๑๔. ปกิณฺณกนิปาโต

๔๘๔. สาลิเกทารชาตกํ (๑)

๑. สมฺปนฺนํ สาลิเกทารํ, สุวา ภุญฺชนฺติ โกสิย;

ปฏิเวเทมิ เต พฺรเหฺม, น เน [เต (สี. สฺยา.), นํ (สี. สฺยา. ปี. อฏฺฐ.), ตํ (ก. อฏฺฐ.)] วาเรตุมุสฺสเห.

๒. เอโก จ ตตฺถ สกุโณ, โย เนสํ [เตสํ (สี. อฏฺฐ.)] สพฺพสุนฺทโร;

ภุตฺวา สาลึ ยถากามํ, ตุณฺเฑนาทาย คจฺฉติ.

๓. โอฑฺเฑนฺตุ [อุชฺฌุนฺตุ (สฺยา. ก.) องฺคุตฺตรนิกาเย ปสฺสิตพฺพํ] วาฬปาสานิ, ยถา วชฺเฌถ โส ทิโช;

ชีวญฺจ นํ คเหตฺวาน, อานเยหิ [อานเยถ (สี. ปี.)] มมนฺติเก.

๔. เอเต ภุตฺวา ปิวิตฺวา จ [ภุตฺวา จ ปิตฺวา จ (ปี.)], ปกฺกมนฺติ วิหงฺคมา;

เอโก พทฺโธสฺมิ ปาเสน, กึ ปาปํ ปกตํ มยา.

๕. อุทรํ นูน อญฺเญสํ, สุว อจฺโจทรํ ตว;

ภุตฺวา สาลึ ยถากามํ, ตุณฺเฑนาทาย คจฺฉสิ.

๖. โกฏฺฐํ นุ ตตฺถ ปูเรสิ, สุว เวรํ นุ เต มยา;

ปุฏฺโฐ เม สมฺม อกฺขาหิ, กุหึ สาลึ นิทาหสิ [นิธียสิ (ปี.)].

๗. น เม เวรํ ตยา สทฺธึ, โกฏฺโฐ มยฺหํ น วิชฺชติ;

อิณํ มุญฺจามิณํ ทมฺมิ, สมฺปตฺโต โกฏสิมฺพลึ;

นิธิมฺปิ ตตฺถ นิทหามิ, เอวํ ชานาหิ โกสิย.

๘. กีทิสํ เต อิณทานํ, อิณโมกฺโข จ กีทิโส;

นิธินิธานมกฺขาหิ, อถ ปาสา ปโมกฺขสิ.

๙. อชาตปกฺขา ตรุณา, ปุตฺตกา มยฺห โกสิย;

เต มํ ภตา ภริสฺสนฺติ, ตสฺมา เตสํ อิณํ ทเท.

๑๐. มาตา ปิตา จ เม วุทฺธา, ชิณฺณกา คตโยพฺพนา;

เตสํ ตุณฺเฑน หาตูน, มุญฺเจ ปุพฺพกตํ [ปุพฺเพ กตํ (สี.)] อิณํ.

๑๑. อญฺเญปิ ตตฺถ สกุณา, ขีณปกฺขา สุทุพฺพลา;

เตสํ ปุญฺญตฺถิโก ทมฺมิ, ตํ นิธึ อาหุ ปณฺฑิตา.

๑๒. อีทิสํ [เอทิสํ (สี. ปี.)] เม อิณทานํ, อิณโมกฺโข จ อีทิโส;

นิธินิธานมกฺขามิ [นิธึ นิธานํ อกฺขาตํ (สี. ปี.)], เอวํ ชานาหิ โกสิย.

๑๓. ภทฺทโก วตยํ ปกฺขี, ทิโช ปรมธมฺมิโก;

เอกจฺเจสุ มนุสฺเสสุ, อยํ ธมฺโม น วิชฺชติ.

