๕๑๖. มหากปิชาตกํ (๖)

๑๗๘. พาราณสฺยํ [พาราณสฺสํ (สี. ปี.)] อหู ราชา, กาสีนํ รฏฺฐวฑฺฒโน;

มิตฺตามจฺจปริพฺยูโฬฺห, อคมาสิ มิคาชินํ [มิคาชิรํ (สี.), มิคาจิรํ (ปี.)].

๑๗๙. ตตฺถ พฺราหฺมณมทฺทกฺขิ, เสตํ จิตฺรํ กิลาสินํ;

วิทฺธสฺตํ โกวิฬารํว, กิสํ ธมนิสนฺถตํ.

๑๘๐. ปรมการุญฺญตํ ปตฺตํ, ทิสฺวา กิจฺฉคตํ นรํ;

อวจ พฺยมฺหิโต ราชา, ‘‘ยกฺขานํ กตโม นุสิ.

๑๘๑. ‘‘หตฺถปาทา จ เต เสตา, ตโต เสตตรํ [เสตตโร (ปี.)] สิโร;

คตฺตํ กมฺมาสวณฺณํ เต, กิลาสพหุโล จสิ.

๑๘๒. ‘‘วฏฺฏนาวฬิ [วฏฺฐนาวลิ (ปี.)] สงฺกาสา, ปิฏฺฐิ เต นินฺนตุนฺนตา;

กาฬปพฺพาว [กาฬปพฺพา จ (สฺยา.), กาฬา ปพฺพา จ (ปี.)] เต องฺคา, นาญฺญํ ปสฺสามิ เอทิสํ.

๑๘๓. ‘‘อุคฺฆฏฺฏปาโท ตสิโต, กิโส ธมนิสนฺถโต;

ฉาโต อาตตฺตรูโปสิ [อาทิตฺตรูโปสิ (ก.), อติตฺตรูโปสิ (สฺยา. ก. อฏฺฐ.)], กุโตสิ กตฺถ คจฺฉสิ.

๑๘๔. ‘‘ทุทฺทสี อปฺปกาโรสิ, ทุพฺพณฺโณ ภีมทสฺสโน;

ชเนตฺติ ยาปิ เต มาตา, น ตํ อิจฺเฉยฺย ปสฺสิตุํ.

๑๘๕. ‘‘กึ กมฺมมกรํ [กมฺมมกรา (สี. สฺยา. ปี.)] ปุพฺเพ, กํ อวชฺฌํ อฆาตยิ;

กิพฺพิสํ ยํ กริตฺวาน, อิทํ ทุกฺขํ อุปาคมิ’’.

๑๘๖. ตคฺฆ เต อหมกฺขิสฺสํ, ยถาปิ กุสโล ตถา;

สจฺจวาทิญฺหิ โลกสฺมึ, ปสํสนฺตีธ ปณฺฑิตา.

๑๘๗. เอโก จรํ โคคเวโส, มูโฬฺห อจฺจสรึ วเน;

อรญฺเญ อิรีเณ [อีริเณ (สี. สฺยา. ปี.)] วิวเน, นานากุญฺชรเสวิเต.

๑๘๘. วาฬมิคานุจริเต, วิปฺปนฏฺโฐสฺมิ กานเน;

อจรึ ตตฺถ สตฺตาหํ, ขุปฺปิปาส [ขุปฺปิปาสา (สี. ปี.)] สมปฺปิโต.

๑๘๙. ตตฺถ ตินฺทุกมทฺทกฺขึ, วิสมฏฺฐํ พุภุกฺขิโต;

ปปาตมภิลมฺพนฺตํ, สมฺปนฺนผลธารินํ.

๑๙๐. วาตสฺสิตานิ ภกฺเขสึ, ตานิ รุจฺจึสุ เม ภุสํ;

อติตฺโต รุกฺขมารูหึ [มารุยฺห (สี. สฺยา.)], ตตฺถ เหสฺสามิ อาสิโต.

๑๙๑. เอกํ เม ภกฺขิตํ อาสิ, ทุติยํ อภิปตฺถิตํ;

ตโต สา ภญฺชถ สาขา, ฉินฺนา ผรสุนา วิย.

๑๙๒. โสหํ สหาว สาขาหิ, อุทฺธํปาโท อวํสิโร;

อปฺปติฏฺเฐ อนาลมฺเพ, คิริทุคฺคสฺมิ ปาปตํ.

