๙. อุปฺปลวณฺณาเถรีอปทานํ

๓๘๔. ‘‘ภิกฺขุนี อุปฺปลวณฺณา, อิทฺธิยา ปารมึ คตา;

วนฺทิตฺวา สตฺถุโน ปาเท, อิทํ วจนมพฺรวิ.

๓๘๕. ‘‘‘นิตฺถิณฺณา ชาติสํสารํ [ชาติสํสารา (ปี.)], ปตฺตาหํ อจลํ ปทํ;

สพฺพทุกฺขํ มยา ขีณํ, อาโรเจมิ มหามุนิ.

๓๘๖. ‘‘‘ยาวตา ปริสา อตฺถิ, ปสนฺนา ชินสาสเน;

ยสฺสา จ เมปราโธตฺถิ, ขมนฺตุ ชินสมฺมุขา.

๓๘๗. ‘‘‘สํสาเร สํสรนฺติยา [สํสรนฺตา เม (สฺยา.)], ขลิตํ เม สเจ ภเว;

อาโรเจมิ มหาวีร, อปราธํ ขมสฺสุ ตํ [เม (สฺยา.)].

๓๘๘. ‘‘‘อิทฺธิญฺจาปิ นิทสฺเสหิ, มม สาสนการิเก;

จตสฺโส ปริสา อชฺช, กงฺขํ ฉินฺทาหิ ยาวตา.

๓๘๙. ‘‘‘ธีตา ตุยฺหํ มหาวีร, ปญฺญวนฺต ชุตินฺธร;

พหุญฺจ ทุกฺกรํ กมฺมํ, กตํ เม อติทุกฺกรํ.

๓๙๐. ‘‘‘อุปฺปลสฺเสว เม วณฺโณ, นาเมนุปฺปลนามิกา;

สาวิกา เต มหาวีร, ปาเท วนฺทามิ จกฺขุม.

๓๙๑. ‘‘‘ราหุโล จ อหญฺเจว, เนกชาติสเต พหู;

เอกสฺมึ สมฺภเว ชาตา, สมานฉนฺทมานสา.

๓๙๒. ‘‘‘นิพฺพตฺติ เอกโต โหติ, ชาติยาปิ จ เอกโต [ชาตีสุ พหุโส มม (สี.)];

ปจฺฉิเม ภเว สมฺปตฺเต, อุโภปิ นานาสมฺภวา.

๓๙๓. ‘‘‘ปุตฺโต จ ราหุโล นาม, ธีตา อุปฺปลสวฺหยา;

ปสฺส วีร มมํ อิทฺธึ, พลํ ทสฺเสมิ สตฺถุโน.

๓๙๔. ‘‘‘มหาสมุทฺเท จตุโร, ปกฺขิปิ หตฺถปาติยํ;

เตลํ หตฺถคตญฺเจว, ขิฑฺโฑ [เวชฺโช (สี. ปี.)] โกมารโก ยถา.

๓๙๕. ‘‘‘อุพฺพตฺตยิตฺวา ปถวึ, ปกฺขิปิ หตฺถปาติยํ;

จิตฺตํ มุญฺชํ ยถา นาม, ลุญฺจิ โกมารโก ยุวา.

๓๙๖. ‘‘‘จกฺกวาฬสมํ ปาณึ, ฉาทยิตฺวาน มตฺถเก;

วสฺสาเปตฺวาน ผุสิตํ, นานาวณฺณํ ปุนปฺปุนํ.

๓๙๗. ‘‘‘ภูมึ อุทุกฺขลํ กตฺวา, ธญฺญํ กตฺวาน สกฺขรํ;

สิเนรุํ มุสลํ กตฺวา, มทฺทิ โกมาริกา ยถา.

๓๙๘. ‘‘‘ธีตาหํ พุทฺธเสฏฺฐสฺส, นาเมนุปฺปลสวฺหยา;

อภิญฺญาสุ วสีภูตา, ตว สาสนการิกา.

