๙. เวสฺสนฺตรจริยา

๖๗. ‘‘ยา เม อโหสิ ชนิกา, ผุสฺสตี [ผุสตี (สี.)] นาม ขตฺติยา;

สา อตีตาสุ ชาตีสุ, สกฺกสฺส มเหสี ปิยา.

๖๘. ‘‘ตสฺสา อายุกฺขยํ ญตฺวา, เทวินฺโท เอตทพฺรวิ;

‘ททามิ เต ทส วเร, วรภทฺเท ยทิจฺฉสิ’.

๖๙. ‘‘เอวํ วุตฺตา จ สา เทวี, สกฺกํ ปุนิทมพฺรวิ;

‘กึ นุ เม อปราธตฺถิ, กึ นุ เทสฺสา อหํ ตว;

รมฺมา จาเวสิ มํ ฐานา, วาโตว ธรณีรุหํ’.

๗๐. ‘‘เอวํ วุตฺโต จ โส สกฺโก, ปุน ตสฺสิทมพฺรวิ;

‘น เจว เต กตํ ปาปํ, น จ เม ตฺวํสิ อปฺปิยา.

๗๑. ‘‘‘เอตฺตกํเยว เต อายุ, จวนกาโล ภวิสฺสติ;

ปฏิคฺคณฺห มยา ทินฺเน, วเร ทส วรุตฺตเม’.

๗๒. ‘‘สกฺเกน สา ทินฺนวรา, ตุฏฺฐหฏฺฐา ปโมทิตา;

มมํ อพฺภนฺตรํ กตฺวา, ผุสฺสตี ทส วเร วรี.

๗๓. ‘‘ตโต จุตา สา ผุสฺสตี, ขตฺติเย อุปปชฺชถ;

เชตุตฺตรมฺหิ นคเร, สญฺชเยน สมาคมิ.

๗๔. ‘‘ยทาหํ ผุสฺสติยา กุจฺฉึ, โอกฺกนฺโต ปิยมาตุยา;

มม เตเชน เม มาตา, สทา ทานรตา อหุ.

๗๕. ‘‘อธเน อาตุเร ชิณฺเณ, ยาจเก อทฺธิเก [ปถิเก (ก.)] ชเน;

สมเณ พฺราหฺมเณ ขีเณ, เทติ ทานํ อกิญฺจเน.

๗๖. ‘‘ทส มาเส ธารยิตฺวาน, กโรนฺเต ปุรํ ปทกฺขิณํ;

เวสฺสานํ วีถิยา มชฺเฌ, ชเนสิ ผุสฺสตี มมํ.

๗๗. ‘‘น มยฺหํ มตฺติกํ นามํ, นปิ เปตฺติกสมฺภวํ;

ชาเตตฺถ เวสฺสวีถิยา, ตสฺมา เวสฺสนฺตโร อหุ.

๗๘. ‘‘ยทาหํ ทารโก โหมิ, ชาติยา อฏฺฐวสฺสิโก;

ตทา นิสชฺช ปาสาเท, ทานํ ทาตุํ วิจินฺตยึ.

๗๙. ‘‘‘หทยํ ทเทยฺยํ จกฺขุํ, มํสมฺปิ รุธิรมฺปิ จ;

ทเทยฺยํ กายํ สาเวตฺวา, ยทิ โกจิ ยาจเย มมํ’.

๘๐. ‘‘สภาวํ จินฺตยนฺตสฺส, อกมฺปิตมสณฺฐิตํ;

อกมฺปิ ตตฺถ ปถวี, สิเนรุวนวฏํสกา.

๘๑. ‘‘อนฺวทฺธมาเส ปนฺนรเส, ปุณฺณมาเส อุโปสเถ;

ปจฺจยํ นาคมารุยฺห, ทานํ ทาตุํ อุปาคมึ.

๘๒. ‘‘กลิงฺครฏฺฐวิสยา, พฺราหฺมณา อุปคญฺฉุ มํ;

อยาจุํ มํ หตฺถินาคํ, ธญฺญํ มงฺคลสมฺมตํ.

๘๓. ‘‘อวุฏฺฐิโก ชนปโท, ทุพฺภิกฺโข ฉาตโก มหา;

ททาหิ ปวรํ นาคํ, สพฺพเสตํ คชุตฺตมํ.

๘๔. ‘‘ททามิ น วิกมฺปามิ, ยํ มํ ยาจนฺติ พฺราหฺมณา;

สนฺตํ นปฺปติคูหามิ [นปฺปติคุยฺหามิ (สี. ก.)], ทาเน เม รมเต มโน.

๘๕. ‘‘น เม ยาจกมนุปฺปตฺเต, ปฏิกฺเขโป อนุจฺฉโว;

‘มา เม ภิชฺชิ สมาทานํ, ทสฺสามิ วิปุลํ คชํ’.

