๕๒๓. อลมฺพุสาชาตกํ (๓)

๙๕. ‘‘อถ พฺรวิ พฺรหา อินฺโท, วตฺรภู ชยตํ ปิตา;

เทวกญฺญํ ปราเภตฺวา, สุธมฺมายํ อลมฺพุสํ.

๙๖. ‘‘มิสฺเส เทวา ตํ ยาจนฺติ, ตาวตึสา สอินฺทกา;

อิสิปฺปโลภเน [อิสิปโลภิเก (สี. สฺยา.), อิสึ ปโลภิเก (ปี.)] คจฺฉ, อิสิสิงฺคํ อลมฺพุเส.

๙๗. ‘‘ปุรายํ อเมฺห อจฺเจติ [นาจฺเจติ (สฺยา. ก.)], วตฺตวา [วตวา (สี. สฺยา. ปี.)] พฺรหฺมจริยวา;

นิพฺพานาภิรโต วุทฺโธ [วทฺโธ (ปี.), พุทฺโธ (สฺยา. ก.)], ตสฺส มคฺคานิ อาวร’’.

๙๘. ‘‘เทวราช กิเมว ตฺวํ, มเมว ตุวํ สิกฺขสิ;

อิสิปฺปโลภเน [อิสิปโลภิเก (สี. สฺยา.), อิสึ ปโลภิเก (ปี.)] คจฺฉ, สนฺติ อญฺญาปิ อจฺฉรา.

๙๙. ‘‘มาทิสิโย ปวรา เจว, อโสเก นนฺทเน วเน;

ตาสมฺปิ โหตุ ปริยาโย, ตาปิ ยนฺตุ ปโลภนา’’ [ปโลภิกา (สฺยา. ปี.)].

๑๐๐. ‘‘อทฺธา หิ สจฺจํ ภณสิ, สนฺติ อญฺญาปิ อจฺฉรา;

ตาทิสิโย ปวรา เจว, อโสเก นนฺทเน วเน.

๑๐๑. ‘‘น ตา เอวํ ปชานนฺติ, ปาริจริยํ ปุมํ คตา;

ยาทิสํ ตฺวํ ปชานาสิ, นาริ สพฺพงฺคโสภเน.

๑๐๒. ‘‘ตฺวเมว คจฺฉ กลฺยาณิ, อิตฺถีนํ ปวรา จสิ;

ตเวว วณฺณรูเปน, สวสมานยิสฺสสิ’’ [วสมานาปยิสฺสสิ (สฺยา.), วสมานามยิสฺสสิ (ปี.), ตํ วสมานยิสฺสสิ (ก.)].

๑๐๓. ‘‘น วาหํ น คมิสฺสามิ, เทวราเชน เปสิตา;

วิเภมิ เจตํ อาสาทุํ, อุคฺคเตโช หิ พฺราหฺมโณ.

๑๐๔. ‘‘อเนเก นิรยํ ปตฺตา, อิสิมาสาทิยา ชนา;

อาปนฺนา โมหสํสารํ, ตสฺมา โลมานิ หํสเย’’.

๑๐๕. ‘‘อิทํ วตฺวาน ปกฺกามิ, อจฺฉรา กามวณฺณินี;

มิสฺสา มิสฺสิตุ [มิสฺเสตุ (สี. สฺยา. ปี.)] มิจฺฉนฺตี, อิสิสิงฺคํ อลมฺพุสา.

๑๐๖. ‘‘สา จ ตํ วนโมคยฺห, อิสิสิงฺเคน รกฺขิตํ;

พิมฺพชาลกสญฺฉนฺนํ, สมนฺตา อฑฺฒโยชนํ.

๑๐๗. ‘‘ปาโตว ปาตราสมฺหิ, อุทณฺหสมยํ [อุทยสมยํ (สฺยา.), อุทนฺตสมยํ (ก.)] ปติ;

อคฺคิฏฺฐํ ปริมชฺชนฺตํ, อิสิสิงฺคํ อุปาคมิ’’.

๑๐๘. ‘‘กา นุ วิชฺชุริวาภาสิ, โอสธี วิย ตารกา;

วิจิตฺตหตฺถาภรณา [วิจิตฺตวตฺถาภรณา (สี.)], อามุตฺตมณิกุณฺฑลา [อามุกฺกมณิกุณฺฑลา (?)].

๑๐๙. ‘‘อาทิจฺจวณฺณสงฺกาสา, เหมจนฺทนคนฺธินี;

สญฺญตูรู มหามายา, กุมารี จารุทสฺสนา.

๑๑๐. ‘‘วิลคฺคา [วิลากา (สี. สฺยา. ปี.)] มุทุกา สุทฺธา, ปาทา เต สุปฺปติฏฺฐิตา;

คมนา กามนียา [กมนา กมนียา (สี. ปี.)] เต, หรนฺติเยว เม มโน.