๑๔. ภุญฺช สาลึ ยถากามํ, สห สพฺเพหิ ญาติภิ;

ปุนาปิ สุว ปสฺเสมุ, ปิยํ เม ตว ทสฺสนํ.

๑๕. ภุตฺตญฺจ ปีตญฺจ ตวสฺสมมฺหิ [ตวสฺสพฺยมฺหิ (ก.)], รตฺติญฺจ [รตี จ (สี. ปี.)] โน โกสิย เต สกาเส;

นิกฺขิตฺตทณฺเฑสุ ททาหิ ทานํ, ชิณฺเณ จ มาตาปิตโร ภรสฺสุ.

๑๖. ลกฺขี วต เม อุทปาทิ อชฺช, โย อทฺทสาสึ ปวรํ [โยหํ อทสฺสํ ปรมํ (สฺยา. ก.)] ทิชานํ;

สุวสฺส สุตฺวาน สุภาสิตานิ, กาหามิ ปุญฺญานิ อนปฺปกานิ.

๑๗. โส โกสิโย อตฺตมโน อุทคฺโค, อนฺนญฺจ ปานญฺจภิสงฺขริตฺวา [อนฺนญฺจ ปานํ อภิสํหริตฺวา (ก.)];

อนฺเนน ปาเนน ปสนฺนจิตฺโต, สนฺตปฺปยิ สมณพฺราหฺมเณ จาติ.

สาลิเกทารชาตกํ [เกทารชาตกํ (ก.)] ปฐมํ.

๔๘๕. จนฺทกินฺนรีชาตกํ (๒)

๑๘. อุปนียติทํ มญฺเญ, จนฺเท [โลหิตมเทน มชฺชามิ; วิชหามิ ชีวิตํ ปาณา, (สี. ปี. อฏฺฐ.)] โลหิตมทฺทเน;

อชฺช ชหามิ ชีวิตํ, ปาณา [โลหิตมเทน มชฺชามิ; วิชหามิ ชีวิตํ ปาณา, (สี. ปี. อฏฺฐ.)] เม จนฺเท นิรุชฺฌนฺติ.

๑๙. โอสีทิ [โอสธิ (สี. สฺยา. ปี.), โอสฏฺฐิ (ก.), โอสติ (อภินวฏีกา), โอสีทติ (?)] เม ทุกฺขํ [ทุกฺขํ เม (สี. ปี.)] หทยํ, เม ฑยฺหเต นิตมฺมามิ;

ตว จนฺทิยา โสจนฺติยา, น นํ อญฺเญหิ โสเกหิ.

๒๐. ติณมิว วนมิว มิลายามิ [มิลยามิ (สี.), มิยฺยามิ (สี. ปี. อฏฺฐ.)], นที อปริปุณฺณาว [อปริปุณฺณิยาว (สี. ปี.)] สุสฺสามิ;

ตว จนฺทิยา โสจนฺติยา, น นํ อญฺเญหิ โสเกหิ.

๒๑. วสฺสมิว สเร ปาเท [วสฺสํว สเร ปาเท (สี.), วสฺสํว สเร ปพฺพตปาเท (ปี.)], อิมานิ อสฺสูนิ วตฺตเร มยฺหํ;

ตว จนฺทิยา โสจนฺติยา, น นํ อญฺเญหิ โสเกหิ.

๒๒. ปาโป โขสิ [ปาโปสิ โข (สี.), ปาโป โข (สฺยา. ปี.)] ราชปุตฺต, โย เม อิจฺฉิตํ [อิจฺฉิต (สี. สฺยา. ปี.)] ปตึ วรากิยา;

วิชฺฌสิ วนมูลสฺมึ, โสยํ วิทฺโธ ฉมา เสติ.

๒๓. อิมํ มยฺหํ หทยโสกํ, ปฏิมุญฺจตุ ราชปุตฺต ตว มาตา;

โย มยฺหํ หทยโสโก, กิมฺปุริสํ อเวกฺขมานาย.