๓๙๙. ‘‘‘นานาวิกุพฺพนํ กตฺวา, ทสฺเสตฺวา โลกนายกํ;

นามโคตฺตญฺจ สาเวตฺวา [ปกาเสตฺวา (สฺยา.)], ปาเท วนฺทามิ จกฺขุม.

๔๐๐. ‘‘‘อิทฺธีสุ จ วสี โหมิ, ทิพฺพาย โสตธาตุยา;

เจโตปริยญาณสฺส, วสี โหมิ มหามุเน.

๔๐๑. ‘‘‘ปุพฺเพนิวาสํ ชานามิ, ทิพฺพจกฺขุ วิโสธิตํ;

สพฺพาสวปริกฺขีณา, นตฺถิ ทานิ ปุนพฺภโว.

๔๐๒. ‘‘‘อตฺถธมฺมนิรุตฺตีสุ, ปฏิภาเน ตเถว จ;

ญาณํ เม วิมลํ [วิปุลํ (สฺยา.)] สุทฺธํ, สภาเวน มเหสิโน.

๔๐๓. ‘‘‘ปุริมานํ ชินคฺคานํ, สงฺคมํ เต นิทสฺสิตํ [สมฺมุขา จ ปรมฺมุขา (สี.)];

อธิการํ พหุํ มยฺหํ, ตุยฺหตฺถาย มหามุนิ.

๔๐๔. ‘‘‘ยํ มยา ปูริตํ กมฺมํ, กุสลํ สร เม มุนิ;

ตวตฺถาย มหาวีร, ปุญฺญํ อุปจิตํ มยา.

๔๐๕. ‘‘‘อภพฺพฏฺฐาเน วชฺเชตฺวา, วารยนฺตี [ปริวชฺชนฺติ (สี.), ปริปาเจนฺโต (สฺยา.)] อนาจรํ;

ตวตฺถาย มหาวีร, จตฺตํ เม ชีวิตุตฺตมํ.

๔๐๖. ‘‘‘ทสโกฏิสหสฺสานิ, อทาสึ มม ชีวิตํ;

ปริจฺจตฺตา จ เม โหมิ, ตวตฺถาย มหามุนิ.

๔๐๗. ‘‘‘ตทาติวิมฺหิตา สพฺพา, สิรสาว กตญฺชลี;

อโวจยฺเย กถํ อาสิ, อตุลิทฺธิปรกฺกมา’.

๔๐๘. ‘‘สตสหสฺสิโต กปฺเป, นาคกญฺญา อหํ ตทา;

วิมลา นาม นาเมน, กญฺญานํ สาธุสมฺมตา.

๔๐๙. ‘‘มโหรโค มหานาโค, ปสนฺโน ชินสาสเน;

ปทุมุตฺตรํ มหาเตชํ, นิมนฺเตสิ สสาวกํ.

๔๑๐. ‘‘รตนมยํ มณฺฑปํ, ปลฺลงฺกํ รตนามยํ;

รตนํ วาลุกากิณฺณํ, อุปโภคํ รตนามยํ.

๔๑๑. ‘‘มคฺคญฺจ ปฏิยาเทสิ, รตนทฺธชภูสิตํ;

ปจฺจุคฺคนฺตฺวาน สมฺพุทฺธํ, วชฺชนฺโต ตูริเยหิ โส.

๔๑๒. ‘‘ปริสาหิ จ จตูหิ [ปริสาหิ จตูหิ โส (สี.), ปริสาหิ จตสฺโส หิ (ปี.)], ปริวุโต [สหิโต (สี.), ผรเต (สฺยา.), ปเรโต (ปี.)] โลกนายโก;

มโหรคสฺส ภวเน, นิสีทิ ปรมาสเน.

๔๑๓. ‘‘อนฺนํ ปานํ ขาทนียํ, โภชนญฺจ มหารหํ;

วรํ วรญฺจ ปาทาสิ, นาคราชา มหายสํ.

