๖. กาฬุทายิตฺเถรอปทานํ

๑๖๕. ‘‘ปทุมุตฺตโร นาม ชิโน, สพฺพธมฺเมสุ จกฺขุมา;

อิโต สตสหสฺสมฺหิ, กปฺเป อุปฺปชฺชิ นายโก.

๑๖๖. ‘‘นายกานํ วโร สตฺถา, คุณาคุณวิทู ชิโน;

กตญฺญู กตเวที จ, ติตฺเถ โยเชติ ปาณิเน [ปาณิโน (สี. สฺยา ปี.)].

๑๖๗. ‘‘สพฺพญฺญุเตน ญาเณน, ตุลยิตฺวา ทยาสโย;

เทเสติ ปวรํ ธมฺมํ, อนนฺตคุณสญฺจโย.

๑๖๘. ‘‘ส กทาจิ มหาวีโร, อนนฺตชินสํสริ [อนนฺตชนสํสทิ (สี.), อนนฺตชนสํสุธิ (สฺยา.), อนนฺตชนสํสรี (ปี.)];

เทเสติ มธุรํ ธมฺมํ, จตุสจฺจูปสญฺหิตํ.

๑๖๙. ‘‘สุตฺวาน ตํ ธมฺมวรํ, อาทิมชฺฌนฺตโสภณํ;

ปาณสตสหสฺสานํ, ธมฺมาภิสมโย อหุ.

๑๗๐. ‘‘นินฺนาทิตา ตทา ภูมิ, คชฺชึสุ จ ปโยธรา;

สาธุการํ ปวตฺตึสุ, เทวพฺรหฺมนราสุรา.

๑๗๑. ‘‘‘อโห การุณิโก สตฺถา, อโห สทฺธมฺมเทสนา;

อโห ภวสมุทฺทมฺหิ, นิมุคฺเค อุทฺธรี ชิโน’.

๑๗๒. ‘‘เอวํ ปเวทชาเตสุ, สนรามรพฺรหฺมสุ;

กุลปฺปสาทกานคฺคํ, สาวกํ วณฺณยี ชิโน.

๑๗๓. ‘‘ตทาหํ หํสวติยํ, ชาโตมจฺจกุเล อหุํ;

ปาสาทิโก ทสฺสนิโย, ปหูตธนธญฺญวา.

๑๗๔. ‘‘หํสารามมุเปจฺจาหํ, วนฺทิตฺวา ตํ ตถาคตํ;

สุณิตฺวา มธุรํ ธมฺมํ, การํ กตฺวา จ ตาทิโน.

๑๗๕. ‘‘นิปจฺจ ปาทมูเลหํ, อิมํ วจนมพฺรวึ;

‘กุลปฺปสาทกานคฺโค, โย ตยา สนฺถุโต [โย ตว สาสเน (สฺยา.)] มุเน.

๑๗๖. ‘‘‘ตาทิโส โหมหํ วีร [ตาทิโสหํ มหาวีร (สฺยา. ก.)], พุทฺธเสฏฺฐสฺส สาสเน’;

ตทา มหาการุณิโก, สิญฺจนฺโต วา มเตน มํ.

๑๗๗. ‘‘อาห มํ ‘ปุตฺต อุตฺติฏฺฐ, ลจฺฉเส ตํ มโนรถํ;

กถํ นาม ชิเน การํ, กตฺวาน วิผโล สิยา.

๑๗๘. ‘‘‘สตสหสฺสิโต กปฺเป, โอกฺกากกุลสมฺภโว;

โคตโม นาม โคตฺเตน, สตฺถา โลเก ภวิสฺสติ.

๑๗๙. ‘‘‘ตสฺส ธมฺเมสุ ทายาโท, โอรโส ธมฺมนิมฺมิโต;

อุทายิ นาม นาเมน, เหสฺสติ สตฺถุ สาวโก’.

๑๘๐. ‘‘ตํ สุตฺวา มุทิโต หุตฺวา, ยาวชีวํ ตทา ชินํ;

เมตฺตจิตฺโต ปริจรึ, ปจฺจเยหิ วินายกํ.

๑๘๑. ‘‘เตน กมฺมวิปาเกน, เจตนาปณิธีหิ จ;

ชหิตฺวา มานุสํ เทหํ, ตาวตึสมคจฺฉหํ.

๑๘๒. ‘‘ปจฺฉิเม จ ภเว ทานิ, รมฺเม กปิลวตฺถเว;

ชาโต มหามจฺจกุเล, สุทฺโธทนมหีปเต [สุทฺโธทโน มหีปติ (สฺยา.)].

๑๘๓. ‘‘ตทา อชายิ สิทฺธตฺโถ, รมฺเม ลุมฺพินิกานเน;

หิตาย สพฺพโลกสฺส, สุขาย จ นราสโภ.

๑๘๔. ‘‘ตทเหว อหํ ชาโต, สห เตเนว วฑฺฒิโต;

ปิโย สหาโย ทยิโต, วิยตฺโต นีติโกวิโท.

๑๘๕. ‘‘เอกูนตึโส วยสา, นิกฺขมิตฺวา อคารโต [นิกฺขนฺโต ปพฺพชิตฺถโส (สี. สฺยา.)];

ฉพฺพสฺสํ วีตินาเมตฺวา, อาสิ พุทฺโธ วินายโก.

๑๘๖. ‘‘เชตฺวา สเสนกํ มารํ, เขปยิตฺวาน อาสเว;

ภวณฺณวํ ตริตฺวาน, พุทฺโธ อาสิ สเทวเก.

๑๘๗. ‘‘อิสิวฺหยํ คมิตฺวาน [อิสิวฺหยํ ปตนํ คนฺตฺวา (สฺยา.)], วิเนตฺวา ปญฺจวคฺคิเย;

ตโต วิเนสิ ภควา, คนฺตฺวา คนฺตฺวา ตหึ ตหึ.

๑๘๘. ‘‘เวเนยฺเย วินยนฺโต โส, สงฺคณฺหนฺโต สเทวกํ;

อุเปจฺจ มคเธ คิรึ [มาคทคิรึ (สี.), มงฺคลาคิรึ (ปี.)], วิหริตฺถ ตทา ชิโน.

๑๘๙. ‘‘ตทา สุทฺโธทเนนาหํ, ภูมิปาเลน เปสิโต;

คนฺตฺวา ทิสฺวา ทสพลํ, ปพฺพชิตฺวารหา อหุํ.

๑๙๐. ‘‘ตทา มเหสึ ยาจิตฺวา, ปาปยึ กปิลวฺหยํ;

ตโต ปุราหํ คนฺตฺวาน, ปสาเทสึ มหากุลํ.

๑๙๑. ‘‘ชิโน ตสฺมึ คุเณ ตุฏฺโฐ, มํ มหาปริสาย โส [มมาห ปุริสาสโภ (สฺยา. ปี.)];

กุลปฺปสาทกานคฺคํ, ปญฺญาเปสิ วินายโก.

๑๙๒. ‘‘กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ…เป… วิหรามิ อนาสโว.

๑๙๓. ‘‘สฺวาคตํ วต เม อาสิ…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ.

๑๙๔. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา กาฬุทายิเถโร อิมา คาถาโย

อภาสิตฺถาติ.

กาฬุทายิตฺเถรสฺสาปทานํ ฉฏฺฐํ.