๑. ปฐโม ปริจฺเฉโท

นามตฺตยวิภาโค

๓. ตตฺถ จิตฺตํ เจตสิกํ, นิพฺพานนฺติ มตํ ติธา;

นามํ รูปํ ตุ ทุวิธํ, ภูโตปาทายเภทโต.

๔. กามภูมาทิเภเทน, ตตฺถ จิตฺตํ จตุพฺพิธํ;

เจโตยุตฺตา ทฺวิปญฺญาส, ธมฺมา เจตสิกา มตา.

๕. จกฺขุโสตฆานชิวฺหา-กายวิญฺญาณธาตุโย;

สมฺปฏิจฺฉนจิตฺตญฺจ, ตถา สนฺตีรณทฺวยํ.

๖. โสมนสฺสสหคตํ, อุเปกฺขาสหิตนฺติ จ;

อิจฺจาเหตุกจิตฺตานิ, ปุญฺญปากานิ อฏฺฐธา.

๗. โสมนสฺสยุตํ ตตฺถ, หิตฺวา สนฺตีรณํ ตถา;

สตฺตากุสลปากานิ, ตาเนวาติ วินิทฺทิเส.

๘. ปญฺจทฺวารมโนทฺวาราวชฺชนํ หสนนฺติ จ;

กฺริยจิตฺตมุทีริตํ, ติวิธมฺปิ อเหตุกํ.

๙. เอวํ อฏฺฐารสวิธํ, มานสํ โหติเหตุกํ;

มูลเภเทนากุสลํ, จิตฺตํ ตุ ติวิธํ มตํ.

๑๐. โสมนสฺสสหคตํ, อุเปกฺขาสหิตํ ตถา;

ทิฏฺฐิคตสมฺปยุตฺตํ, วิปฺปยุตฺตนฺติ เภทิตํ.

๑๑. อสงฺขารํ สสงฺขารมิติ ภินฺนํ ปนฏฺฐธา;

โลภมูลํ ปกาเสนฺติ, ตตฺถากุสลมานสํ.

๑๒. โทมนสฺสสหคตํ, ปฏิเฆน สมายุตํ;

โทสมูลมสงฺขารํ, สสงฺขารนฺติปิ ทฺวิธา.

๑๓. วิจิกิจฺฉาสหคตํ, อุทฺธจฺจสหิตนฺติ จ;

โมหมูลญฺจ ทุวิธํ, อุเปกฺขาย สมายุตํ.

๑๔. ทฺวาทสากุสลาเนวํ, จิตฺตานีติ วิภาวเย;

หิตฺวาเหตุกปาปานิ, โสภนานิ ตโต ปรํ.

๑๕. โสมนสฺสสหคตํ, อุเปกฺขาสหิตํ ตถา;

ทฺวิธา ญาเณน สํยุตฺตํ, วิปฺปยุตฺตนฺติ เภทิตํ.

๑๖. อสงฺขารํ สสงฺขารมิติ ภินฺนํ ปนฏฺฐธา;

สเหตุกามาวจร-ปุญฺญปากกฺริยา ภเว.

๑๗. กาเม เตวีส ปากานิ, ปุญฺญาปุญฺญานิ วีสติ;

เอกาทส กฺริยา เจติ, จตุปญฺญาส สพฺพถา.

๑๘. ตกฺกจารปีติสุเขกคฺคตาสหิตํ ปน;

ปฐมชฺฌานกุสลํ, วิปากญฺจ กฺริยา ตถา.

๑๙. ทุติยํ ตกฺกโต หีนํ, ตติยํ ตุ วิจารโต;

จตุตฺถํ ปีติโต หีนํ, อุเปกฺเขกคฺคตายุตํ.

๒๐. ปญฺจมํ ปญฺจทสธา, รูปาวจรมีริตํ;

ปญฺจมชฺฌานเมเวกมรูปาวจรํ ปน.

๒๑. อากาสานญฺจายตนํ, ปุญฺญปากกฺริยา ตถา;

วิญฺญาณญฺจายตนญฺจ, อากิญฺจญฺญายตนกํ;

เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ ทฺวาทสธา ภเว.

๒๒. โสตาปตฺติมคฺคจิตฺตํ, ผลจิตฺตํ ตถาปรํ;

สกทาคามานาคามิ, อรหตฺตนฺติ อฏฺฐธา.

๒๓. ฌานงฺคโยคเภเทน, กเตฺวเกกํ ตุ ปญฺจธา;

วิตฺถารานุตฺตรํ จิตฺตํ, จตฺตาลีสวิธํ ภเว.

๒๔. รูปาวจรจิตฺตานิ, คยฺหนฺตานุตฺตรานิ จ;

ปฐมาทิชฺฌานเภเท, อารุปฺปญฺจาปิ ปญฺจเม.

