ วิโมกฺขาย, สจฺจํ ตจฺฉนิยามโต.

๖๘๔. ตถา หิ ทุกฺขํ นาพาธํ, นาญฺญํ ทุกฺขา จ พาธกํ;

พาธกตฺตนิยาเมน, ทุกฺขสจฺจมิตีริตํ.

๖๘๕. ตํ วินา นาญฺญโต ทุกฺขํ, น โหติ น จ ตํ ตโต;

ทุกฺขเหตุนิยาเมน, สจฺจมาห วิสตฺติกํ.

๖๘๖. นาญฺญา นิพฺพานโต สนฺติ, น จ สนฺตํ น ตํ ยโต;

สนฺตภาวนิยาเมน, นิพฺพานํ สจฺจมุตฺตมํ.

๖๘๗. นาญฺญํ มคฺคาจ นิยฺยานํ, อนิยฺยาโน น จาปิ โส;

ตสฺมา นิยฺยานภาเวน, มคฺโค สจฺจนฺติ สมฺมโต.

๖๘๘. อิติ ตจฺฉาวิปลฺลาส-ภูตภาโว จตูสุปิ;

สจฺจฏฺโฐติ วินิทฺทิฏฺโฐ, ทุกฺขาทีสฺววิเสสโต.

๖๘๙. ปีฬนฏฺโฐ สงฺขตฏฺโฐ, สนฺตาปฏฺโฐ จ ภาสิโต;

วิปรีณามฏฺโฐ จาติ, ทุกฺขสฺเสวํ จตุพฺพิธา.

๖๙๐. อายูหนา นิทานา จ, สํโยคา ปลิโพธโต;

ทุกฺขสฺสมุทยสฺสาปิ, จตุธตฺถา ปกาสิตา.