๘. โตเทยฺยตฺเถรอปทานํ

๒๒๔. ‘‘ราชา อชิตญฺชโย [ราชาสิ วิชโย (สี. อฏฺฐ.), ราชา วิชิตชโย (สฺยา.)] นาม, เกตุมตีปุรุตฺตเม;

สูโร วิกฺกมสมฺปนฺโน, ปุรมชฺฌาวสี ตทา.

๒๒๕. ‘‘ตสฺส รญฺโญ ปมตฺตสฺส, อฏวิโย สมุฏฺฐหุํ;

โอตารา [อุตฺตรา (สฺยา.), โอจรา (ปี.)] ตุณฺฑิกา เจว, รฏฺฐํ วิทฺธํสยุํ ตทา.

๒๒๖. ‘‘ปจฺจนฺเต กุปิเต ขิปฺปํ, สนฺนิปาเตสิรินฺทโม;

ภเฏ เจว พลตฺเถ จ, อรึ นิคฺคาหยิ ตทา.

๒๒๗. ‘‘หตฺถาโรหา อนีกฏฺฐา, สูรา จ จมฺมโยธิโน;

ธนุคฺคหา จ อุคฺคา จ, สพฺเพ สนฺนิปตุํ ตทา.

๒๒๘. ‘‘อาฬาริกา จ กปฺปกา, นฺหาปกา มาลการกา;

สูรา วิชิตสงฺคามา, สพฺเพ สนฺนิปตุํ ตทา.

๒๒๙. ‘‘ขคฺคหตฺถา จ ปุริสา, จาปหตฺถา จ วมฺมิโน;

ลุทฺทา วิชิตสงฺคามา, สพฺเพ สนฺนิปตุํ ตทา.

๒๓๐. ‘‘ติธาปภินฺนา มาตงฺคา, กุญฺชรา สฏฺฐิหายนา;

สุวณฺณกจฺฉาลงฺการา, สพฺเพ สนฺนิปตุํ ตทา.

๒๓๑. ‘‘ขมา สีตสฺส อุณฺหสฺส, อุกฺการุหรณสฺส จ;

โยธาชีวา กตกมฺมา, สพฺเพ สนฺนิปตุํ ตทา.

๒๓๒. ‘‘สงฺขสทฺทํ เภริสทฺทํ, อโถ อุตุช [อุทฺธว (สี.), อุทฺทฏ (สฺยา.)] สทฺทกํ;

เอเตหิ เต หาสยนฺตา, สพฺเพ สนฺนิปตุํ ตทา.

๒๓๓. ‘‘ติสูลโกนฺติมนฺเตหิ [ติสูลโกนฺตมนฺเตหิ (สี.), กวเจหิ โตมเรหิ (สี.), ธนูหิ โตมเรหิ (สฺยา.)] จ;

โกฏฺเฏนฺตานํ นิปาเตนฺตา [โกฏฺฏยนฺตา นิวตฺเตนฺตา (สฺยา.)], สพฺเพ สนฺนิปตุํ ตทา.

๒๓๔. ‘‘กิเมวาตินิสาเมตฺวา [กวจานิวาเสตฺวา (สฺยา.)], สราชา อชิตญฺชโย [อชินํ ชิโน (สี.), อชิตญฺชิโน (สฺยา.)];

สฏฺฐิ ปาณสหสฺสานิ, สูเล อุตฺตาสยึ ตทา.

๒๓๕. ‘‘สทฺทํ มานุสกากํสุ, อโห ราชา อธมฺมิโก;

นิรเย ปจฺจมานสฺส, กทา อนฺโต ภวิสฺสติ.

๒๓๖. ‘‘สยเนหํ ตุวฏฺเฏนฺโต, ปสฺสามิ นิรเย ตทา;

น สุปามิ ทิวารตฺตึ, สูเลน ตชฺชยนฺติ มํ.

๒๓๗. ‘‘กึ ปมาเทน รชฺเชน, วาหเนน พเลน จ;

น เต ปโหนฺติ ธาเรตุํ, ตาปยนฺติ [ตาสยนฺติ (สี. สฺยา.)] มมํ สทา.

๒๓๘. ‘‘กึ เม ปุตฺเตหิ ทาเรหิ, รชฺเชน สกเลน จ;

ยํนูน ปพฺพเชยฺยาหํ, คติมคฺคํ วิโสธเย.

๒๓๙. ‘‘สฏฺฐิ นาคสหสฺสานิ, สพฺพาลงฺการภูสิเต;

สุวณฺณกจฺเฉ มาตงฺเค, เหมกปฺปนวาสเส.

