๒๒. พาวีสติโม ปริจฺเฉโท

ญาณทสฺสนวิสุทฺธินิทฺเทโส

๑๓๑๙. อิโต ปรํ ตุ ภิกฺขุสฺส, โหติ โคตฺรภุมานสํ;

อาวชฺชนิยฐานตฺตา, มคฺคจิตฺตสฺส ตํ ปน.

๑๓๒๐. น จปฺปฏิปทาญาณ-ทสฺสนํ วา ตเถว จ;

ญาณทสฺสนสุทฺธึ วา, ภชเต น กุทาจนํ.

๑๓๒๑. อุภินฺนมนฺตรา เอตํ, อพฺโพหาริกเมว ตํ;

วิปสฺสนาย โสตสฺมึ, ปติตตฺตา วิปสฺสนา.

๑๓๒๒. โปถุชฺชนิกโคตฺตํ วา, อภิภุยฺย ปวตฺติโต;

โคตฺตํ วุจฺจติ นิพฺพานํ, ตโต ภวติ โคตฺรภุ.

๑๓๒๓. ญาณํ จตูสุ มคฺเคสุ, ญาณทสฺสนสุทฺธิกํ;

ตตฺถ ตํ ปฐมํ มคฺคํ, สมฺปาเทตุํ ปนิจฺฉตา.

๑๓๒๔. อญฺญํ กิญฺจิปิ กาตพฺพํ, ภิกฺขุนา เตน นตฺถิ ตํ;

ยญฺหิ เตน จ กาตพฺพํ, สิยา ตํ กตเมว ตุ.

๑๓๒๕. อนุโลมาวสานญฺหิ, สูรํ ติกฺขํ วิปสฺสนํ;

อุปฺปาเทนฺเตน ตํ สพฺพํ, กตเมว จ โยคินา.

๑๓๒๖. ตสฺสานุโลมญาณสฺส, อนฺเต ตุ อนิมิตฺตกํ;

วิสงฺขารํ นิโรธญฺจ, นิพฺพานํ อมตํ ปทํ.

๑๓๒๗. โคจรํ กุรุมานํ ตํ, นิพฺพานารมฺมเณ ปน;

ปฐมาวชฺชนญฺเจว, ปฐมาโภคตาปิ จ.

๑๓๒๘. มคฺคสฺสานนฺตราทีหิ, ปจฺจเยหิ ปนจฺฉหิ;

ตสฺส ปจฺจยภาวญฺจ, สาธยนฺตํ ตโต ปน.

๑๓๒๙. วิปสฺสนาย มุทฺธญฺหิ, สิขาปตฺตาย ตาย ตํ;

อุปฺปชฺชติ อนาวตฺตํ-รมฺมณํ ตสฺส โคตฺรภุ.

๑๓๓๐. เอเกนาวชฺชเนเนว, เอกิสฺสาเยว วีถิยา;

นานารมฺมณตา จานุ-โลมโคตฺรภุเจตสํ.

๑๓๓๑. ฐตฺวา อาวชฺชนฏฺฐาเน, ตมนาวชฺชนมฺปิ จ;

มคฺคสฺส ปน ตํ สญฺญํ, ทตฺวา วิย นิรุชฺฌติ.

๑๓๓๒. มคฺโคปิ เตน ตํ ทินฺนํ, อมุญฺจิตฺวาว สญฺหิตํ;

ตํ ญาณมนุพนฺธนฺโต, ชายเต ตทนนฺตรํ.

๑๓๓๓. กทาจิปิ อนิพฺพิทฺธปุพฺพํ มคฺโค ปเนส หิ;

โลภํ โทสญฺจ โมหญฺจ, วิทฺธํสนฺโตว ชายติ.

๑๓๓๔. น เกวลมยํ มคฺโค, โทสนาสนเมว จ;

กโรติ อถ โขปายทฺวารานิปิ ปิเธติ จ.

๑๓๓๕. อนามตคฺคสํสารวฏฺฏทุกฺขมโหทธึ;

อปารมติโฆรญฺจ, โสเสติ จ อเสสโต.

๑๓๓๖. มิจฺฉามคฺคํ ปนฏฺฐงฺคํ, ชายมาโน จ อุชฺฌติ;

สพฺพเวรภยาเนตฺถ, นิจฺจํ วูปสเมติ จ.

๑๓๓๗. พุทฺธสฺโสรสปุตฺตตฺตํ, อุปเนติ นยํ ปน;

อานิสํเส อเนเกปิ, ปวตฺตยติ โยคิโน.

