๑. กุกฺกุวคฺโค

๓๙๖. กุกฺกุชาตกํ (๗-๑-๑)

๑. ทิยฑฺฒกุกฺกู อุทเยน กณฺณิกา, วิทตฺถิโย อฏฺฐ ปริกฺขิปนฺติ นํ;

สา สึสปา [สสึสปา (สี. ปี.), สา สีสปา (สฺยา.), ยา สึสปา (ก. สี. นิยฺย)] สารมยา อเผคฺคุกา, กุหึ ฐิตา อุปฺปริโต [อุปริโต (สี. สฺยา. ปี.)] น ธํสติ.

๒. ยา ตึสติ สารมยา อนุชฺชุกา, ปริกิริย [ปกิริยา (ก.)] โคปาณสิโย สมํ ฐิตา [สมฏฺฐิตา (สี. สฺยา.)];

ตาหิ สุสงฺคหิตา พลสา ปีฬิตา [ตา สงฺคหิตา พลสา จ ปีฬิตา (สี.), ตาหิ สุสงฺคหิตา พลสา จ ปีฬิตา (สฺยา.), ตาหิ สงฺคหีตา พลสา จ ปีฬิตา (ปี.)], สมํ ฐิตา อุปฺปริโต น ธํสติ.

๓. เอวมฺปิ มิตฺเตหิ ทเฬฺหหิ ปณฺฑิโต, อเภชฺชรูเปหิ สุจีหิ มนฺติภิ;

สุสงฺคหีโต สิริยา น ธํสติ, โคปาณสี ภารวหาว กณฺณิกา.

๔. ขรตฺตจํ เพลฺลํ ยถาปิ สตฺถวา, อนามสนฺโตปิ กโรติ ติตฺตกํ;

สมาหรํ สาทุํ กโรติ ปตฺถิว, อสาทุํ กยิรา ตนุพนฺธมุทฺธรํ [ตนุวฏฺฏมุทฺธรํ (สี. ปี.)].

๕. เอวมฺปิ คามนิคเมสุ ปณฺฑิโต, อสาหสํ ราชธนานิ สงฺฆรํ;

ธมฺมานุวตฺตี ปฏิปชฺชมาโน, ส ผาติ กยิรา อวิเหฐยํ ปรํ.

๖. โอทาตมูลํ สุจิวาริสมฺภวํ, ชาตํ ยถา โปกฺขรณีสุ อมฺพุชํ;

ปทุมํ ยถา อคฺคินิกาสิผาลิมํ, น กทฺทโม น รโช น วาริ ลิมฺปติ.

๗. เอวมฺปิ โวหารสุจึ อสาหสํ, วิสุทฺธกมฺมนฺตมเปตปาปกํ;

น ลิมฺปติ กมฺมกิเลส ตาทิโส, ชาตํ ยถา โปกฺขรณีสุ อมฺพุชนฺติ.

กุกฺกุชาตกํ ปฐมํ.

๓๙๗. มโนชชาตกํ (๗-๑-๒)

๘. ยถา จาโป นินฺนมติ, ชิยา จาปิ นิกูชติ;

หญฺญเต นูน มโนโช, มิคราชา สขา มม.

๙. หนฺท ทานิ วนนฺตานิ, ปกฺกมามิ ยถาสุขํ;

เนตาทิสา สขา โหนฺติ, ลพฺภา เม ชีวโต สขา.

๑๐. น ปาปชนสํเสวี, อจฺจนฺตํ สุขเมธติ;

มโนชํ ปสฺส เสมานํ, คิริยสฺสานุสาสนี [อริยสฺสานุสาสนี (สี. สฺยา. ปี.)].

๑๑. น ปาปสมฺปวงฺเกน, มาตา ปุตฺเตน นนฺทติ;

มโนชํ ปสฺส เสมานํ, อจฺฉนฺนํ [สจฺฉนฺนํ (ก.)] สมฺหิ โลหิเต.

๑๒. เอวมาปชฺชเต โปโส, ปาปิโย จ นิคจฺฉติ;

โย เว หิตานํ วจนํ, น กโรติ อตฺถทสฺสินํ.