๒๔. อิมํ มยฺหํ หทยโสกํ, ปฏิมุญฺจตุ ราชปุตฺต ตว ชายา;

โย มยฺหํ หทยโสโก, กิมฺปุริสํ อเวกฺขมานาย.

๒๕. มา จ ปุตฺตํ [ปุตฺเต (สี. ปี.)] มา จ ปตึ, อทฺทกฺขิ ราชปุตฺต ตว มาตา;

โย กิมฺปุริสํ อวธิ, อทูสกํ มยฺห กามา หิ [มยฺหํ กามา (ก.)].

๒๖. มา จ ปุตฺตํ มา จ ปตึ, อทฺทกฺขิ ราชปุตฺต ตว ชายา;

โย กิมฺปุริสํ อวธิ, อทูสกํ มยฺห กามา หิ.

๒๗. มา ตฺวํ จนฺเท โรทิ, มา โสจิ วนติมิรมตฺตกฺขิ;

มม ตฺวํ เหหิสิ ภริยา, ราชกุเล ปูชิตา นารีภิ [นารี (สี. ปี.)].

๒๘. อปิ นูนหํ มริสฺสํ, นาหํ [น จ ปนาหํ (สี. ปี.)] ราชปุตฺต ตว เหสฺสํ;

โย กิมฺปุริสํ อวธิ, อทูสกํ มยฺห กามา หิ.

๒๙. อปิ ภีรุเก อปิ ชีวิตุกามิเก, กิมฺปุริสิ คจฺฉ หิมวนฺตํ;

ตาลีสตครโภชนา, อญฺเญ [ตาลิสฺสตครโภชเน, อรญฺเญ (สี. ปี.)] ตํ มิคา รมิสฺสนฺติ.

๓๐. เต ปพฺพตา ตา จ กนฺทรา, [ตา จ คิริคุหาโย (สี. สฺยา. ปี.)] ตา จ คิริคุหาโย ตเถว ติฏฺฐนฺติ [ตา จ คิริคุหาโย (สี. สฺยา. ปี.)];

ตตฺเถว [ตตฺถ (สี. สฺยา. ปี.)] ตํ อปสฺสนฺตี, กิมฺปุริส กถํ อหํ กสฺสํ.

๓๑. เต ปณฺณสนฺถตา รมณียา, วาฬมิเคหิ อนุจิณฺณา;

ตตฺเถว ตํ อปสฺสนฺตี, กิมฺปุริส กถํ อหํ กสฺสํ [กาสํ (สี. สฺยา. ปี.)].

๓๒. เต ปุปฺผสนฺถตา รมณียา, วาฬมิเคหิ อนุจิณฺณา;

ตตฺเถว ตํ อปสฺสนฺตี, กิมฺปุริส กถํ อหํ กสฺสํ.

๓๓. อจฺฉา สวนฺติ คิริวน [คิริวร (สี. ปี.)] นทิโย, กุสุมาภิกิณฺณโสตาโย;

ตตฺเถว ตํ อปสฺสนฺตี, กิมฺปุริส กถํ อหํ กสฺสํ.

๓๔. นีลานิ หิมวโต ปพฺพตสฺส, กูฏานิ ทสฺสนียานิ [ทสฺสเนยฺยานิ (สี. ปี.)];

ตตฺเถว ตํ อปสฺสนฺตี, กิมฺปุริส กถํ อหํ กสฺสํ.

๓๕. ปีตานิ หิมวโต ปพฺพตสฺส, กูฏานิ ทสฺสนียานิ;

ตตฺเถว ตํ อปสฺสนฺตี, กิมฺปุริส กถํ อหํ กสฺสํ.

๓๖. ตมฺพานิ หิมวโต ปพฺพตสฺส, กูฏานิ ทสฺสนียานิ;

ตตฺเถว ตํ อปสฺสนฺตี, กิมฺปุริส กถํ อหํ กสฺสํ.