๑๙๓. ยสฺมา จ วาริ คมฺภีรํ, ตสฺมา น สมปชฺชิสํ [สมปชฺชสึ (สี.), สมภชฺชิสํ (ปี.)];

ตตฺถ เสสึ นิรานนฺโท, อนูนา [อนาโถ (สี.)] ทส รตฺติโย.

๑๙๔. อเถตฺถ กปิ มาคญฺฉิ [มาคจฺฉิ (สฺยา. ก.)], โคนงฺคุโล ทรีจโร;

สาขาหิ สาขํ วิจรนฺโต, ขาทมาโน ทุมปฺผลํ.

๑๙๕. โส มํ ทิสฺวา กิสํ ปณฺฑุํ, การุญฺญมกรํ มยิ;

อมฺโภ โก นาม โส เอตฺถ, เอวํ ทุกฺเขน อฏฺฏิโต.

๑๙๖. มนุสฺโส อมนุสฺโส วา, อตฺตานํ เม ปเวทย;

ตสฺสญฺชลึ ปณาเมตฺวา, อิทํ วจนมพฺรวึ.

๑๙๗. มนุสฺโสหํ พฺยสมฺปตฺโต [วสมฺปตฺโต (สฺยา. ก.)], สา เม นตฺถิ อิโต คติ;

ตํ โว วทามิ ภทฺทํ โว, ตฺวญฺจ เม สรณํ ภว.

๑๙๘. ครุํ [ครุ (สี. ปี.)] สิลํ คเหตฺวาน, วิจรี [วิจริ (ปี.)] ปพฺพเต กปิ;

สิลาย โยคฺคํ กตฺวาน, นิสโภ เอตทพฺรวิ.

๑๙๙. เอหิ เม ปิฏฺฐิมารุยฺห, คีวํ คณฺหาหิ พาหุภิ;

อหํ ตํ อุทฺธริสฺสามิ, คิริทุคฺคต เวคสา.

๒๐๐. ตสฺส ตํ วจนํ สุตฺวา, วานรินฺทสฺส สิรีมโต;

ปิฏฺฐิมารุยฺห ธีรสฺส, คีวํ พาหาหิ อคฺคหึ.

๒๐๑. โส มํ ตโต สมุฏฺฐาสิ, เตชสฺสี [เตชสี (สฺยา. ปี. ก.)] พลวา กปิ;

วิหญฺญมาโน กิจฺเฉน, คิริทุคฺคต เวคสา.

๒๐๒. อุทฺธริตฺวาน มํ สนฺโต, นิสโภ เอตทพฺรวิ;

อิงฺฆ มํ สมฺม รกฺขสฺสุ, ปสฺสุปิสฺสํ มุหุตฺตกํ.

๒๐๓. สีหา พฺยคฺฆา จ ทีปี จ, อจฺฉโกกตรจฺฉโย;

เต มํ ปมตฺตํ หึเสยฺยุํ, เต ตฺวํ ทิสฺวา นิวารย [ทิสฺวาน วารย (ปี.)].

๒๐๔. เอวํ เม ปริตฺตาตูน [ปริตฺตาตุน (ก.)], ปสฺสุปิ โส มุหุตฺตกํ;

ตทาหํ ปาปิกํ ทิฏฺฐึ, ปฏิลจฺฉึ อโยนิโส.

๒๐๕. ภกฺโข อยํ มนุสฺสานํ, ยถา จญฺเญ วเน มิคา;

ยํ นูนิมํ วธิตฺวาน, ฉาโต ขาเทยฺย วานรํ.

๒๐๖. อสิโต [อาสิโก (ปี.)] จ คมิสฺสามิ, มํสมาทาย สมฺพลํ;

กนฺตารํ นิตฺถริสฺสามิ, ปาเถยฺยํ เม ภวิสฺสติ.

๒๐๗. ตโต สิลํ คเหตฺวาน, มตฺถกํ สนฺนิตาฬยึ;

มม คตฺต [ภตฺต (สี. สฺยา.), หตฺถ (ปี.)] กิลนฺตสฺส, ปหาโร ทุพฺพโล อหุ.

๒๐๘. โส จ เวเคนุทปฺปตฺโต, กปิ รุหิร [รุธิร (สี.)] มกฺขิโต;

อสฺสุปุณฺเณหิ เนตฺเตหิ, โรทนฺโต มํ อุทิกฺขติ.