๔๑๔. ‘‘ภุญฺชิตฺวาน สมฺพุทฺโธ, ปตฺตํ โธวิตฺวา โยนิโส;

อนุโมทนียํกาสิ, นาคกญฺญา มหิทฺธิกา.

๔๑๕. ‘‘สพฺพญฺญุํ ผุลฺลิตํ ทิสฺวา, นาคกญฺญา มหายสํ;

ปสนฺนํ สตฺถุโน จิตฺตํ, สุนิพนฺธญฺจ มานสํ.

๔๑๖. ‘‘มมญฺจ จิตฺตมญฺญาย, ชลชุตฺตมนามโก;

ตสฺมึ ขเณ มหาวีโร, ภิกฺขุนึ ทสฺสยิทฺธิยา.

๔๑๗. ‘‘อิทฺธี อเนกา ทสฺเสสิ, ภิกฺขุนี สา วิสารทา;

ปโมทิตา เวทชาตา, สตฺถารํ อิทมพฺรวิ [เอตทพฺรวึ (สฺยา. ปี.)].

๔๑๘. ‘‘‘อทฺทสาหํ อิมํ อิทฺธึ, สุมนํ อิตรายปิ;

กถํ อโหสิ สา วีร, อิทฺธิยา สุวิสารทา’.

๔๑๙. ‘‘‘โอรสา มุขโต ชาตา, ธีตา มม มหิทฺธิกา;

มมานุสาสนิกรา, อิทฺธิยา สุวิสารทา’.

๔๒๐. ‘‘พุทฺธสฺส วจนํ สุตฺวา, เอวํ ปตฺเถสหํ ตทา [ตุฏฺฐา เอวํ อโวจหํ (สฺยา.), เอวมโหสหํ ตทา (ก.)];

อหมฺปิ ตาทิสา โหมิ, อิทฺธิยา สุวิสารทา.

๔๒๑. ‘‘ปโมทิตาหํ สุมนา, ปตฺเถ อุตฺตมมานสา [ปตฺตอุตฺตมมานสา (สี. สฺยา. ปี.)];

อนาคตมฺหิ อทฺธาเน, อีทิสา โหมิ นายก.

๔๒๒. ‘‘มณิมยมฺหิ ปลฺลงฺเก, มณฺฑปมฺหิ ปภสฺสเร;

อนฺนปาเนน ตปฺเปตฺวา, สสงฺฆํ โลกนายกํ.

๔๒๓. ‘‘นาคานํ ปวรํ ปุปฺผํ, อรุณํ นาม อุปฺปลํ;

วณฺณํ เม อีทิสํ โหตุ, ปูเชสึ โลกนายกํ.

๔๒๔. ‘‘เตน กมฺเมน สุกเตน, เจตนาปณิธีหิ จ;

ชหิตฺวา มานุสํ เทหํ, ตาวตึสมคจฺฉหํ.

๔๒๕. ‘‘ตโต จุตาหํ มนุเช, อุปปนฺนา สยมฺภุโน;

อุปฺปเลหิ ปฏิจฺฉนฺนํ, ปิณฺฑปาตมทาสหํ.

๔๒๖. ‘‘เอกนวุติโต กปฺเป, วิปสฺสี นาม นายโก;

อุปฺปชฺชิ จารุทสฺสโน, สพฺพธมฺเมสุ จกฺขุมา.

๔๒๗. ‘‘เสฏฺฐิธีตา ตทา หุตฺวา, พาราณสิปุรุตฺตเม;

นิมนฺเตตฺวาน สมฺพุทฺธํ, สสงฺฆํ โลกนายกํ.

๔๒๘. ‘‘มหาทานํ ททิตฺวาน, อุปฺปเลหิ วินายกํ;

ปูชยิตฺวา เจตสาว [จ เตเหว (สฺยา. ปี.)], วณฺณโสภํ อปตฺถยึ.

