๕๑๔. ฉทฺทนฺตชาตกํ (๔)

๙๗. กึ นุ โสจสินุจฺจงฺคิ, ปณฺฑูสิ วรวณฺณินิ;

มิลายสิ วิสาลกฺขิ, มาลาว ปริมทฺทิตา.

๙๘. โทหโฬ เม มหาราช, สุปินนฺเตนุปชฺฌคา [นุ’ปจฺจคา (สี. สฺยา. ปี.)];

น โส สุลภรูโปว, ยาทิโส มม โทหโฬ.

๙๙. เย เกจิ มานุสา กามา, อิธ โลกสฺมิ นนฺทเน;

สพฺเพ เต ปจุรา มยฺหํ, อหํ เต ทมฺมิ โทหฬํ.

๑๐๐. ลุทฺทา เทว สมายนฺตุ, เย เกจิ วิชิเต ตว;

เอเตสํ อหมกฺขิสฺสํ, ยาทิโส มม โทหโฬ.

๑๐๑. อิเม เต ลุทฺทกา เทวิ, กตหตฺถา วิสารทา;

วนญฺญู จ มิคญฺญู จ, มมตฺเถ [มม เต (ปี.)] จตฺตชีวิตา.

๑๐๒. ลุทฺทปุตฺตา นิสาเมถ, ยาวนฺเตตฺถ สมาคตา;

ฉพฺพิสาณํ คชํ เสตํ, อทฺทสํ สุปิเน อหํ;

ตสฺส ทนฺเตหิ เม อตฺโถ, อลาเภ นตฺถิ ชีวิตํ.

๑๐๓. น โน ปิตูนํ น ปิตามหานํ, ทิฏฺโฐ สุโต กุญฺชโร ฉพฺพิสาโณ;

ยมทฺทสา สุปิเน ราชปุตฺตี, อกฺขาหิ โน ยาทิโส หตฺถินาโค.

๑๐๔. ทิสา จตสฺโส วิทิสา จตสฺโส, อุทฺธํ อโธ ทส ทิสา อิมาโย;

กตมํ ทิสํ ติฏฺฐติ นาคราชา, ยมทฺทสา สุปิเน ฉพฺพิสาณํ.

๑๐๕. อิโต อุชุํ อุตฺตริยํ ทิสายํ, อติกฺกมฺม โส สตฺตคิรี พฺรหนฺเต;

สุวณฺณปสฺโส นาม คิรี อุฬาโร, สุปุปฺผิโต [สมฺปุปฺผิโต (สฺยา.)] กิมฺปุริสานุจิณฺโณ.

๑๐๖. อารุยฺห เสลํ ภวนํ กินฺนรานํ, โอโลกย ปพฺพตปาทมูลํ;

อถ ทกฺขสี เมฆสมานวณฺณํ, นิโคฺรธราชํ อถ สหสฺสปาทํ [โปรํ (ก.)].

๑๐๗. ตตฺถจฺฉตี กุญฺชโร ฉพฺพิสาโณ, สพฺพเสโต ทุปฺปสโห ปเรภิ;

รกฺขนฺติ นํ อฏฺฐสหสฺสนาคา, อีสาทนฺตา วาตชวปฺปหาริโน.

๑๐๘. ติฏฺฐนฺติ เต ตุมูลํ [ตุมูล (สฺยา.), ภิมูล (ปี. ก.)] ปสฺสสนฺตา, กุปฺปนฺติ วาตสฺสปิ เอริตสฺส;

มนุสฺสภูตํ ปน ตตฺถ ทิสฺวา, ภสฺมํ กเรยฺยุํ นาสฺส รโชปิ ตสฺส.

๑๐๙. พหู หิเม ราชกุลมฺหิ สนฺติ, ปิฬนฺธนา ชาตรูปสฺส เทวี;

มุตฺตามณีเวฬุริยามยา จ, กึ กาหสิ ทนฺตปิฬนฺธเนน;

มาเรตุกามา กุญฺชรํ ฉพฺพิสาณํ, อุทาหุ ฆาเตสฺสสิ ลุทฺทปุตฺเต.

๑๑๐. สา อิสฺสิตา ทุกฺขิตา จสฺมิ ลุทฺท, อุทฺธญฺจ สุสฺสามิ อนุสฺสรนฺตี;

กโรหิ เม ลุทฺทก เอตมตฺถํ, ทสฺสามิ เต คามวรานิ ปญฺจ.