๒๔๐. ‘‘อารูเฬฺห คามณีเยหิ, โตมรงฺกุสปาณิภิ;

สงฺคามาวจเร ฐาเน, อนเปกฺโข วิหายหํ;

สกกมฺเมน สนฺตตฺโต, นิกฺขมึ อนคาริยํ.

๒๔๑. ‘‘สฏฺฐิ อสฺสสหสฺสานิ, สพฺพาลงฺการภูสิเต;

อาชานีเยว ชาติยา, สินฺธเว สีฆวาหเน.

๒๔๒. ‘‘อารูเฬฺห คามณีเยหิ, จาปหตฺเถหิ วมฺมิภิ;

ปหาเรตฺวาน [ปหายิตฺวาน (สี. ปี.), ฉฑฺฑยิตฺวาน (สฺยา.)] เต สพฺเพ, นิกฺขมึ อนคาริยํ.

๒๔๓. ‘‘สฏฺฐิ รถสหสฺสานิ, สพฺพาลงฺการภูสิเต;

ทีเป อโถปิ เวยคฺเฆ, สนฺนทฺเธ อุสฺสิตทฺธเช;

เต สพฺเพ ปริหาเรตฺวา [ปริวชฺเชตฺวา (สฺยา.), ปริหายิตฺวา (ปี.)], ปพฺพชึ อนคาริยํ.

๒๔๔. ‘‘สฏฺฐิ เธนุสหสฺสานิ, สพฺพา กํสูปธารณา;

ตาโยปิ [คาวิโย (สฺยา.), เธนุโย (ก.)] ฉฑฺฑยิตฺวาน, ปพฺพชึ อนคาริยํ.

๒๔๕. ‘‘สฏฺฐิ อิตฺถิสหสฺสานิ, สพฺพาลงฺการภูสิตา;

วิจิตฺตวตฺถาภรณา, อามุกฺกมณิกุณฺฑลา.

๒๔๖. ‘‘อฬารปมฺหา หสุลา, สุสญฺญา ตนุมชฺฌิมา;

ตา หิตฺวา กนฺทมานาโย, ปพฺพชึ อนคาริยํ.

๒๔๗. ‘‘สฏฺฐิ คามสหสฺสานิ, ปริปุณฺณานิ สพฺพโส;

ฉฑฺฑยิตฺวาน ตํ รชฺชํ, ปพฺพชึ อนคาริยํ.

๒๔๘. ‘‘นครา นิกฺขมิตฺวาน, หิมวนฺตมุปาคมึ;

ภาคีรถีนทีตีเร, อสฺสมํ มาปยึ อหํ.

๒๔๙. ‘‘ปณฺณสาลํ กริตฺวาน, อคฺยาคารํ อกาสหํ;

อารทฺธวีริโย ปหิตตฺโต, วสามิ อสฺสเม อหํ.

๒๕๐. ‘‘มณฺฑเป รุกฺขมูเล วา, สุญฺญาคาเร จ ฌายโต;

น ตุ วิชฺชติ ตาโส เม, น ปสฺเส ภยเภรวํ.

๒๕๑. ‘‘สุเมโธ นาม สมฺพุทฺโธ, อคฺโค การุณิโก มุนิ;

ญาณาโลเกน โชตนฺโต, โลเก อุปฺปชฺชิ ตาวเท.

๒๕๒. ‘‘มม อสฺสมสามนฺตา, ยกฺโข อาสิ มหิทฺธิโก;

พุทฺธเสฏฺฐมฺหิ อุปฺปนฺเน, อาโรเจสิ มมํ ตทา.

๒๕๓. ‘‘พุทฺโธ โลเก สมุปฺปนฺโน, สุเมโธ นาม จกฺขุมา;

ตาเรติ ชนตํ สพฺพํ, ตมฺปิ โส ตารยิสฺสติ.

๒๕๔. ‘‘ยกฺขสฺส วจนํ สุตฺวา, สํวิคฺโค อาสิ ตาวเท;

พุทฺโธ พุทฺโธติ จินฺเตนฺโต, อสฺสมํ ปฏิสามยึ.

๒๕๕. ‘‘อคฺคิทารุญฺจ ฉฑฺเฑตฺวา, สํสาเมตฺวาน สนฺถตํ;

อสฺสมํ อภิวนฺทิตฺวา, นิกฺขมึ วิปินา อหํ.