๑๓๓๘. ทายเกนานิสํสานํ, อเนเกสมเนน จ;

อาทิมคฺเคน สํยุตฺตํ, ญาณนฺติ ญาณทสฺสนํ.

ปฐมมคฺคญาณํ.

๑๓๓๙. ตสฺเสวานนฺตรํ ตสฺส, วิปากา เทฺวปิ ตีณิ วา;

ผลจิตฺตานิ ชายนฺเต, น ชายนฺเต ตโต ปรํ.

๑๓๔๐. เกจิ เอกญฺจ เทฺว ตีณิ, จตฺตารีติ วทนฺติ ตุ;

น ปเนตํ คเหตพฺพํ, อชานิตฺวา วทนฺติ เต.

๑๓๔๑. เอกสฺสาเสวนํ นตฺถิ, ตสฺมา เทฺว อนุโลมกา;

เตหิ อาเสวนํ ลทฺธา, ตติยํ โหติ โคตฺรภุ.

๑๓๔๒. จตุตฺถํ มคฺคจิตฺตํ ตุ,

ตสฺมา ตีณิ ผลานิ หิ;

อนุโลมา ตโย โหนฺติ,

จตุตฺถํ โหติ โคตฺรภุ.

๑๓๔๓. ปญฺจมํ มคฺคจิตฺตญฺจ, ผลานิ เทฺว ตโต ปน;

สตฺตจิตฺตปรมาว, เอกาวชฺชนวีถิ หิ.

๑๓๔๔. เอตฺตาวตา ปเนโส หิ, โสตาปนฺโนติ วุจฺจติ;

ผลสฺส ปริโยสาเน, ภวงฺโคตฺตรณํ สิยา.

๑๓๔๕. ตโต ภวงฺคํ ฉินฺทิตฺวา, มคฺคเปกฺขนเหตุกํ;

อุปฺปชฺชติ มโนทฺวาเร, อาวชฺชนมโน ปน.

๑๓๔๖. ตสฺมึ นิรุทฺเธ มคฺคสฺส, ปจฺจเวกฺขณสญฺญิตา;

ชวนานิ หิ ชายนฺเต, สตฺเตว ปฏิปาฏิยา.

๑๓๔๗. เอเสว จ นโย เญยฺโย, ผลาทีนมฺปิ เปกฺขเน;

ปจฺจเวกฺขณญาณานิ, ภวนฺเตกูนวีสติ.

๑๓๔๘. มคฺโค ผลํ ปหีนา จ, กิเลสา อวสิฏฺฐกา;

นิพฺพานญฺเจติ ปญฺเจเต, ปจฺจเวกฺขณภูมิโย.

๑๓๔๙. เอวํ โส ปจฺจเวกฺขิตฺวา, โสตาปนฺโนปปตฺติยา;

โยคมารภเต ธีโร, ทุติยาย จ ภูมิยา.

๑๓๕๐. ขนฺธปญฺจกสงฺขาตํ, ตํ สงฺขารคตํ ปุน;

อนิจฺจํ ทุกฺขมนตฺตาติ, ญาเณน ปริมชฺชติ.

๑๓๕๑. ตโต วิปสฺสนาวีถิ-โมคาหติ จ ตาวเท;

ตสฺเสวํ ปฏิปนฺนสฺส, เหฏฺฐา วุตฺตนเยน ตุ.

๑๓๕๒. ตโต สงฺขารุเปกฺขาย, อวสาเน ตเถว จ;

เอกาวชฺชนวารสฺมึ, โคตฺรภุสฺส อนนฺตรํ.

๑๓๕๓. พฺยาปาทกามราคานํ, ตนุภาวํ ตุ สาธยํ;

สกทาคามิมคฺโคยํ, ชายเต ทุติโย ปน.

ทุติยมคฺคญาณํ.

๑๓๕๔. อิมสฺสาปิ จ ญาณสฺส, เหฏฺฐา วุตฺตนเยนิธ;

ผลจิตฺตานิ เญยฺยานิ, วิญฺญุนา เทฺวปิ ตีณิ วา.

๑๓๕๕. เอตฺตาวตา ปเนโส หิ, สกทาคามิ นามยํ;

สกิเทว อิมํ โลกํ, อาคนฺตฺวานฺตกโร ภเว.