๔๒๙. ‘‘อิมมฺหิ ภทฺทเก กปฺเป, พฺรหฺมพนฺธุ มหายโส;

กสฺสโป นาม โคตฺเตน, อุปฺปชฺชิ วทตํ วโร.

๔๓๐. ‘‘อุปฏฺฐาโก มเหสิสฺส, ตทา อาสิ นริสฺสโร;

กาสิราชา กิกี นาม, พาราณสิปุรุตฺตเม.

๔๓๑. ‘‘ตสฺสาสึ ทุติยา ธีตา, สมณคุตฺตสวฺหยา;

ธมฺมํ สุตฺวา ชินคฺคสฺส, ปพฺพชฺชํ สมโรจยึ.

๔๓๒. ‘‘อนุชานิ น โน ตาโต, อคาเรว ตทา มยํ;

วีสวสฺสสหสฺสานิ, วิจริมฺห อตนฺทิตา.

๔๓๓. ‘‘โกมาริพฺรหฺมจริยํ, ราชกญฺญา สุเขธิตา;

พุทฺโธปฏฺฐานนิรตา, มุทิตา สตฺตธีตโร.

๔๓๔. ‘‘สมณี สมณคุตฺตา จ, ภิกฺขุนี ภิกฺขุทายิกา [ภิกฺขุทาสิกา (สี. สฺยา.)];

ธมฺมา เจว สุธมฺมา จ, สตฺตมี สงฺฆทายิกา [สํฆทาสิกา (สี. สฺยา.)].

๔๓๕. ‘‘อหํ เขมา จ สปฺปญฺญา, ปฏาจารา จ กุณฺฑลา;

กิสาโคตมี ธมฺมทินฺนา, วิสาขา โหติ สตฺตมี.

๔๓๖. ‘‘เตหิ กมฺเมหิ สุกเตหิ, เจตนาปณิธีหิ จ;

ชหิตฺวา มานุสํ เทหํ, ตาวตึสมคจฺฉหํ.

๔๓๗. ‘‘ตโต จุตา มนุสฺเสสุ, อุปปนฺนา มหากุเล;

ปีตํ มฏฺฐํ วรํ ทุสฺสํ, อทํ อรหโต อหํ.

๔๓๘. ‘‘ตโต จุตาริฏฺฐปุเร, ชาตา วิปฺปกุเล อหํ;

ธีตา ติริฏิวจฺฉสฺส, อุมฺมาทนฺตี มโนหรา.

๔๓๙. ‘‘ตโต จุตา ชนปเท, กุเล อญฺญตเร อหํ;

ปสูตา นาติผีตมฺหิ, สาลึ โคเปมหํ ตทา.

๔๔๐. ‘‘ทิสฺวา ปจฺเจกสมฺพุทฺธํ, ปญฺจลาชาสตานิหํ;

ทตฺวา ปทุมจฺฉนฺนานิ, ปญฺจ ปุตฺตสตานิหํ.

๔๔๑. ‘‘ปตฺถยึ เตปิ ปตฺเถสุํ, มธุํ ทตฺวา สยมฺภุโน;

ตโต จุตา อรญฺเญหํ, อชายึ ปทุโมทเร.

๔๔๒. ‘‘กาสิรญฺโญ มเหสีหํ, หุตฺวา สกฺกตปูชิตา;

อชนึ ราชปุตฺตานํ, อนูนํ สตปญฺจกํ.

๔๔๓. ‘‘ยทา เต โยพฺพนปฺปตฺตา, กีฬนฺตา ชลกีฬิตํ;

ทิสฺวา โอปตฺตปทุมํ, อาสุํ ปจฺเจกนายกา.

๔๔๔. ‘‘สาหํ เตหิ วินาภูตา, สุตวีเรหิ โสกินี [สุตวเรหิ โสกินี (สี. สฺยา.)];

จุตา อิสิคิลิปสฺเส, คามกมฺหิ อชายิหํ.