๑๓. เอวญฺจ โส โหติ ตโต จ ปาปิโย, โย อุตฺตโม อธมชนูปเสวี;

ปสฺสุตฺตมํ อธมชนูปเสวิตํ [เสวึ (สฺยา.)], มิคาธิปํ สรวรเวคนิทฺธุตํ.

๑๔. นิหียติ ปุริโส นิหีนเสวี, น จ หาเยถ กทาจิ ตุลฺยเสวี;

เสฏฺฐมุปคมํ [มุปนมํ (สี. ปี. อ. นิ. ๓.๒๖)] อุเทติ ขิปฺปํ, ตสฺมาตฺตนา อุตฺตริตรํ [ตสฺมา อตฺตโน อุตฺตรึ (สี. ปี.), ตสฺมา อตฺตโน อุตฺตรํ (สฺยา.)] ภเชถาติ.

มโนชชาตกํ ทุติยํ.

๓๙๘. สุตนุชาตกํ (๗-๑-๓)

๑๕. ราชา เต ภตฺตํ ปาเหสิ, สุจึ มํสูปเสจนํ;

มฆเทวสฺมึ [มขาเทวสฺมึ (สี. ปี.), มาฆเทวสฺมึ (ก.)] อธิวตฺเถ, เอหิ นิกฺขมฺม ภุญฺชสฺสุ.

๑๖. เอหิ มาณว โอเรน, ภิกฺขมาทาย สูปิตํ;

ตฺวญฺจ มาณว ภิกฺขา จ [ภกฺโขสิ (สฺยา.), ภกฺขาว (ก.)], อุโภ ภกฺขา ภวิสฺสถ.

๑๗. อปฺปเกน ตุวํ ยกฺข, ถุลฺลมตฺถํ ชหิสฺสสิ;

ภิกฺขํ เต นาหริสฺสนฺติ, ชนา มรณสญฺญิโน.

๑๘. ลทฺธาย ยกฺขา [ลทฺธายํ ยกฺข (สี. สฺยา. ปี.)] ตว นิจฺจภิกฺขํ, สุจึ ปณีตํ รสสา อุเปตํ;

ภิกฺขญฺจ เต อาหริโย นโร อิธ, สุทุลฺลโภ เหหิติ ภกฺขิเต [ขาทิเต (สี. สฺยา. ปี.)] มยิ.

๑๙. มเมว [มเมส (สี. ปี.)] สุตโน อตฺโถ, ยถา ภาสสิ มาณว;

มยา ตฺวํ สมนุญฺญาโต, โสตฺถึ ปสฺสาหิ มาตรํ.

๒๐. ขคฺคํ ฉตฺตญฺจ ปาติญฺจ, คจฺฉมาทาย [คจฺเฉวาทาย (สี. สฺยา. ปี.)] มาณว;

โสตฺถึ ปสฺสตุ เต มาตา, ตฺวญฺจ ปสฺสาหิ มาตรํ.

๒๑. เอวํ ยกฺข สุขี โหหิ, สห สพฺเพหิ ญาติภิ;

ธนญฺจ เม อธิคตํ, รญฺโญ จ วจนํ กตนฺติ.

สุตนุชาตกํ ตติยํ.

๓๙๙. มาตุโปสกคิชฺฌชาตกํ (๗-๑-๔)

๒๒. เต กถํ นุ กริสฺสนฺติ, วุทฺธา คิริทรีสยา;

อหํ พทฺโธสฺมิ ปาเสน, นิลียสฺส วสํ คโต.

๒๓. กึ คิชฺฌ ปริเทวสิ, กา นุ เต ปริเทวนา;

น เม สุโต วา ทิฏฺโฐ วา, ภาสนฺโต มานุสึ ทิโช.

๒๔. ภรามิ มาตาปิตโร, วุทฺเธ คิริทรีสเย;

เต กถํ นุ กริสฺสนฺติ, อหํ วสํ คโต ตว.

๒๕. ยํ นุ คิชฺโฌ โยชนสตํ, กุณปานิ อเวกฺขติ;

กสฺมา ชาลญฺจ ปาสญฺจ, อาสชฺชาปิ น พุชฺฌสิ.