๑๑๑. ‘‘อนุปุพฺพาว เต อูรู, นาคนาสสมูปมา;

วิมฏฺฐา ตุยฺหํ สุสฺโสณี, อกฺขสฺส ผลกํ ยถา.

๑๑๒. ‘‘อุปฺปลสฺเสว กิญฺชกฺขา, นาภิ เต สาธุ สณฺฐิตา;

ปูรา กณฺหญฺชนสฺเสว, ทูรโต ปฏิทิสฺสติ.

๑๑๓. ‘‘ทุวิธา ชาตา อุรชา, อวณฺฏา สาธุ ปจฺจุทา;

ปโยธรา อปติตา [อปฺปตีตา (สี. สฺยา. ปี.)], อฑฺฒลาพุสมา ถนา.

๑๑๔. ‘‘ทีฆา กมฺพุตลาภาสา, คีวา เอเณยฺยกา ยถา;

ปณฺฑราวรณา วคฺคุ, จตุตฺถมนสนฺนิภา.

๑๑๕. ‘‘อุทฺธคฺคา จ อธคฺคา จ, ทุมคฺคปริมชฺชิตา;

ทุวิชา เนลสมฺภูตา, ทนฺตา ตว สุทสฺสนา.

๑๑๖. ‘‘อปณฺฑรา โลหิตนฺตา, ชิญฺชูก [ชิญฺชุก (สี. สฺยา. ปี.)] ผลสนฺนิภา;

อายตา จ วิสาลา จ, เนตฺตา ตว สุทสฺสนา.

๑๑๗. ‘‘นาติทีฆา สุสมฺมฏฺฐา, กนกพฺยา [กนกคฺคา (ปี.)] สโมจิตา;

อุตฺตมงฺครุหา ตุยฺหํ, เกสา จนฺทนคนฺธิกา.

๑๑๘. ‘‘ยาวตา กสิโครกฺขา, วาณิชานํ [วณิชานํ (ปี.)] จ ยา คติ;

อิสีนญฺจ ปรกฺกนฺตํ, สญฺญตานํ ตปสฺสินํ.

๑๑๙. ‘‘น เต สมสมํ ปสฺเส, อสฺมึ ปถวิ [ปุถุวิ (ปี.)] มณฺฑเล;

โก วา ตฺวํ กสฺส วา ปุตฺโต, กถํ ชาเนมุ ตํ มยํ’’.

๑๒๐. ‘‘น ปญฺหกาโล ภทฺทนฺเต, กสฺสเปวํ คเต สติ;

เอหิ สมฺม รมิสฺสาม, อุโภ อสฺมากมสฺสเม;

เอหิ ตํ อุปคูหิสฺสํ [อุปคุยฺหิสฺสํ (สฺยา.)], รตีนํ กุสโล ภว’’.

๑๒๑. ‘‘อิทํ วตฺวาน ปกฺกามิ, อจฺฉรา กามวณฺณินี;

มิสฺสา มิสฺสิตุมิจฺฉนฺตี, อิสิสิงฺคํ อลมฺพุสา’’.

๑๒๒. ‘‘โส จ เวเคน นิกฺขมฺม, เฉตฺวา ทนฺธปรกฺกมํ [ทนฺธปทกฺกมํ (ก.)];

ตมุตฺตมาสุ เวณีสุ, อชฺฌปฺปตฺโต [อชฺฌาปตฺโต (ปี.)] ปรามสิ;

๑๒๓. ‘‘ตมุทาวตฺต กลฺยาณี, ปลิสฺสชิ สุโสภนา [สุโสภณี (สฺยา. ก.)];

จวิตมฺหิ [จวิ ตมฺหา (สฺยา. ก.)] พฺรหฺมจริยา, ยถา ตํ อถ โตสิตา.

๑๒๔. ‘‘มนสา อคมา อินฺทํ, วสนฺตํ นนฺทเน วเน;

ตสฺสา สงฺกปฺปมญฺญาย, มฆวา เทวกุญฺชโร.

๑๒๕. ‘‘ปลฺลงฺกํ ปหิณี ขิปฺปํ, โสวณฺณํ โสปวาหนํ;

สอุตฺตรจฺฉทปญฺญาสํ, สหสฺสปฏิยตฺถตํ [ปฏิกตฺถตํ (สี.)].

๑๒๖. ‘‘ตเมนํ ตตฺถ ธาเรสิ, อุเร กตฺวาน โสภนา;

ยถา เอกมุหุตฺตํว, ตีณิ วสฺสานิ ธารยิ.