๔๔๕. ‘‘ยทา พุทฺธา สุตมตี, สุตานํ ภตฺตุโนปิ จ [กสตํ ตทา (สี.), อตฺตโนปิ จ (สฺยา.)];

ยาคุํ อาทาย คจฺฉนฺตี, อฏฺฐ ปจฺเจกนายเก.

๔๔๖. ‘‘ภิกฺขาย คามํ คจฺฉนฺเต, ทิสฺวา ปุตฺเต อนุสฺสรึ;

ขีรธารา วินิคฺคจฺฉิ, ตทา เม ปุตฺตเปมสา.

๔๔๗. ‘‘ตโต เตสํ อทํ ยาคุํ, ปสนฺนา เสหิ ปาณิภิ;

ตโต จุตาหํ ติทสํ, นนฺทนํ อุปปชฺชหํ.

๔๔๘. ‘‘อนุโภตฺวา สุขํ ทุกฺขํ, สํสริตฺวา ภวาภเว;

ตวตฺถาย มหาวีร, ปริจฺจตฺตญฺจ ชีวิตํ.

๔๔๙. ‘‘เอวํ พหุวิธํ ทุกฺขํ, สมฺปตฺตี จ พหุพฺพิธา;

ปจฺฉิเม ภเว สมฺปตฺเต, ชาตา สาวตฺถิยํ ปุเร.

๔๕๐. ‘‘มหาธนเสฏฺฐิกุเล, สุขิเต สชฺชิเต ตถา;

นานารตนปชฺโชเต, สพฺพกามสมิทฺธิเน.

๔๕๑. ‘‘สกฺกตา ปูชิตา เจว, มานิตาปจิตา ตถา;

รูปสีริมนุปฺปตฺตา [รูปโสภคฺคสมฺปนฺนา (สี.)], กุเลสุ อติสกฺกตา [อภิสมฺมตา (สี.)].

๔๕๒. ‘‘อตีว ปตฺถิตา จาสึ, รูปโภคสิรีหิ จ;

ปตฺถิตา เสฏฺฐิปุตฺเตหิ, อเนเกหิ สเตหิปิ.

๔๕๓. ‘‘อคารํ ปชหิตฺวาน, ปพฺพชึ อนคาริยํ;

อฑฺฒมาเส อสมฺปตฺเต, จตุสจฺจมปาปุณึ.

๔๕๔. ‘‘อิทฺธิยา อภินิมฺมิตฺวา, จตุรสฺสํ รถํ อหํ;

พุทฺธสฺส ปาเท วนฺทิสฺสํ, โลกนาถสฺส ตาทิโน.

๔๕๕. ‘‘‘สุปุปฺผิตคฺคํ อุปคมฺม ปาทปํ [ภิกฺขุนี (สี. ปี. ก.) เถรีคา. ๒๓๐], เอกา ตุวํ ติฏฺฐสิ สาลมูเล;

น จาปิ เต ทุติโย อตฺถิ โกจิ [น จตฺถิ เต ทุติยา วณฺณธาตุ (สี. ปี. ก.)], พาเล น ตฺวํ ภายสิ ธุตฺตกานํ’.

๔๕๖. ‘‘‘สตํ สหสฺสานิปิ ธุตฺตกานํ [สหสฺสานมฺปิ ธุตฺตกานํ (ปี.) เถรีคา. ๒๓๑], สมาคตา เอทิสกา ภเวยฺยุํ;

โลมํ น อิญฺเช น สมฺปเวเธ, กึ เม ตุวํ มาร กริสฺสเสโก [น มาร ภายามิ ตเวกิกาปิ (สี. ก.) … ตเมกิกาสึ (ปี.)].

๔๕๗. ‘‘‘เอสา อนฺตรธายามิ, กุจฺฉึ วา ปวิสามิ เต;

ภมุกนฺตริกายมฺปิ, ติฏฺฐนฺตึ มํ น ทกฺขสิ.

๔๕๘. ‘‘‘จิตฺตสฺมึ วสีภูตามฺหิ, อิทฺธิปาทา สุภาวิตา;