๒๖. ยทา ปราภโว โหติ, โปโส ชีวิตสงฺขเย;

อถ ชาลญฺจ ปาสญฺจ, อาสชฺชาปิ น พุชฺฌติ.

๒๗. ภรสฺสุ มาตาปิตโร, วุทฺเธ คิริทรีสเย;

มยา ตฺวํ สมนุญฺญาโต, โสตฺถึ ปสฺสาหิ ญาตเก.

๒๘. เอวํ ลุทฺทก นนฺทสฺสุ, สห สพฺเพหิ ญาติภิ;

ภริสฺสํ มาตาปิตโร, วุทฺเธ คิริทรีสเยติ.

มาตุโปสกคิชฺฌชาตกํ จตุตฺถํ.

๔๐๐. ทพฺภปุปฺผชาตกํ (๗-๑-๕)

๒๙. อนุตีรจารี ภทฺทนฺเต, สหายมนุธาว มํ;

มหา เม คหิโต [โรหิโต (ก.)] มจฺโฉ, โส มํ หรติ เวคสา.

๓๐. คมฺภีรจารี ภทฺทนฺเต, ทฬฺหํ คณฺหาหิ ถามสา;

อหํ ตํ อุทฺธริสฺสามิ, สุปณฺโณ อุรคามิว [อุรคมฺมิว (สี. สฺยา. ปี.)].

๓๑. วิวาโท โน สมุปฺปนฺโน, ทพฺภปุปฺผ สุโณหิ เม;

สเมหิ เมธคํ [เมธกํ (ปี.)] สมฺม, วิวาโท วูปสมฺมตํ.

๓๒. ธมฺมฏฺโฐหํ ปุเร อาสึ, พหู อฑฺฑา เม ตีริตา [พหุอฏฺฏํ เม ตีริตํ (สี.), พหุอฏฺฏํว ตีริตํ (สฺยา.), พหุ อตฺถํ เม ตีริตํ (ปี.)];

สเมมิ เมธคํ สมฺม, วิวาโท วูปสมฺมตํ.

๓๓. อนุตีรจาริ นงฺคุฏฺฐํ, สีสํ คมฺภีรจาริโน;

อจฺจายํ [อถายํ (สี. ปี.)] มชฺฌิโม ขณฺโฑ, ธมฺมฏฺฐสฺส ภวิสฺสติ.

๓๔. จิรมฺปิ ภกฺโข อภวิสฺส, สเจ น วิวเทมเส;

อสีสกํ อนงฺคุฏฺฐํ, สิงฺคาโล หรติ โรหิตํ.

๓๕. ยถาปิ ราชา นนฺเทยฺย, รชฺชํ ลทฺธาน ขตฺติโย;

เอวาหมชฺช นนฺทามิ, ทิสฺวา ปุณฺณมุขํ ปตึ.

๓๖. กถํ นุ ถลโช สนฺโต, อุทเก มจฺฉํ ปรามสิ;

ปุฏฺโฐ เม สมฺม อกฺขาหิ, กถํ อธิคตํ ตยา.

๓๗. วิวาเทน กิสา โหนฺติ, วิวาเทน ธนกฺขยา;

ชีนา อุทฺทา วิวาเทน, ภุญฺช มายาวิ โรหิตํ.

๓๘. เอวเมว มนุสฺเสสุ, วิวาโท ยตฺถ ชายติ;

ธมฺมฏฺฐํ ปฏิธาวนฺติ, โส หิ เนสํ วินายโก;

ธนาปิ ตตฺถ ชียนฺติ, ราชโกโส ปวฑฺฒตีติ [จ วฑฺฒติ (ปี.)].

ทพฺภปุปฺผชาตกํ ปญฺจมํ.

๔๐๑. ปณฺณกชาตกํ (๗-๑-๖)

๓๙. ปณฺณกํ [ทสณฺณกํ (สี. สฺยา. ปี.)] ติขิณธารํ, อสึ สมฺปนฺนปายินํ;

ปริสายํ ปุริโส คิลติ, กึ ทุกฺกรตรํ ตโต;

ยทญฺญํ ทุกฺกรํ ฐานํ, ตํ เม อกฺขาหิ ปุจฺฉิโต.