๓๗. ตุงฺคานิ หิมวโต ปพฺพตสฺส, กูฏานิ ทสฺสนียานิ;

ตตฺเถว ตํ อปสฺสนฺตี, กิมฺปุริส กถํ อหํ กสฺสํ.

๓๘. เสตานิ หิมวโต ปพฺพตสฺส, กูฏานิ ทสฺสนียานิ;

ตตฺเถว ตํ อปสฺสนฺตี, กิมฺปุริส กถํ อหํ กสฺสํ.

๓๙. จิตฺรานิ หิมวโต ปพฺพตสฺส, กูฏานิ ทสฺสนียานิ;

ตตฺเถว ตํ อปสฺสนฺตี, กิมฺปุริส กถํ อหํ กสฺสํ.

๔๐. ยกฺขคณเสวิเต คนฺธมาทเน, โอสเธภิ สญฺฉนฺเน;

ตตฺเถว ตํ อปสฺสนฺตี, กิมฺปุริส กถํ อหํ กสฺสํ.

๔๑. กิมฺปุริสเสวิเต คนฺธมาทเน, โอสเธภิ สญฺฉนฺเน;

ตตฺเถว ตํ อปสฺสนฺตี, กิมฺปุริส กถํ อหํ กสฺสํ.

๔๒. วนฺเท เต อยิรพฺรเหฺม [อยฺยิเร พฺรเหฺม (ก.)], โย เม อิจฺฉิตํ ปตึ วรากิยา;

อมเตน อภิสิญฺจิ, สมาคตาสฺมิ ปิยตเมน.

๔๓. วิจราม ทานิ คิริวน [คิริวร (สี. ปี.)] นทิโย, กุสุมาภิกิณฺณโสตาโย;

นานาทุมวสนาโย [เสวนาโย (ปี.)], ปิยํวทา อญฺญมญฺญสฺสาติ.

จนฺทกินฺนรีชาตกํ [จนฺทกินฺนรชาตกํ (สี. สฺยา. ปี.)] ทุติยํ.

๔๘๖. มหาอุกฺกุสชาตกํ (๓)

๔๔. อุกฺกา จิลาจา [มิลาจา (สี. สฺยา. ปี.)] พนฺธนฺติ ทีเป [พนฺธนฺติ ลุทฺทา, ทีเป (ก.)], ปชา มมํ ขาทิตุํ ปตฺถยนฺติ;

มิตฺตํ สหายญฺจ วเทหิ เสนก, อาจิกฺข ญาติพฺยสนํ ทิชานํ.

๔๕. ทิโช ทิชานํ ปวโรสิ ปกฺขิม [ปกฺขิ (สี. ปี.), ปกฺขิ จ (สฺยา.)], อุกฺกุสราช สรณํ ตํ อุเปม [อุเปมิ (สี. สฺยา. ปี.)];

ปชา มมํ ขาทิตุํ ปตฺถยนฺติ, ลุทฺทา จิลาจา [มิลาจา (สี. สฺยา. ปี.)] ภว เม สุขาย.

๔๖. มิตฺตํ สหายญฺจ กโรนฺติ ปณฺฑิตา, กาเล อกาเล สุขเมสมานา [มาสยานา (ปี.)];

กโรมิ เต เสนก เอตมตฺถํ, อริโย หิ อริยสฺส กโรติ กิจฺจํ.

๔๗. ยํ โหติ กิจฺจํ อนุกมฺปเกน, อริยสฺส อริเยน กตํ ตยีทํ [ตว ยิทํ (สี. ปี.)];

อตฺตานุรกฺขี ภว มา อทยฺหิ [อฑยฺห (สี. ปี.)], ลจฺฉาม ปุตฺเต ตยิ ชีวมาเน.