๘๖. ‘‘นาคํ คเหตฺวา โสณฺฑาย, ภิงฺคาเร รตนามเย;

ชลํ หตฺเถ อากิริตฺวา, พฺราหฺมณานํ อทํ คชํ.

๘๗. ‘‘ปุนาปรํ ททนฺตสฺส, สพฺพเสตํ คชุตฺตมํ;

ตทาปิ ปถวี กมฺปิ, สิเนรุวนวฏํสกา.

๘๘. ‘‘ตสฺส นาคสฺส ทาเนน, สิวโย กุทฺธา สมาคตา;

ปพฺพาเชสุํ สกา รฏฺฐา, ‘วงฺกํ คจฺฉตุ ปพฺพตํ’.

๘๙. ‘‘เตสํ นิจฺฉุภมานานํ, อกมฺปิตฺถมสณฺฐิตํ;

มหาทานํ ปวตฺเตตุํ, เอกํ วรมยาจิสํ.

๙๐. ‘‘ยาจิตา สิวโย สพฺเพ, เอกํ วรมทํสุ เม;

สาวยิตฺวา กณฺณเภรึ, มหาทานํ ททามหํ.

๙๑. ‘‘อเถตฺถ วตฺตตี สทฺโท, ตุมุโล เภรโว มหา;

ทาเนนิมํ นีหรนฺติ, ปุน ทานํ ททาตยํ.

๙๒. ‘‘หตฺถึ อสฺเส รเถ ทตฺวา, ทาสึ ทาสํ ควํ ธนํ;

มหาทานํ ททิตฺวาน, นครา นิกฺขมึ ตทา.

๙๓. ‘‘นิกฺขมิตฺวาน นครา, นิวตฺติตฺวา วิโลกิเต;

ตทาปิ ปถวี กมฺปิ, สิเนรุวนวฏํสกา.

๙๔. ‘‘จตุวาหึ รถํ ทตฺวา, ฐตฺวา จาตุมฺมหาปเถ;

เอกากิโย อทุติโย, มทฺทิเทวึ อิทมพฺรวึ.

๙๕. ‘‘‘ตฺวํ มทฺทิ กณฺหํ คณฺหาหิ, ลหุกา เอสา กนิฏฺฐิกา;

อหํ ชาลึ คเหสฺสามิ, ครุโก ภาติโก หิ โส’.

๙๖. ‘‘ปทุมํ ปุณฺฑรีกํว, มทฺที กณฺหาชินคฺคหี;

อหํ สุวณฺณพิมฺพํว, ชาลึ ขตฺติยมคฺคหึ.

๙๗. ‘‘อภิชาตา สุขุมาลา, ขตฺติยา จตุโร ชนา;

วิสมํ สมํ อกฺกมนฺตา, วงฺกํ คจฺฉาม ปพฺพตํ.

๙๘. ‘‘เย เกจิ มนุชา เอนฺติ, อนุมคฺเค ปฏิปฺปเถ;

มคฺคนฺเต ปฏิปุจฺฉาม, ‘กุหึ วงฺกนฺต [วงฺกต (สี.)] ปพฺพโต’.

๙๙. ‘‘เต ตตฺถ อเมฺห ปสฺสิตฺวา, กรุณํ คิรมุทีรยุํ;

ทุกฺขํ เต ปฏิเวเทนฺติ, ทูเร วงฺกนฺตปพฺพโต.

๑๐๐. ‘‘ยทิ ปสฺสนฺติ ปวเน, ทารกา ผลิเน ทุเม;

เตสํ ผลานํ เหตุมฺหิ, อุปโรทนฺติ ทารกา.

๑๐๑. ‘‘โรทนฺเต ทารเก ทิสฺวา, อุพฺพิทฺธา [อุพฺพิคฺคา (สฺยา. กํ.)] วิปุลา ทุมา;

สยเมโวณมิตฺวาน, อุปคจฺฉนฺติ ทารเก.

๑๐๒. ‘‘อิทํ อจฺฉริยํ ทิสฺวา, อพฺภุตํ โลมหํสนํ;

สาหุการํ [สาธุการํ (สพฺพตฺถ)] ปวตฺเตสิ, มทฺที สพฺพงฺคโสภนา.

๑๐๓. ‘‘อจฺเฉรํ วต โลกสฺมึ, อพฺภุตํ โลมหํสนํ;

เวสฺสนฺตรสฺส เตเชน, สยเมโวณตา ทุมา.

๑๐๔. ‘‘สงฺขิปึสุ ปถํ ยกฺขา, อนุกมฺปาย ทารเก;

นิกฺขนฺตทิวเสเนว [นิกฺขนฺตทิวเสเยว (สี.)], เจตรฏฺฐมุปาคมุํ.

๑๐๕. ‘‘สฏฺฐิราชสหสฺสานิ, ตทา วสนฺติ มาตุเล;

สพฺเพ ปญฺชลิกา หุตฺวา, โรทมานา อุปาคมุํ.