๔๐. คิเลยฺย ปุริโส โลภา, อสึ สมฺปนฺนปายินํ;

โย จ วชฺชา ททามีติ, ตํ ทุกฺกรตรํ ตโต;

สพฺพญฺญํ สุกรํ ฐานํ, เอวํ ชานาหิ มทฺทว [มาคธ (สี. สฺยา. ปี.)].

๔๑. พฺยากาสิ อายุโร ปญฺหํ, อตฺถํ [อตฺถ (ปี. สี. นิยฺย)] ธมฺมสฺส โกวิโท;

ปุกฺกุสํ ทานิ ปุจฺฉามิ, กึ ทุกฺกรตรํ ตโต;

ยทญฺญํ ทุกฺกรํ ฐานํ, ตํ เม อกฺขาหิ ปุจฺฉิโต.

๔๒. น วาจมุปชีวนฺติ, อผลํ คิรมุทีริตํ;

โย จ ทตฺวา อวากยิรา, ตํ ทุกฺกรตรํ ตโต;

สพฺพญฺญํ สุกรํ ฐานํ, เอวํ ชานาหิ มทฺทว.

๔๓. พฺยากาสิ ปุกฺกุโส ปญฺหํ, อตฺถํ ธมฺมสฺส โกวิโท;

เสนกํ ทานิ ปุจฺฉามิ, กึ ทุกฺกรตรํ ตโต;

ยทญฺญํ ทุกฺกรํ ฐานํ, ตํ เม อกฺขาหิ ปุจฺฉิโต.

๔๔. ทเทยฺย ปุริโส ทานํ, อปฺปํ วา ยทิ วา พหุํ;

โย จ ทตฺวา นานุตปฺเป [ตเป (สี. ปี.)], ตํ ทุกฺกรตรํ ตโต;

สพฺพญฺญํ สุกรํ ฐานํ, เอวํ ชานาหิ มทฺทว.

๔๕. พฺยากาสิ อายุโร ปญฺหํ, อโถ ปุกฺกุสโปริโส;

สพฺเพ ปเญฺห อติโภติ, ยถา ภาสติ เสนโกติ.

ปณฺณก [ทสณฺณก (สี. สฺยา. ปี.)] ชาตกํ ฉฏฺฐํ.

๔๐๒. สตฺตุภสฺตชาตกํ (๗-๑-๗)

๔๖. วิพฺภนฺตจิตฺโต กุปิตินฺทฺริโยสิ, เนตฺเตหิ เต วาริคณา สวนฺติ;

กึ เต นฏฺฐํ กึ ปน ปตฺถยาโน, อิธาคมา พฺรเหฺม ตทิงฺฆ [พฺราหฺมณ อิงฺฆ (สี. สฺยา.)] พฺรูหิ.

๔๗. มิยฺเยถ ภริยา วชโต มมชฺช, อคจฺฉโต มรณมาห ยกฺโข;

เอเตน ทุกฺเขน ปเวธิโตสฺมิ, อกฺขาหิ เม เสนก เอตมตฺถํ.

๔๘. พหูนิ ฐานานิ วิจินฺตยิตฺวา, ยเมตฺถ วกฺขามิ ตเทว สจฺจํ;

มญฺญามิ เต พฺราหฺมณ สตฺตุภสฺตํ, อชานโต กณฺหสปฺโป ปวิฏฺโฐ.

๔๙. อาทาย ทณฺฑํ ปริสุมฺภ ภสฺตํ, ปสฺเสฬมูคํ อุรคํ ทุชิวฺหํ [ทิชิวฺหํ (สี. ปี.)];

ฉินฺทชฺช กงฺขํ วิจิกิจฺฉิตานิ, ภุชงฺคมํ ปสฺส ปมุญฺจ ภสฺตํ.

๕๐. สํวิคฺครูโป ปริสาย มชฺเฌ, โส พฺราหฺมโณ สตฺตุภสฺตํ ปมุญฺจิ;

อถ นิกฺขมิ อุรโค อุคฺคเตโช, อาสีวิโส สปฺโป ผณํ กริตฺวา.