๑๑๑. กตฺถจฺฉตี กตฺถมุเปติ ฐานํ, วีถิสฺส กา นฺหาน [นหาน (สี. ปี.)] คตสฺส โหติ;

กถญฺหิ โส นฺหายติ [นหายติ (สี. ปี.)] นาคราชา, กถํ วิชาเนมุ คตึ คชสฺส.

๑๑๒. ตตฺเถว สา โปกฺขรณี อทูเร [อวิทูเร (สฺยา. ก.)], รมฺมา สุติตฺถา จ มโหทิกา [มโหทกา (สฺยา. ก.)] จ;

สมฺปุปฺผิตา ภมรคณานุจิณฺณา [กิณฺณา (กตฺถจิ)], เอตฺถ หิ โส นฺหายติ นาคราชา.

๑๑๓. สีสํ นหาตุปฺปล [นหาโต อุปฺปล (สี. สฺยา. ปี.)] มาลภารี, สพฺพเสโต ปุณฺฑรีกตฺตจงฺคี;

อาโมทมาโน คจฺฉติ สนฺนิเกตํ, ปุรกฺขตฺวา มเหสึ สพฺพภทฺทํ.

๑๑๔. ตตฺเถว โส อุคฺคเหตฺวาน วากฺยํ, อาทาย ตูณิญฺจ ธนุญฺจ ลุทฺโท;

วิตุริยติ [วิตุริย โส (สี. อฏฺฐ.)] สตฺตคิรี พฺรหนฺเต, สุวณฺณปสฺสํ นาม คิรึ อุฬารํ.

๑๑๕. อารุยฺห เสลํ ภวนํ กินฺนรานํ, โอโลกยี ปพฺพตปาทมูลํ;

ตตฺถทฺทสา เมฆสมานวณฺณํ, นิโคฺรธราชํ อฏฺฐสหสฺสปาทํ.

๑๑๖. ตตฺถทฺทสา กุญฺชรํ ฉพฺพิสาณํ, สพฺพเสตํ ทุปฺปสหํ ปเรภิ;

รกฺขนฺติ นํ อฏฺฐสหสฺสนาคา, อีสาทนฺตา วาตชวปฺปหาริโน.

๑๑๗. ตตฺถทฺทสา โปกฺขรณึ อทูเร, รมฺมํ สุติตฺถญฺจ มโหทิกญฺจ;

สมฺปุปฺผิตํ ภมรคณานุจิณฺณํ, ยตฺถ หิ โส นฺหายติ นาคราชา.

๑๑๘. ทิสฺวาน นาคสฺส คตึ ฐิติญฺจ, วีถิสฺส ยา นฺหานคตสฺส โหติ;

โอปาตมาคจฺฉิ อนริยรูโป, ปโยชิโต จิตฺตวสานุคาย.

๑๑๙. ขณิตฺวาน กาสุํ ผลเกหิ ฉาทยิ, อตฺตานโมธาย ธนุญฺจ ลุทฺโท;

ปสฺสาคตํ ปุถุสลฺเลน นาคํ, สมปฺปยี ทุกฺกฏกมฺมการี.

๑๒๐. วิทฺโธ จ นาโค โกญฺจมนาทิ โฆรํ, สพฺเพ จ [สพฺเพว (สี. สฺยา. ปี.)] นาคา นินฺนทุํ [นินฺนาทุ (สฺยา.), นินฺนาทํ (ก.)] โฆรรูปํ;

ติณญฺจ กฏฺฐญฺจ รณํ [จุณฺณํ (ก. สี. ปี.)] กโรนฺตา, ธาวึสุ เต อฏฺฐทิสา สมนฺตโต.

๑๒๑. วธิสฺสเมตนฺติ [วธิสฺสเมนนฺติ (สฺยา.)] ปรามสนฺโต, กาสาวมทฺทกฺขิ ธชํ อิสีนํ;

ทุกฺเขน ผุฏฺฐสฺสุทปาทิ สญฺญา, อรหทฺธโช สพฺภิ อวชฺฌรูโป.

๑๒๒. อนิกฺกสาโว กาสาวํ, โย วตฺถํ ปริทหิสฺสติ [ปริทเหสฺสติ (สี. ปี.), ปริธสฺสติ (กตฺถจิ)];

อเปโต ทมสจฺเจน, น โส กาสาวมรหติ.

๑๒๓. โย จ วนฺตกสาวสฺส, สีเลสุ สุสมาหิโต;

อุเปโต ทมสจฺเจน, ส เว กาสาวมรหติ.

๑๒๔. สมปฺปิโต ปุถุสลฺเลน นาโค, อทุฏฺฐจิตฺโต ลุทฺทกมชฺฌภาสิ;

กิมตฺถยํ กิสฺส วา สมฺม เหตุ, มมํ วธี กสฺส วายํ ปโยโค.

