๗. อภยตฺเถรอปทานํ

๑๙๕. ‘‘ปทุมุตฺตโร นาม ชิโน, สพฺพธมฺเมสุ จกฺขุมา;

อิโต สตสหสฺสมฺหิ, กปฺเป อุปฺปชฺชิ นายโก.

๑๙๖. ‘‘สรณคมเน กิญฺจิ, นิเวเสสิ ตถาคโต;

กิญฺจิ สีเล นิเวเสสิ, ทสกมฺมปถุตฺตเม.

๑๙๗. ‘‘เทติ กสฺสจิ โส วีโร, สามญฺญผลมุตฺตมํ;

สมาปตฺตี ตถา อฏฺฐ, ติสฺโส วิชฺชา ปวจฺฉติ.

๑๙๘. ‘‘ฉฬภิญฺญาสุ โยเชสิ, กิญฺจิ สตฺตํ นรุตฺตโม;

เทติ กสฺสจิ นาโถ โส, จตสฺโส ปฏิสมฺภิทา.

๑๙๙. ‘‘โพธเนยฺยํ ปชํ ทิสฺวา, อสงฺเขยฺยมฺปิ โยชนํ [อสงฺเขยฺเยปิ โยชเน สี. สฺยา. ปี.)];

ขเณน อุปคนฺตฺวาน, วิเนติ นรสารถิ.

๒๐๐. ‘‘ตทาหํ หํสวติยํ, อโหสึ พฺราหฺมณตฺรโช;

ปารคู สพฺพเวทานํ, เวยฺยากรณสมฺมโต.

๒๐๑. ‘‘นิรุตฺติยา จ กุสโล, นิฆณฺฑุมฺหิ วิสารโท;

ปทโก เกฏุภวิทู, ฉนฺโทวิจิติโกวิโท.

๒๐๒. ‘‘ชงฺฆาวิหารํ วิจรํ, หํสารามมุเปจฺจหํ;

อทฺทสํ วรทํ [วทตํ (สี. ปี.), ปวรํ (สฺยา.)] เสฏฺฐํ, มหาชนปุรกฺขตํ.

๒๐๓. ‘‘เทเสนฺตํ วิรชํ ธมฺมํ, ปจฺจนีกมตี อหํ;

อุเปตฺวา ตสฺส กลฺยาณํ, สุตฺวาน วิมลํ อหํ [วากฺยานิ, สุตฺวาน วิมลานหํ (สี. สฺยา. ปี.)].

๒๐๔. ‘‘พฺยาหตํ ปุนรุตฺตํ วา, อปตฺถํ วา นิรตฺถกํ;

นาทฺทสํ ตสฺส มุนิโน, ตโต ปพฺพชิโต อหํ.

๒๐๕. ‘‘นจิเรเนว กาเลน, สพฺพสตฺตวิสารโท;

นิปุโณ พุทฺธวจเน, อโหสึ คุณิสมฺมโต.

๒๐๖. ‘‘ตทา จตสฺโส คาถาโย, คนฺถยิตฺวา สุพฺยญฺชนา;

สนฺถวิตฺวา ติโลกคฺคํ, เทสยิสฺสํ ทิเน ทิเน.

๒๐๗. ‘‘วิรตฺโตสิ มหาวีโร, สํสาเร สภเย วสํ;

กรุณาย น นิพฺพายิ, ตโต การุณิโก มุนิ.

๒๐๘. ‘‘ปุถุชฺชโน วโย สนฺโต, น กิเลสวโส อหุ;

สมฺปชาโน สติยุตฺโต, ตสฺมา เอโส อจินฺติโย.

๒๐๙. ‘‘ทุพฺพลานิ กิเลสานิ, ยสฺสาสยคตานิ เม;

ญาณคฺคิปริทฑฺฒานิ, น ขียึสุ ตมพฺภุตํ.

๒๑๐. ‘‘โย สพฺพโลกสฺส ครุ, โลโก [โลเก (สฺยา. ก.)] ยสฺส ตถา ครุ;

ตถาปิ โลกาจริโย, โลโก ตสฺสานุวตฺตโก.

๒๑๑. ‘‘เอวมาทีหิ สมฺพุทฺธํ, กิตฺตยํ ธมฺมเทสนํ;

ยาวชีวํ กริตฺวาน, คโต สคฺคํ ตโต จุโต.

๒๑๒. ‘‘สตสหสฺสิโต กปฺเป, ยํ พุทฺธมภิกิตฺตยึ;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, กิตฺตนาย อิทํ ผลํ.

๒๑๓. ‘‘เทวโลเก มหารชฺชํ, ปาเทสึ กญฺจนคฺฆิยํ [ทิพฺพานุโภชหํ ตทา (สฺยา.), รชฺชํ ปาเทสิ กํจยํ (สี.)];

จกฺกวตฺตี มหารชฺชํ, พหุโสนุภวึ อหํ.

๒๑๔. ‘‘ทุเว ภเว ปชายามิ, เทวตฺเต อถ มานุเส;

อญฺญํ คตึ น ชานามิ, กิตฺตนาย อิทํ ผลํ.

๒๑๕. ‘‘ทุเว กุเล ปชายามิ, ขตฺติเย อถ พฺราหฺมเณ;

นีเจ กุเล น ชายามิ, กิตฺตนาย อิทํ ผลํ.

๒๑๖. ‘‘ปจฺฉิเม จ ภเว ทานิ, คิริพฺพชปุรุตฺตเม;

รญฺโญหํ พิมฺพิสารสฺส, ปุตฺโต นาเมน จาภโย.

๒๑๗. ‘‘ปาปมิตฺตวสํ คนฺตฺวา, นิคณฺเฐน วิโมหิโต;

เปสิโต นาฏปุตฺเตน, พุทฺธเสฏฺฐมุเปจฺจหํ.

๒๑๘. ‘‘ปุจฺฉิตฺวา นิปุณํ ปญฺหํ, สุตฺวา พฺยากรณุตฺตมํ;

ปพฺพชิตฺวาน นจิรํ, อรหตฺตมปาปุณึ.

๒๑๙. ‘‘กิตฺตยิตฺวา ชินวรํ, กิตฺติโต โหมิ สพฺพทา;

สุคนฺธเทหวทโน, อาสึ สุขสมปฺปิโต.

๒๒๐. ‘‘ติกฺขหาสลหุปญฺโญ, มหาปญฺโญ ตเถวหํ;

วิจิตฺตปฏิภาโน จ, ตสฺส กมฺมสฺส วาหสา.

๒๒๑. ‘‘อภิตฺถวิตฺวา ปทุมุตฺตราหํ, ปสนฺนจิตฺโต อสมํ สยมฺภุํ;

น คจฺฉิ กปฺปานิ อปายภูมึ, สตํ สหสฺสานิ พเลน ตสฺส.

๒๒๒. ‘‘กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ…เป… วิหรามิ อนาสโว.

๒๒๓. ‘‘สฺวาคตํ วต เม อาสิ…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ.

๒๒๔. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา อภโย เถโร อิมา คาถาโย

อภาสิตฺถาติ.

อภยตฺเถรสฺสาปทานํ สตฺตมํ.