๑๒๗. ‘‘วิมโท ตีหิ วสฺเสหิ, ปพุชฺฌิตฺวาน พฺราหฺมโณ;

อทฺทสาสิ หริต [หรี (ปี.)] รุกฺเข, สมนฺตา อคฺคิยายนํ.

๑๒๘. ‘‘นวปตฺตวนํ ผุลฺลํ, โกกิลคฺคณโฆสิตํ;

สมนฺตา ปวิโลเกตฺวา, รุทํ อสฺสูนิ วตฺตยิ.

๑๒๙. ‘‘น ชุเห น ชเป [ชปฺเป (ก.)] มนฺเต, อคฺคิหุตฺตํ ปหาปิตํ;

โก นุ เม ปาริจริยาย, ปุพฺเพ จิตฺตํ ปโลภยิ.

๑๓๐. ‘‘อรญฺเญ เม วิหรโต, โย เม เตชา ห สมฺภุตํ [สมฺภตํ (ปี.)];

นานารตฺนปริปูรํ, นาวํว คณฺหิ อณฺณเว’’.

๑๓๑. ‘‘อหํ เต ปาริจริยาย, เทวราเชน เปสิตา;

อวธึ [อวธี (สฺยา. ปี. ก.)] จิตฺตํ จิตฺเตน, ปมาโท [ปมาทา (สฺยา. ปี.)] ตฺวํ น พุชฺฌสิ’’.

๑๓๒. ‘‘อิมานิ กิร มํ ตาโต, กสฺสโป อนุสาสติ;

กมลาสทิสิตฺถิโย [สริสิตฺถิโย (สฺยา. ปี.)], ตาโย พุชฺเฌสิ มาณว.

๑๓๓. ‘‘อุเร คณฺฑาโย พุชฺเฌสิ, ตาโย พุชฺเฌสิ มาณว;

อิจฺจานุสาสิ มํ ตาโต, ยถา มํ อนุกมฺปโก.

๑๓๔. ‘‘ตสฺสาหํ วจนํ นากํ, ปิตุ วุทฺธสฺส สาสนํ;

อรญฺเญ นิมฺมนุสฺสมฺหิ, สฺวชฺช ฌายามิ [สฺวาชฺชชฺฌายามิ (สี. ปี.)] เอกโก.

๑๓๕. ‘‘โสหํ ตถา กริสฺสามิ, ธิรตฺถุ ชีวิเตน เม;

ปุน วา ตาทิโส เหสฺสํ, มรณํ เม ภวิสฺสติ’’.

๑๓๖. ‘‘ตสฺส เตชํ [เตชญฺจ (สี. ปี.)] วีริยญฺจ, ธิตึ [ธิติญฺจ (ปี.)] ญตฺวา อวฏฺฐิตํ [สุวฑฺฒิตํ (สี.)];

สิรสา อคฺคหี ปาเท, อิสิสิงฺคํ อลมฺพุสา.

๑๓๗. ‘‘มา เม กุชฺฌ [กุชฺฌิ (ปี.)] มหาวีร, มา เม กุชฺฌ [กุชฺฌิ (ปี.)] มหาอิเส;

มหา อตฺโถ มยา จิณฺโณ, ติทสานํ ยสสฺสินํ;

ตยา สํกมฺปิตํ อาสิ, สพฺพํ เทวปุรํ ตทา’’.

๑๓๘. ‘‘ตาวตึสา จ เย เทวา, ติทสานญฺจ วาสโว;

ตฺวญฺจ ภทฺเท สุขี โหหิ, คจฺฉ กญฺเญ ยถาสุขํ’’.

๑๓๙. ‘‘ตสฺส ปาเท คเหตฺวาน, กตฺวา จ นํ ปทกฺขิณํ;

อญฺชลึ ปคฺคเหตฺวาน, ตมฺหา ฐานา อปกฺกมิ.

๑๔๐. ‘‘โย จ ตสฺสาสิ ปลฺลงฺโก, โสวณฺโณ โสปวาหโน;

สอุตฺตรจฺฉทปญฺญาโส, สหสฺสปฏิยตฺถโต;

ตเมว ปลฺลงฺกมารุยฺห, อคา เทวาน สนฺติเก.

๑๔๑. ‘‘ตโมกฺกมิว อายนฺตึ, ชลนฺตึ วิชฺชุตํ ยถา;

ปตีโต สุมโน วิตฺโต, เทวินฺโท อททา วรํ’’.

๑๔๒. ‘‘วรญฺเจ เม อโท สกฺก, สพฺพภูตานมิสฺสร;

นิสิปฺปโลภิกา [น อิสิปโลภิกา (สฺยา.), น อิสิปโลภิยํ (ปี.)] คจฺเฉ, เอตํ สกฺก วรํ วเร’’ติ.

อลมฺพุสาชาตกํ ตติยํ.