๒๕. ทฺวาทสากุสลาเนวํ, กุสลาเนกวีสติ;

ฉตฺตึเสว วิปากานิ, กฺริยจิตฺตานิ วีสติ.

๒๖. เอกวีสสตํ วาถ, เอกูนนวุตีวิธํ;

จิตฺตํ ตํสมฺปโยเคน, ภินฺนา เจตสิกา ตถา.

๒๗. ผสฺโส จ เวทนา สญฺญา, เจตเนกคฺคตา ตถา;

ชีวิตํ มนสีกาโร, สพฺพสาธารณา มตา.

๒๘. ตกฺกจาราธิโมกฺขา จ, วีริยํ ฉนฺทปีติโย;

ปกิณฺณกา ฉ อกฺขาตา, เตรสญฺญสมานตา.

๒๙. ปกิณฺณกา น วิญฺญาเณ, วิตกฺโก ทุติยาทิสุ;

วิจาโร ตติยาทิมฺหิ, อธิโมกฺโข ตุ กงฺขิเต.

๓๐. สนฺตีรณมโนธาตุตฺติเกสุ วีริยํ ตถา;

จตุตฺถสุขิเต ปีติ, ฉนฺโทเหตุมฺหิ โมมุเห.

๓๑. ฉสฏฺฐิ ปญฺจปญฺญาส, เอกาทส จ โสฬส;

สตฺตติ วีสติ เจว, ตานิ จิตฺตานิ ทีปเย.

๓๒. โมหาหิริกาโนตฺตปฺป-มุทฺธจฺจํ สพฺพปาปชํ;

อิสฺสามจฺเฉรกุกฺกุจฺจโทสา ตุ ปฏิเฆ ตถา.

๓๓. โลโภ โลเภ ตุ ทิฏฺฐิ จ, ทิฏฺฐิยุตฺเต วิยุตฺตเก;

มาโน จ ถินมิทฺธํ ตุ, สสงฺขาเรสุ ปญฺจสุ.

๓๔. กงฺขิเต วิจิกิจฺฉาติ, จุทฺทสากุสลานิเม;

ทฺวาทสากุสเลเสฺวว, นิยเมน ววตฺถิตา.

๓๕. สทฺธา สติ หิโรตฺตปฺปํ, อโลภาโทสมชฺฌตา;

กายจิตฺตานํ ปสฺสทฺธิ, ลหุตา มุทุตา ตถา.

๓๖. กมฺมญฺญตา จ ปาคุญฺญอุชุตาติ ยุคา ฉ จ;

เอกูนวีสติ ธมฺมา, อญฺญมญฺญาวิโยคิโน;

เอกูนสฏฺฐิจิตฺเตสุ, โสภเนสุ ปวตฺติตา.

๓๗. สมฺมาวาจา จ กมฺมนฺตาชีวาติ วิรตี อิมา;

โลกุตฺตเร สทา สพฺพา, สห กามสุเภ วิสุํ.

๓๘. กรุณามุทิตา นานา, รูเป ปญฺจมวชฺชิเต;

กทาจิ กาเม กุสเล, กฺริยจิตฺเต สเหตุเก.

๓๙. ติเหตุเกสุ จิตฺเตสุ, ปญฺญา สพฺพตฺถ ลพฺภติ;

เอเต สทฺธาทโย ธมฺมา, ปญฺจวีสติ โสภนา.

๔๐. อิสฺสามจฺเฉรกุกฺกุจฺจวิรตีกรุณาทโย;

นานา กทาจิ มาโน จ, ถินมิทฺธํ ตถา สห.

๔๑. สตฺต สพฺพตฺถ ชายนฺติ, ฉ ตุ ธมฺมา ยถารหํ;

จุทฺทสากุสเลเสฺวว, โสภเนเสฺวว โสภนา.

๔๒. เทฺวปญฺญาส ปนิจฺเจวํ, ธมฺเม สงฺคยฺห มานเส;

ลพฺภมาเน วิภาเวยฺย, ปจฺเจกมฺปิ วิจกฺขโณ.

๔๓. โสภนญฺญสมานา จ, ปฐเม วิรตี วินา;

ทุติยาทีสุ ตกฺกญฺจ, วิจารํ ตติยาทิสุ.

๔๔. จตุตฺถาทีสุ ปีติญฺจ, กรุณาทิญฺจ ปญฺจเม;

หิตฺวา เนว วิโยเชยฺย, สงฺขิปิตฺวาน ปญฺจธา.

๔๕. ปญฺจตึส จตุตฺตึส, เตตฺตึส จ ยถากฺกมํ;

ทฺวตฺตึส ตึส เอวาถ, ชายนฺตีติ มหคฺคเต.