๑๒๕. กาสิสฺส รญฺโญ มเหสี ภทนฺเต, สา ปูชิตา ราชกุเล สุภทฺทา;

ตํ อทฺทสา สา จ มมํ อสํสิ, ทนฺเตหิ อตฺโถติ จ มํ [อตฺโถติ มมํ (สฺยา. ก.)] อโวจ.

๑๒๖. พหู หิ เม ทนฺตยุคา อุฬารา, เย เม ปิตูนญฺจ [ปิตุนฺนมฺปิ (ปี.)] ปิตามหานํ;

ชานาติ สา โกธนา ราชปุตฺตี, วธตฺถิกา เวรมกาสิ พาลา.

๑๒๗. อุฏฺเฐหิ ตฺวํ ลุทฺท ขรํ คเหตฺวา, ทนฺเต อิเม ฉินฺท ปุรา มรามิ;

วชฺชาสิ ตํ โกธนํ ราชปุตฺตึ, ‘‘นาโค หโต หนฺท อิมสฺส ทนฺตา’’.

๑๒๘. อุฏฺฐาย โส ลุทฺโท ขรํ คเหตฺวา, เฉตฺวาน ทนฺตานิ คชุตฺตมสฺส;

วคฺคู สุเภ อปฺปฏิเม ปถพฺยา, อาทาย ปกฺกามิ ตโต หิ ขิปฺปํ.

๑๒๙. ภยฏฺฏิตา [ภยทฺทิตา (สี. ปี.)] นาควเธน อฏฺฏา, เย เต นาคา อฏฺฐ ทิสา วิธาวุํ;

อทิสฺวาน [อทิสฺว (สี. ปี.)] โปสํ คชปจฺจมิตฺตํ, ปจฺจาคมุํ เยน โส นาคราชา.

๑๓๐. เต ตตฺถ กนฺทิตฺวา โรทิตฺวาน [โรทิตฺว (สี. ปี.)] นาคา, สีเส สเก ปํสุกํ โอกิริตฺวา;

อคมํสุ เต สพฺเพ สกํ นิเกตํ, ปุรกฺขตฺวา มเหสึ สพฺพภทฺทํ.

๑๓๑. อาทาย ทนฺตานิ คชุตฺตมสฺส, วคฺคู สุเภ อปฺปฏิเม ปถพฺยา;

สุวณฺณราชีหิ สมนฺตโมทเร, โส ลุทฺทโก กาสิปุรํ อุปาคมิ;

อุปเนสิ โส ราชกญฺญาย ทนฺเต, นาโค หโต หนฺท อิมสฺส ทนฺตา.

๑๓๒. ทิสฺวาน ทนฺตานิ คชุตฺตมสฺส, ภตฺตุปฺปิยสฺส ปุริมาย ชาติยา;

ตตฺเถว ตสฺสา หทยํ อผาลิ, เตเนว สา กาลมกาสิ พาลา.

๑๓๓. สมฺโพธิปตฺโต ส [จ (สี. สฺยา.), ว (ปี.)] มหานุภาโว, สิตํ อกาสิ ปริสาย มชฺเฌ;

ปุจฺฉึสุ ภิกฺขู สุวิมุตฺตจิตฺตา, นาการเณ ปาตุกโรนฺติ พุทฺธา.

๑๓๔. ยมทฺทสาถ ทหรึ กุมารึ, กาสายวตฺถํ อนคาริยํ จรนฺตึ;

สา โข ตทา ราชกญฺญา อโหสิ, อหํ ตทา นาคราชา อโหสึ.

๑๓๕. อาทาย ทนฺตานิ คชุตฺตมสฺส, วคฺคู สุเภ อปฺปฏิเม ปถพฺยา;

โย ลุทฺทโก กาสิปุรํ อุปาคมิ, โส โข ตทา เทวทตฺโต อโหสิ.

๑๓๖. อนาวสูรํ จิรรตฺตสํสิตํ, อุจฺจาวจํ [อุจํ นีจํ (สี. สฺยา. ปี.)] จริตมิทํ ปุราณํ;

วีตทฺทโร วีตโสโก วิสลฺโล, สยํ อภิญฺญาย อภาสิ พุทฺโธ.

๑๓๗. อหํ โว เตน กาเลน, อโหสึ ตตฺถ ภิกฺขโว;

นาคราชา ตทา โหมิ [โหสึ (สี. สฺยา. ปี.)], เอวํ ธาเรถ ชาตกนฺติ.

ฉทฺทนฺตชาตกํ จตุตฺถํ.