๔. จตุตฺถวคฺโค

๑. มิคสิรตฺเถรคาถา

๑๘๑. ‘‘ยโต อหํ ปพฺพชิโต, สมฺมาสมฺพุทฺธสาสเน;

วิมุจฺจมาโน อุคฺคจฺฉึ, กามธาตุํ อุปจฺจคํ.

๑๘๒. ‘‘พฺรหฺมุโน เปกฺขมานสฺส, ตโต จิตฺตํ วิมุจฺจิ เม;

อกุปฺปา เม วิมุตฺตีติ, สพฺพสํโยชนกฺขยา’’ติ.

… มิคสิโร เถโร….

๒. สิวกตฺเถรคาถา

๑๘๓. ‘‘อนิจฺจานิ คหกานิ, ตตฺถ ตตฺถ ปุนปฺปุนํ;

คหการํ [คหการกํ (สี. ปี.)] คเวสนฺโต, ทุกฺขา ชาติ ปุนปฺปุนํ.

๑๘๔. ‘‘คหการก ทิฏฺโฐสิ, ปุน เคหํ น กาหสิ;

สพฺพา เต ผาสุกา ภคฺคา, ถูณิกา [ถูณิรา (ปี. ก.), ธุณิรา (สฺยา.)] จ วิทาลิตา [ปทาลิตา (สี. สฺยา.)];

วิมริยาทิกตํ จิตฺตํ, อิเธว วิธมิสฺสตี’’ติ.

… สิวโก [สีวโก (สี.)] เถโร….

๓. อุปวาณตฺเถรคาถา

๑๘๕. ‘‘อรหํ สุคโต โลเก, วาเตหาพาธิโต [… พาธิโต (ก.)] มุนิ;

สเจ อุโณฺหทกํ อตฺถิ, มุนิโน เทหิ พฺราหฺมณ.

๑๘๖. ‘‘ปูชิโต ปูชเนยฺยานํ [ปูชนียานํ (สี.)], สกฺกเรยฺยาน สกฺกโต;

อปจิโตปเจยฺยานํ [อปจนียานํ (สี.), อปจิเนยฺยานํ (สฺยา.)], ตสฺส อิจฺฉามิ หาตเว’’ติ.

… อุปวาโณ เถโร….

๔. อิสิทินฺนตฺเถรคาถา

๑๘๗. ‘‘ทิฏฺฐา มยา ธมฺมธรา อุปาสกา, กามา อนิจฺจา อิติ ภาสมานา;

สารตฺตรตฺตา มณิกุณฺฑเลสุ, ปุตฺเตสุ ทาเรสุ จ เต อเปกฺขา.

๑๘๘. ‘‘อทฺธา น ชานนฺติ ยโตธ ธมฺมํ, กามา อนิจฺจา อิติ จาปิ อาหุ;

ราคญฺจ เตสํ น พลตฺถิ เฉตฺตุํ, ตสฺมา สิตา ปุตฺตทารํ ธนญฺจา’’ติ.

… อิสิทินฺโน เถโร….

๕. สมฺพุลกจฺจานตฺเถรคาถา

๑๘๙. ‘‘เทโว จ วสฺสติ เทโว จ คฬคฬายติ,

เอกโก จาหํ เภรเว พิเล วิหรามิ;

ตสฺส มยฺหํ เอกกสฺส เภรเว พิเล วิหรโต,

นตฺถิ ภยํ วา ฉมฺภิตตฺตํ วา โลมหํโส วา.

๑๙๐. ‘‘ธมฺมตา มมสา ยสฺส เม, เอกกสฺส เภรเว พิเล;

วิหรโต นตฺถิ ภยํ วา, ฉมฺภิตตฺตํ วา โลมหํโส วา’’ติ.

… สมฺพุลกจฺจาโน [สมฺพหุลกจฺจาโน (ก.)] เถโร….