๔๖. คเหตฺวา วิรตี สพฺพา, หิตฺวาน กรุณาทโย;

ปฐเม ทุติยาทิมฺหิ, วิตกฺกาทึ วินา ตถา.

๔๗. ปญฺจธาว คเณยฺเยวํ, ฉตฺตึสา จ ยถากฺกมํ;

ปญฺจตึส จตุตฺตึส, เตตฺตึสทฺวยมุตฺตเร.

๔๘. โสภนญฺญสมานา จ, กาเมสุ กุสเล กฺริเย;

หิตฺวา วิรติโย ปาเก, วิรตีกรุณาทโย.

๔๙. ญาณยุตฺเต โสมนสฺเส, วิยุตฺเต ญาณวชฺชิตา;

อุเปกฺขเก ปีติหีนา, วิปฺปยุตฺเต ทฺวยํ วินา.

๕๐. จตุธา ติวิเธเสฺววํ, วิคเณยฺย ทฺวยํ ทฺวยํ;

น สนฺตุเปกฺขาสหิเต, กรุณาทีติ เกจน.

๕๑. อฏฺฐตึส สตฺตตึสทฺวยํ ฉตฺตึสกํ สุเภ;

ปญฺจตึส จตุตฺตึสทฺวยํ เตตฺตึสกํ กฺริเย.

๕๒. เตตฺตึส ปาเก ทฺวตฺตึสทฺวเยกตึสกํ ภเว;

สเหตุกามาวจรปุญฺญปากกฺริยามเน.

๕๓. โมหาทโย สมานา จ, ปฐเม โลภทิฏฺฐิยา;

ตติเย โลภมาเนน, ชายนฺเตกูนวีสติ.

๕๔. อฏฺฐารส ปีติหีนา, ปญฺจเม สตฺตเม ตถา;

นวเม โทสกุกฺกุจฺจมจฺฉริสฺสาหิ วีสติ.

๕๕. ปฐมาทีสุ วุตฺตาว, ทุติยาทีสุ ชายเร;

ถินมิทฺเธเนกวีส, วีส เทฺววีสติกฺกมา.

๕๖. ฉนฺทปีตึ วินุทฺธจฺเจ, กงฺขิเต นิจฺฉยํ วินา;

ปญฺจทเสว กงฺขาย, อสุเภสุ วิภาวเย.

๕๗. สิเต สมานา นิจฺฉนฺทา, ทฺวาทเสกาทเสว ตุ;

ปีตึ หิตฺวาน โวฏฺฐพฺเพ, วีริยํ สุขตีรเณ.

๕๘. ทฺวยํ หิตฺวา มโนธาตุ, อุเปกฺขาตีรเณ ทส;

สตฺต สาธารณา เอว, ปญฺจวิญฺญาณสมฺภวา.

๕๙. อิติ เจตสิ สมฺภูตา,

เทฺวปญฺญาส ยถารหํ;

เญยฺยา เจตสิกา ธมฺมา,

เจโตเภทปฺปเภทิโน.

๖๐. สุญฺญตญฺจานิมิตฺตญฺจ, ตถาปณิหิตนฺติ จ;

ติวิธาการมีเรนฺติ, นิพฺพานมมตํ พุธา.

๖๑. ยํ อารพฺภ ปวตฺตนฺตํ, ตตฺถานุตฺตรมานสํ;

สุญฺญตาทิวิโมกฺโขติ, นามมาลมฺพโต ลเภ.

๖๒. โสปาทิเสสนิพฺพานธาตุ เจว ตถาปรา;

อนุปาทิเสสา จาติ, ทุวิธา ปริยายโต.

๖๓. ตเทตํ วานนิกฺขนฺตมจฺจนฺตํ สนฺติลกฺขณํ;

อสฺสาสกรณรสํ, เขมภาเวน คยฺหติ.

๖๔. ตํ นาเมตีติ นิพฺพานํ, นมนฺตีติ ตโตปเร;

เตปญฺญาสาติ นามานิ, จตุปญฺญาส สพฺพถา.

๖๕. จิตฺตเจตสิกโยชนานยํ,

จิตฺตมุตฺตมมิทํ ปกาสิตํ;

สาธุ เจตสิ นิธาย ปณฺฑิตา,

สาธุ สาสนธรา ภวนฺติ เต.

๖๖. พุทฺธปฺปวตฺตมวคาหิตโพธิญาณ-

มิจฺจาภิธมฺมมวคาหิตสพฺพธมฺมํ;

โอคยฺห นามคตราสิมเสสยิตฺวา,

สงฺคยฺห สพฺพมิธ โยชิตมาทเรน.

อิติ นามรูปปริจฺเฉเท นามตฺตยวิภาโค นาม

ปฐโม ปริจฺเฉโท.