๑๐๖. ‘‘ตตฺถ วตฺเตตฺวา สลฺลาปํ, เจเตหิ เจตปุตฺเตหิ;

เต ตโต นิกฺขมิตฺวาน, วงฺกํ อคมุ ปพฺพตํ.

๑๐๗. ‘‘อามนฺตยิตฺวา เทวินฺโท, วิสฺสกมฺมํ [วิสุกมฺมํ (ก.)] มหิทฺธิกํ;

อสฺสมํ สุกตํ รมฺมํ, ปณฺณสาลํ สุมาปย.

๑๐๘. ‘‘สกฺกสฺส วจนํ สุตฺวา, วิสฺสกมฺโม มหิทฺธิโก;

อสฺสมํ สุกตํ รมฺมํ, ปณฺณสาลํ สุมาปยิ.

๑๐๙. ‘‘อชฺโฌคาเหตฺวา ปวนํ, อปฺปสทฺทํ นิรากุลํ;

จตุโร ชนา มยํ ตตฺถ, วสาม ปพฺพตนฺตเร.

๑๑๐. ‘‘อหญฺจ มทฺทิเทวี จ, ชาลี กณฺหาชินา จุโภ;

อญฺญมญฺญํ โสกนุทา, วสาม อสฺสเม ตทา.

๑๑๑. ‘‘ทารเก อนุรกฺขนฺโต, อสุญฺโญ โหมิ อสฺสเม;

มทฺที ผลํ อาหริตฺวา, โปเสติ สา ตโย ชเน.

๑๑๒. ‘‘ปวเน วสมานสฺส, อทฺธิโก มํ อุปาคมิ;

อายาจิ ปุตฺตเก มยฺหํ, ชาลึ กณฺหาชินํ จุโภ.

๑๑๓. ‘‘ยาจกํ อุปคตํ ทิสฺวา, หาโส เม อุปปชฺชถ;

อุโภ ปุตฺเต คเหตฺวาน, อทาสึ พฺราหฺมเณ ตทา.

๑๑๔. ‘‘สเก ปุตฺเต จชนฺตสฺส, ชูชเก พฺราหฺมเณ ยทา;

ตทาปิ ปถวี กมฺปิ, สิเนรุวนวฏํสกา.

๑๑๕. ‘‘ปุนเทว สกฺโก โอรุยฺห, หุตฺวา พฺราหฺมณสนฺนิโภ;

อายาจิ มํ มทฺทิเทวึ, สีลวนฺตึ ปติพฺพตํ.

๑๑๖. ‘‘มทฺทึ หตฺเถ คเหตฺวาน, อุทกญฺชลิ ปูริย;

ปสนฺนมนสงฺกปฺโป, ตสฺส มทฺทึ อทาสหํ.

๑๑๗. ‘‘มทฺทิยา ทียมานาย, คคเน เทวา ปโมทิตา;

ตทาปิ ปถวี กมฺปิ, สิเนรุวนวฏํสกา.

๑๑๘. ‘‘ชาลึ กณฺหาชินํ ธีตํ, มทฺทิเทวึ ปติพฺพตํ;

จชมาโน น จินฺเตสึ, โพธิยาเยว การณา.

๑๑๙. ‘‘น เม เทสฺสา อุโภ ปุตฺตา, มทฺทิเทวี น เทสฺสิยา;

สพฺพญฺญุตํ ปิยํ มยฺหํ, ตสฺมา ปิเย อทาสหํ.

๑๒๐. ‘‘ปุนาปรํ พฺรหารญฺเญ, มาตาปิตุสมาคเม;

กรุณํ ปริเทวนฺเต, สลฺลปนฺเต สุขํ ทุขํ.

๑๒๑. ‘‘หิโรตฺตปฺเปน ครุนา [ครุนํ (สฺยา. ก.)], อุภินฺนํ อุปสงฺกมิ;

ตทาปิ ปถวี กมฺปิ, สิเนรุวนวฏํสกา.

๑๒๒. ‘‘ปุนาปรํ พฺรหารญฺญา, นิกฺขมิตฺวา สญาติภิ;

ปวิสามิ ปุรํ รมฺมํ, เชตุตฺตรํ ปุรุตฺตมํ.

๑๒๓. ‘‘รตนานิ สตฺต วสฺสึสุ, มหาเมโฆ ปวสฺสถ;

ตทาปิ ปถวี กมฺปิ, สิเนรุวนวฏํสกา.

๑๒๔. ‘‘อเจตนายํ ปถวี, อวิญฺญาย สุขํ ทุขํ;

สาปิ ทานพลา มยฺหํ, สตฺตกฺขตฺตุํ ปกมฺปถา’’ติ.

เวสฺสนฺตรจริยํ นวมํ.