๔๘. ตเวว [ตเมว (สฺยา. ก.)] รกฺขาวรณํ กโรนฺโต, สรีรเภทาปิ น สนฺตสามิ;

กโรนฺติ เหเก [เหเต (ก. สี. สฺยา. ปี.)] สขีนํ สขาโร, ปาณํ จชนฺตา [จชนฺติ (สี. ปี.)] สตเมส [สตาเนส (ปี.)] ธมฺโม.

๔๙. สุทุกฺกรํ กมฺมมกาสิ [มกา (สี. ปี.)], อณฺฑชายํ วิหงฺคโม;

อตฺถาย กุรโร ปุตฺเต, อฑฺฒรตฺเต อนาคเต.

๕๐. จุตาปิ เหเก [เอเก (สี. ปี.)] ขลิตา สกมฺมุนา, มิตฺตานุกมฺปาย ปติฏฺฐหนฺติ;

ปุตฺตา มมฏฺฏา คติมาคโตสฺมิ, อตฺถํ จเรโถ [จเรถ (สี. สฺยา. ปี.)] มม วาริจร [วาริฉนฺน (สี. ปี.)].

๕๑. ธเนน ธญฺเญน จ อตฺตนา จ, มิตฺตํ สหายญฺจ กโรนฺติ ปณฺฑิตา;

กโรมิ เต เสนก เอตมตฺถํ, อริโย หิ อริยสฺส กโรติ กิจฺจํ.

๕๒. อปฺโปสฺสุกฺโก ตาต ตุวํ นิสีท, ปุตฺโต ปิตุ จรติ อตฺถจริยํ;

อหํ จริสฺสามิ ตเวตมตฺถํ, เสนสฺส ปุตฺเต ปริตายมาโน.

๕๓. อทฺธา หิ ตาต สตเมส ธมฺโม, ปุตฺโต ปิตุ ยํ จเร [ปิตุนํ จเร (ก.), ปิตุ ยญฺจเรถ (สี. ปี.)] อตฺถจริยํ;

อปฺเปว มํ ทิสฺวาน ปวฑฺฒกายํ, เสนสฺส ปุตฺตา น วิเหฐเยยฺยุํ.

๕๔. ปสู มนุสฺสา มิควีรเสฏฺฐ [มิควิริยเสฏฺฐ (สี. ปี.)], ภยฏฺฏิตา [ภยทฺทิตา (สี. ปี.)] เสฏฺฐมุปพฺพชนฺติ;

ปุตฺตา มมฏฺฏา คติมาคโตสฺมิ, ตฺวํ โนสิ ราชา ภว เม สุขาย.

๕๕. กโรมิ เต เสนก เอตมตฺถํ, อายามิ เต ตํ ทิสตํ วธาย;

กถญฺหิ วิญฺญู ปหุ สมฺปชาโน, น วายเม อตฺตชนสฺส คุตฺติยา.

๕๖. มิตฺตญฺจ กยิราถ สุหทยญฺจ [สุหทฺทยญฺจ (สี.), สขาฆรญฺจ (ปี.)], อยิรญฺจ กยิราถ สุขาคมาย;

นิวตฺถโกโจว [โกโชว (สี. ปี.)] สเรภิหนฺตฺวา, โมทาม ปุตฺเตหิ สมงฺคิภูตา.

๕๗. สกมิตฺตสฺส กมฺเมน, สหายสฺสาปลายิโน;

กูชนฺตมุปกูชนฺติ, โลมสา หทยงฺคมํ.

๕๘. มิตฺตํ สหายํ อธิคมฺม ปณฺฑิโต, โส ภุญฺชตี ปุตฺต ปสุํ ธนํ วา;

อหญฺจ ปุตฺตา จ ปตี จ มยฺหํ, มิตฺตานุกมฺปาย สมงฺคิภูตา.

๕๙. ราชวตา สูรวตา จ อตฺโถ, สมฺปนฺนสขิสฺส ภวนฺติ เหเต;

โส มิตฺตวา ยสวา อุคฺคตตฺโต, อสฺมึธโลเก [อสฺมิญฺจ โลเก (สี. สฺยา. ปี.)] โมทติ กามกามี.