๒๕๖. ‘‘ตโต จนฺทนมาทาย, คามา คามํ ปุรา ปุรํ;

เทวเทวํ คเวสนฺโต, อุปคจฺฉึ วินายกํ.

๒๕๗. ‘‘ภควา ตมฺหิ สมเย, สุเมโธ โลกนายโก;

จตุสจฺจํ ปกาเสนฺโต, โพเธติ ชนตํ พหุํ.

๒๕๘. ‘‘อญฺชลึ ปคฺคเหตฺวาน, สีเส กตฺวาน จนฺทนํ;

สมฺพุทฺธํ อภิวาเทตฺวา, อิมา คาถา อภาสหํ.

๒๕๙. ‘‘‘วสฺสิเก ปุปฺผมานมฺหิ, สนฺติเก อุปวายติ;

ตฺวํ วีร คุณคนฺเธน, ทิสา สพฺพา ปวายสิ.

๒๖๐. ‘‘‘จมฺปเก นาควนิเก, อติมุตฺตกเกตเก;

สาเลสุ ปุปฺผมาเนสุ, อนุวาตํ ปวายติ.

๒๖๑. ‘‘‘ตว คนฺธํ สุณิตฺวาน, หิมวนฺตา อิธาคมึ;

ปูเชมิ ตํ มหาวีร, โลกเชฏฺฐ มหายส’.

๒๖๒. ‘‘วรจนฺทเนนานุลิมฺปึ, สุเมธํ โลกนายกํ;

สกํ จิตฺตํ ปสาเทตฺวา, ตุณฺหี อฏฺฐาสิ ตาวเท.

๒๖๓. ‘‘สุเมโธ นาม ภควา, โลกเชฏฺโฐ นราสโภ;

ภิกฺขุสงฺเฆ นิสีทิตฺวา, อิมา คาถา อภาสถ.

๒๖๔. ‘‘‘โย เม คุเณ ปกิตฺเตสิ, จนฺทนญฺจ อปูชยิ;

ตมหํ กิตฺตยิสฺสามิ, สุณาถ มม ภาสโต.

๒๖๕. ‘‘‘อาเทยฺยวากฺยวจโน, พฺรหฺมา อุชุ ปตาปวา;

ปญฺจวีสติกปฺปานิ, สปฺปภาโส ภวิสฺสติ.

๒๖๖. ‘‘‘ฉพฺพีสติกปฺปสเต, เทวโลเก รมิสฺสติ;

สหสฺสกฺขตฺตุํ ราชา จ, จกฺกวตฺตี ภวิสฺสติ.

๒๖๗. ‘‘‘เตตฺตึสกฺขตฺตุํ เทวินฺโท, เทวรชฺชํ กริสฺสติ;

ปเทสรชฺชํ วิปุลํ, คณนาโต อสงฺขิยํ.

๒๖๘. ‘‘‘ตโต จุโตยํ มนุโช, มนุสฺสตฺตํ คมิสฺสติ;

ปุญฺญกมฺเมน สํยุตฺโต, พฺรหฺมพนฺธุ ภวิสฺสติ.

๒๖๙. ‘‘‘อชฺฌายโก มนฺตธโร, ติณฺณํ เวทาน ปารคู;

ติลกฺขเณน สมฺปนฺโน, พาวรี นาม พฺราหฺมโณ.

๒๗๐. ‘‘‘ตสฺส สิสฺโส ภวิตฺวาน, เหสฺสติ มนฺตปารคู;

อุปคนฺตฺวาน สมฺพุทฺธํ, โคตมํ สกฺยปุงฺควํ.

๒๗๑. ‘‘‘ปุจฺฉิตฺวา นิปุเณ ปเญฺห, ภาวยิตฺวาน อญฺชสํ [หาสยิตฺวาน มานสํ (สฺยา.), ภาวยิตฺวาน สญฺจยํ (ก.)];

สพฺพาสเว ปริญฺญาย, วิหริสฺสตินาสโว’.

๒๗๒. ‘‘ติวิธคฺคิ นิพฺพุตา มยฺหํ, ภวา สพฺเพ สมูหตา;

สพฺพาสเว ปริญฺญาย, วิหรามิ อนาสโว.

๒๗๓. ‘‘กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ…เป… วิหรามิ อนาสโว.

๒๗๔. ‘‘สฺวาคตํ วต เม อาสิ…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ.

๒๗๕. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา โตเทยฺโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

โตเทยฺยตฺเถรสฺสาปทานํ อฏฺฐมํ.