๑๓๕๖. เหฏฺฐา วุตฺตนเยเนว, ปญฺจธา ปจฺจเวกฺขณํ;

เอวํ โส ปจฺจเวกฺขิตฺวา, สกทาคามิปตฺติยา.

๑๓๕๗. โยคมารภเต ธีโร, ตติยาย จ ภูมิยา;

พฺยาปาทกามราคานํ, ปหานาย จ ปณฺฑิโต.

๑๓๕๘. ขนฺธปญฺจกสงฺขาตํ, ตํ สงฺขารคตํ ปน;

อนิจฺจํ ทุกฺขมนตฺตาติ, ญาเณน ปริมชฺชติ.

๑๓๕๙. ตโต วิปสฺสนาวีถิ-โมคาหติ จ ตาวเท;

ตสฺเสวํ ปฏิปนฺนสฺส, เหฏฺฐา วุตฺตนเยน ตุ.

๑๓๖๐. ตโต สงฺขารุเปกฺขาย, อวสาเน ตเถว จ;

เอกาวชฺชนวีถิมฺหิ, โคตฺรภุสฺส อนนฺตรํ.

๑๓๖๑. พฺยาปาทกามราคานํ, มูลฆาตํ ตุ สาธยํ;

ตสฺสานาคามิมคฺโคยํ, ชายเต ตติโย ปน.

ตติยมคฺคญาณํ.

๑๓๖๒. อิมสฺสาปิ จ ญาณสฺส, เหฏฺฐา วุตฺตนเยนิธ;

ปวตฺติ ผลจิตฺตานํ, เวทิตพฺพา วิภาวินา.

๑๓๖๓. เอตฺตาวตา ปเนโสปิ, โหตินาคามิ นามยํ;

ตตฺเถว ปรินิพฺพายี, อนาวตฺติสภาวโต.

๑๓๖๔. เหฏฺฐา วุตฺตนเยเนว, ปญฺจธา ปจฺจเวกฺขณํ;

เอวํ โส ปจฺจเวกฺขิตฺวา, อนาคามิริยสาวโก.

๑๓๖๕. โยคมารภเต ธีโร, จตุตฺถาย จ ภูมิยา;

ปตฺติยารูปราคาทิ-ปหานาย จ ปณฺฑิโต.

๑๓๖๖. ตเถว สงฺขารคตํ, อนิจฺจาทิวเสน โส;

ปริวตฺตติ ญาเณน, ตเถว ปริมชฺชติ.

๑๓๖๗. ตโต วิปสฺสนาวีถิ-โมคาหติ จ ตาวเท;

ตสฺเสวํ ปฏิปนฺนสฺส, เหฏฺฐา วุตฺตนเยน ตุ.

๑๓๖๘. ตโต สงฺขารุเปกฺขาย, อวสาเน ตเถว จ;

เอกาวชฺชนวารสฺมึ, โคตฺรภุสฺส อนนฺตรํ.

๑๓๖๙. ตสฺสารหตฺตมคฺโคยํ,

ชายเต ตุ ตโต ปรํ;

รูปราคาทิโทสานํ,

วิทฺธํสาย กโร ปน.

จตุตฺถมคฺคญาณํ.

๑๓๗๐. อิมสฺสาปิ จ ญาณสฺส, เหฏฺฐา วุตฺตนเยนิธ;

ปวตฺติ ผลจิตฺตานํ, เวทิตพฺพา วิภาวินา.

๑๓๗๑. เอตฺตาวตา ปเนโส หิ,

อรหา นาม อฏฺฐโม;

อริโย ปุคฺคโล โหติ,

มหาขีณาสโว อยํ.

๑๓๗๒. อนุปฺปตฺตสทตฺโถ จ,

ขีณสํโยชโน มุนิ;

สเทวกสฺส โลกสฺส,

ทกฺขิเณยฺโย อนุตฺตโร.

๑๓๗๓. เอตฺตาวตา จตสฺโสปิ, ญาณทสฺสนสุทฺธิโย;

หิตตฺถาย จ ภิกฺขูนํ, สงฺเขเปเนว ทสฺสิตา.

๑๓๗๔. สทฺเธน สมฺมา ปน ภาวนียา,

อริยาย ปญฺญาย จ ภาวนาย;

วิสุทฺธิกาเมน ตโปธเนน,

ภวกฺขยํ ปตฺถยตา พุเธน.

อิติ อภิธมฺมาวตาเร ญาณทสฺสนวิสุทฺธินิทฺเทโส นาม

พาวีสติโม ปริจฺเฉโท.