๖. นิตกตฺเถรคาถา

๑๙๑. [อุทา. ๓๔ อุทาเนปิ] ‘‘กสฺส เสลูปมํ จิตฺตํ, ฐิตํ นานุปกมฺปติ;

วิรตฺตํ รชนีเยสุ, กุปฺปนีเย น กุปฺปติ;

ยสฺเสวํ ภาวิตํ จิตฺตํ, กุโต ตํ ทุกฺขเมสฺสติ.

๑๙๒. ‘‘มม เสลูปมํ จิตฺตํ, ฐิตํ นานุปกมฺปติ;

วิรตฺตํ รชนีเยสุ, กุปฺปนีเย น กุปฺปติ;

มเมวํ ภาวิตํ จิตฺตํ, กุโต มํ ทุกฺขเมสฺสตี’’ติ.

… นิตโก [ขิตโก (สี. สฺยา.)] เถโร….

๗. โสณโปฏิริยตฺเถรคาถา

๑๙๓. ‘‘น ตาว สุปิตุํ โหติ, รตฺติ นกฺขตฺตมาลินี;

ปฏิชคฺคิตุเมเวสา, รตฺติ โหติ วิชานตา.

๑๙๔. ‘‘หตฺถิกฺขนฺธาวปติตํ, กุญฺชโร เจ อนุกฺกเม;

สงฺคาเม เม มตํ เสยฺโย, ยญฺเจ ชีเว ปราชิโต’’ติ.

… โสโณ โปฏิริโย [เสลิสฺสริโย (สี.), โปฏฺฏิริยปุตฺโต (สฺยา.)] เถโร ….

๘. นิสภตฺเถรคาถา

๑๙๕. ‘‘ปญฺจ กามคุเณ หิตฺวา, ปิยรูเป มโนรเม;

สทฺธาย ฆรา นิกฺขมฺม, ทุกฺขสฺสนฺตกโร ภเว.

๑๙๖. ‘‘นาภินนฺทามิ มรณํ, นาภินนฺทามิ ชีวิตํ;

กาลญฺจ ปฏิกงฺขามิ, สมฺปชาโน ปติสฺสโต’’ติ.

… นิสโภ เถโร….

๙. อุสภตฺเถรคาถา

๑๙๗. ‘‘อมฺพปลฺลวสงฺกาสํ, อํเส กตฺวาน จีวรํ;

นิสินฺโน หตฺถิคีวายํ, คามํ ปิณฺฑาย ปาวิสึ.

๑๙๘. ‘‘หตฺถิกฺขนฺธโต โอรุยฺห, สํเวคํ อลภึ ตทา;

โสหํ ทิตฺโต ตทา สนฺโต, ปตฺโต เม อาสวกฺขโย’’ติ.

… อุสโภ เถโร….

๑๐. กปฺปฏกุรตฺเถรคาถา

๑๙๙. ‘‘อยมิติ กปฺปโฏ กปฺปฏกุโร, อจฺฉาย อติภริตาย [อติภริยาย (สี. ก.), อจฺจํ ภราย (สฺยา.)];

อมตฆฏิกายํ ธมฺมกฏมตฺโต [ธมฺมกฏปตฺโต (สฺยา. ก. อฏฺฐ.), ธมฺมกฏมคฺโค (สี. อฏฺฐ.)], กตปทํ ฌานานิ โอเจตุํ.

๒๐๐. ‘‘มา โข ตฺวํ กปฺปฏ ปจาเลสิ, มา ตฺวํ อุปกณฺณมฺหิ ตาเฬสฺสํ;

น หิ [น วา (ก.)] ตฺวํ กปฺปฏ มตฺตมญฺญาสิ, สงฺฆมชฺฌมฺหิ ปจลายมาโนติ.

… กปฺปฏกุโร เถโร….

วคฺโค จตุตฺโถ นิฏฺฐิโต.

ตสฺสุทฺทานํ –

มิคสิโร สิวโก จ, อุปวาโน จ ปณฺฑิโต;

อิสิทินฺโน จ กจฺจาโน, นิตโก จ มหาวสี;

โปฏิริยปุตฺโต นิสโภ, อุสโภ กปฺปฏกุโรติ.