๒๐๙. มายฺโยมํ กริ ภทฺทนฺเต, ตฺวญฺจ นาเมทิสํ กริ;

ตฺวญฺจ โข นาม ทีฆาวุ [ทีฆายุ (ปี.)], อญฺเญ [อญฺญํ (ปี.)] วาเรตุมรหสิ.

๒๑๐. อโห วต เร ปุริส, ตาว ทุกฺกรการก;

เอทิสา วิสมา ทุคฺคา, ปปาตา อุทฺธโต [อุทฺธโฏ (ปี.)] มยา.

๒๑๑. อานีโต ปรโลกาว, ทุพฺเภยฺยํ มํ อมญฺญถ;

ตํ เตน ปาปธมฺเมน, ปาปํ ปาเปน จินฺติตํ.

๒๑๒. มา เหว ตฺวํ อธมฺมฏฺฐ, เวทนํ กฏุกํ ผุสิ;

มา เหว ปาปกมฺมํ ตํ, ผลํ เวฬุํว ตํ วธิ.

๒๑๓. ตยิเม นตฺถิ วิสฺสาโส, ปาปธมฺม อสญฺญต [ปาปธมฺมํ อมญฺญถ (ปี.)];

เอหิ เม ปิฏฺฐิโต คจฺฉ, ทิสฺสมาโนว สนฺติเก.

๒๑๔. มุตฺโตสิ หตฺถา วาฬานํ, ปตฺโตสิ มานุสึ ปทํ;

เอส มคฺโค อธมฺมฏฺฐ, เตน คจฺฉ ยถาสุขํ.

๒๑๕. อิทํ วตฺวา คิริจโร, รหเท [รุหิรํ (สฺยา. ก.)] ปกฺขลฺย มตฺถกํ;

อสฺสูนิ สมฺปมชฺชิตฺวา, ตโต ปพฺพตมารุหิ.

๒๑๖. โสหํ เตนาภิสตฺโตสฺมิ, ปริฬาเหน อฏฺฏิโต;

ฑยฺหมาเนน คตฺเตน, วารึ ปาตุํ อุปาคมึ.

๒๑๗. อคฺคินา วิย สนฺตตฺโต, รหโท รุหิรมกฺขิโต;

ปุพฺพโลหิตสงฺกาโส, สพฺโพ เม สมปชฺชถ.

๒๑๘. ยาวนฺโต อุทพินฺทูนิ, กายสฺมึ นิปตึสุ เม;

ตาวนฺโต คณฺฑ [คณฺฑู (สี. ปี.), คณฺฑุ (สฺยา.)] ชาเยถ, อทฺธเพลุวสาทิสา.

๒๑๙. ปภินฺนา ปคฺฆรึสุ เม, กุณปา ปุพฺพโลหิตา;

เยน เยเนว คจฺฉามิ, คาเมสุ นิคเมสุ จ.

๒๒๐. ทณฺฑหตฺถา นิวาเรนฺติ, อิตฺถิโย ปุริสา จ มํ;

โอกฺกิตา [โอกิณฺณา (สี.)] ปูติคนฺเธน, มาสฺสุ โอเรน อาคมา [มาคมา (สี. ปี.)].

๒๒๑. เอตาทิสํ อิทํ ทุกฺขํ, สตฺต วสฺสานิ ทานิ เม;

อนุโภมิ สกํ กมฺมํ, ปุพฺเพ ทุกฺกฏมตฺตโน.

๒๒๒. ตํ โว วทามิ ภทฺทนฺเต [ภทฺทํ โว (สี. ปี.)], ยาวนฺเตตฺถ สมาคตา;

มาสฺสุ มิตฺตาน [มิตฺตานํ (สี. ปี.)] ทุพฺภิตฺโถ, มิตฺตทุพฺโภ หิ ปาปโก.

๒๒๓. กุฏฺฐี กิลาสี ภวติ, โย มิตฺตานิธ ทุพฺภติ [โย มิตฺตานํ อิธทฺทุภิ (สี. อฏฺฐ.), โย มิตฺตานํ อิธ ทุพฺภติ (ปี.)];

กายสฺส เภทา มิตฺตทฺทุ [มิตฺตทุพฺภี (สฺยา. ก.)], นิรยํ โสปปชฺชตีติ [โส อุปปชฺชตีติ (สี. สฺยา. ปี.)].

มหากปิชาตกํ ฉฏฺฐํ.