๖๐. กรณียานิ มิตฺตานิ, ทลิทฺเทนาปิ เสนก;

ปสฺส มิตฺตานุกมฺปาย, สมคฺคมฺหา สญาตเก [สญาตกา (?)].

๖๑. สูเรน พลวนฺเตน, โย มิตฺเต [เมตฺเต (สี.), มิตฺตํ (สฺยา.)] กุรุเต ทิโช;

เอวํ โส สุขิโต โหติ, ยถาหํ ตฺวญฺจ เสนกาติ.

มหาอุกฺกุสชาตกํ ตติยํ.

๔๘๗. อุทฺทาลกชาตกํ (๔)

๖๒. ขราชินา ชฏิลา ปงฺกทนฺตา, ทุมฺมกฺขรูปา [ทุมฺมุธรูปา (สี. ปี. ก.)] เย มนฺตํ ชปฺปนฺติ [เยเม ชปนฺติ (สี. ปี.), เย’เม ชปฺปนฺติ มนฺเต (ชา. ๑.๖.๑๐)];

กจฺจินฺนุ เต มานุสเก ปโยเค, อิทํ วิทู ปริมุตฺตา อปายา.

๖๓. ปาปานิ กมฺมานิ กเรถ [กเรยฺย (สฺยา.), กตฺวาน (ชา. ๑.๖.๑๑)] ราช, พหุสฺสุโต เจ น จเรยฺย ธมฺมํ;

สหสฺสเวโทปิ น ตํ ปฏิจฺจ, ทุกฺขา ปมุจฺเจ [ปมุญฺเจ (สฺยา.)] จรณํ อปตฺวา.

๖๔. สหสฺสเวโทปิ น ตํ ปฏิจฺจ, ทุกฺขา ปมุจฺเจ จรณํ อปตฺวา;

มญฺญามิ เวทา อผลา ภวนฺติ, สสํยมํ จรณญฺเญว สจฺจํ.

๖๕. น เหว เวทา อผลา ภวนฺติ, สสํยมํ จรณญฺเญว สจฺจํ;

กิตฺติญฺหิ [กิตฺติญฺจ (สฺยา.)] ปปฺโปติ อธิจฺจ เวเท, สนฺตึ ปุณาติ [ปุโนติ (สี. อฏฺฐ.), ปุเณติ (สฺยา. ชา. ๑.๖.๑๓), ปุเนติ (ปี.)] จรเณน ทนฺโต.

๖๖. ภจฺจา มาตา ปิตา พนฺธู, เยน ชาโต สเยว โส;

อุทฺทาลโก อหํ โภโต [โภติ (ก.)], โสตฺติยากุลวํสโก [วํสโต (ก.)].

๖๗. กถํ โภ พฺราหฺมโณ โหติ, กถํ ภวติ เกวลี;

กถญฺจ ปรินิพฺพานํ, ธมฺมฏฺโฐ กินฺติ วุจฺจติ.

๖๘. นิรํกตฺวา อคฺคิมาทาย พฺราหฺมโณ, อาโป สิญฺจํ ยชํ อุสฺเสติ ยูปํ;

เอวํกโร พฺราหฺมโณ โหติ เขมี, ธมฺเม ฐิตํ เตน อมาปยึสุ.

๖๙. น สุทฺธิ เสจเนนตฺถิ, นาปิ เกวลี พฺราหฺมโณ;

น ขนฺตี นาปิ โสรจฺจํ, นาปิ โส ปรินิพฺพุโต.

๗๐. กถํ โส [โภ (สฺยา. ก.)] พฺราหฺมโณ โหติ, กถํ ภวติ เกวลี;

กถญฺจ ปรินิพฺพานํ, ธมฺมฏฺโฐ กินฺติ วุจฺจติ.

๗๑. อเขตฺตพนฺธู อมโม นิราโส, นิลฺโลภปาโป ภวโลภขีโณ;