๕๑. สุลทฺธลาภา ชนกสฺส รญฺโญ, โย ปสฺสตี เสนกํ สาธุปญฺญํ;

วิวฏฺฏฉทฺโท [วิวตฺตจฺฉทฺโท (สี.), วิวฏฺฏจฺฉโท (สฺยา.), วิวฏฺฏจฺฉทฺทา (ปี.)] นุสิ สพฺพทสฺสี, ญาณํ นุ เต พฺราหฺมณ ภึสรูปํ.

๕๒. อิมานิ เม สตฺตสตานิ อตฺถิ, คณฺหาหิ สพฺพานิ ททามิ ตุยฺหํ;

ตยา หิ เม ชีวิตมชฺช ลทฺธํ, อโถปิ ภริยาย มกาสิ โสตฺถึ.

๕๓. น ปณฺฑิตา เวตนมาทิยนฺติ, จิตฺราหิ คาถาหิ สุภาสิตาหิ;

อิโตปิ เต พฺรเหฺม ททนฺตุ วิตฺตํ, อาทาย ตฺวํ คจฺฉ สกํ นิเกตนฺติ.

สตฺตุภสฺตชาตกํ [เสนกชาตกํ (สฺยา.)] สตฺตมํ.

๔๐๓. อฏฺฐิเสนกชาตกํ (๗-๑-๘)

๕๔. เยเม อหํ น ชานามิ, อฏฺฐิเสน วนิพฺพเก;

เต มํ สงฺคมฺม ยาจนฺติ, กสฺมา มํ ตฺวํ น ยาจสิ.

๕๕. ยาจโก อปฺปิโย โหติ, ยาจํ อททมปฺปิโย;

ตสฺมาหํ ตํ น ยาจามิ, มา เม วิเทสฺสนา [วิทฺเทสนา (สี. ปี.)] อหุ.

๕๖. โย เว ยาจนชีวาโน, กาเล ยาจํ น ยาจติ;

ปรญฺจ ปุญฺญา [ปุญฺญํ (สฺยา. ก.)] ธํเสติ, อตฺตนาปิ น ชีวติ.

๕๗. โย จ [โย เว (ก.)] ยาจนชีวาโน, กาเล ยาจญฺหิ ยาจติ [ยาจํปิ ยาจติ (สฺยา.), ยาจานิ ยาจติ (ปี.), ยาจติ ยาจนํ (สี. นิยฺย), ยาจนํ ยาจติ (ก.)];

ปรญฺจ ปุญฺญํ ลพฺเภติ, อตฺตนาปิ จ ชีวติ.

๕๘. น เว เทสฺสนฺติ [น เว ทุสฺสนฺติ (สฺยา.), น เว ทิสฺสนฺติ (ปี.), น วิเทสฺสนฺติ (ก. อฏฺฐ.)] สปฺปญฺญา, ทิสฺวา ยาจกมาคเต;

พฺรหฺมจาริ ปิโย เมสิ, วท ตฺวํ [วร ตํ (สี.), วร ตฺวํ (ปี.)] ภญฺญมิจฺฉสิ [ยญฺญมิจฺฉสิ (?)].

๕๙. น เว ยาจนฺติ สปฺปญฺญา, ธีโร จ เวทิตุมรหติ;

อุทฺทิสฺส อริยา ติฏฺฐนฺติ, เอสา อริยาน ยาจนา.

๖๐. ททามิ เต พฺราหฺมณ โรหิณีนํ, ควํ สหสฺสํ สห ปุงฺคเวน;

อริโย หิ อริยสฺส กถํ น ทชฺชา, สุตฺวาน คาถา ตว ธมฺมยุตฺตาติ.

อฏฺฐิเสนกชาตกํ อฏฺฐมํ.

๔๐๔. กปิชาตกํ (๗-๑-๙)

๖๑. ยตฺถ เวรี นิวสติ, น วเส ตตฺถ ปณฺฑิโต;

เอกรตฺตํ ทิรตฺตํ วา, ทุกฺขํ วสติ เวริสุ.

๖๒. ทิโส เว ลหุจิตฺตสฺส, โปสสฺสานุวิธียโต;

เอกสฺส กปิโน เหตุ, ยูถสฺส อนโย กโต.

๖๓. พาโลว [จ (สี. สฺยา. ปี.)] ปณฺฑิตมานี, ยูถสฺส ปริหารโก;