๗. เหมกตฺเถรอปทานํ

๑๘๓. ‘‘ปพฺภารกูฏํ นิสฺสาย, อโนโม นาม ตาปโส;

อสฺสมํ สุกตํ กตฺวา, ปณฺณสาเล วสี ตทา.

๑๘๔. ‘‘สิทฺธํ ตสฺส ตโป กมฺมํ, สิทฺธิปตฺโต สเก พเล;

สกสามญฺญวิกฺกนฺโต, อาตาปี นิปโก มุนิ.

๑๘๕. ‘‘วิสารโท สสมเย, ปรวาเท จ โกวิโท;

ปฏฺโฐ ภูมนฺตลิกฺขมฺหิ, อุปฺปาตมฺหิ จ โกวิโท.

๑๘๖. ‘‘วีตโสโก นิรารมฺโภ, อปฺปาหาโร อโลลุโป;

ลาภาลาเภน สนฺตุฏฺโฐ, ฌายี ฌานรโต มุนิ.

๑๘๗. ‘‘ปิยทสฺสี นาม สมฺพุทฺโธ, อคฺโค การุณิโก มุนิ;

สตฺเต ตาเรตุกาโม โส, กรุณาย ผรี ตทา.

๑๘๘. ‘‘โพธเนยฺยํ ชนํ ทิสฺวา, ปิยทสฺสี มหามุนิ;

จกฺกวาฬสหสฺสมฺปิ, คนฺตฺวา โอวทเต มุนิ.

๑๘๙. ‘‘มมุทฺธริตุกาโม โส, มมสฺสมมุปาคมิ;

น ทิฏฺโฐ เม ชิโน ปุพฺเพ, น สุโตปิ จ กสฺสจิ.

๑๙๐. ‘‘อุปฺปาตา สุปินา มยฺหํ, ลกฺขณา สุปฺปกาสิตา;

ปฏฺโฐ ภูมนฺตลิกฺขมฺหิ, นกฺขตฺตปทโกวิโท.

๑๙๑. ‘‘โสหํ พุทฺธสฺส สุตฺวาน, ตตฺถ จิตฺตํ ปสาทยึ;

ติฏฺฐนฺโต [ภุญฺชนฺโต (สี. ปี. ก.)] วา นิสินฺโน วา, สรามิ นิจฺจกาลิกํ.

๑๙๒. ‘‘มยิ เอวํ สรนฺตมฺหิ, ภควาปิ อนุสฺสริ;

พุทฺธํ อนุสฺสรนฺตสฺส, ปีติ เม โหติ ตาวเท.

๑๙๓. ‘‘กาลญฺจ ปุนราคมฺม, อุเปสิ มํ มหามุนิ;

สมฺปตฺเตปิ น ชานามิ, อยํ พุทฺโธ มหามุนิ.

๑๙๔. ‘‘อนุกมฺปโก การุณิโก, ปิยทสฺสี มหามุนิ;

สญฺชานาเปสิ อตฺตานํ, ‘อหํ พุทฺโธ สเทวเก’.

๑๙๕. ‘‘สญฺชานิตฺวาน สมฺพุทฺธํ, ปิยทสฺสึ มหามุนึ;

สกํ จิตฺตํ ปสาเทตฺวา, อิทํ วจนมพฺรวึ.

๑๙๖. ‘‘‘อญฺเญ [สพฺเพ (สฺยา.)] ปีเฐ จ ปลฺลงฺเก, อาสนฺทีสุ นิสีทเร;

ตุวมฺปิ สพฺพทสฺสาวี, นิสีท รตนาสเน’.

๑๙๗. ‘‘สพฺพรตนมยํ ปีฐํ, นิมฺมินิตฺวาน ตาวเท;

ปิยทสฺสิสฺส มุนิโน, อทาสึ อิทฺธินิมฺมิตํ.

๑๙๘. ‘‘รตเน จ นิสินฺนสฺส, ปีฐเก อิทฺธินิมฺมิเต;

กุมฺภมตฺตํ ชมฺพุผลํ, อทาสึ ตาวเท อหํ.

๑๙๙. ‘‘มม หาสํ ชเนตฺวาน, ปริภุญฺชิ มหามุนิ;

ตทา จิตฺตํ ปสาเทตฺวา, สตฺถารํ อภิวาทยึ.

๒๐๐. ‘‘ปิยทสฺสี ตุ ภควา, โลกเชฏฺโฐ นราสโภ;

รตนาสนมาสีโน, อิมา คาถา อภาสถ.

๒๐๑. ‘‘‘โย เม รตนมยํ ปีฐํ, อมตญฺจ ผลํ อทา;

ตมหํ กิตฺตยิสฺสามิ, สุณาถ มม ภาสโต.

๒๐๒. ‘‘‘สตฺตสตฺตติ กปฺปานิ, เทวโลเก รมิสฺสติ;

ปญฺจสตฺตติกฺขตฺตุญฺจ, จกฺกวตฺตี ภวิสฺสติ.

๒๐๓. ‘‘‘ทฺวตฺตึสกฺขตฺตุํ เทวินฺโท, เทวรชฺชํ กริสฺสติ;

ปเทสรชฺชํ วิปุลํ, คณนาโต อสงฺขิยํ.

๒๐๔. ‘‘‘โสณฺณมยํ รูปิมยํ, ปลฺลงฺกํ สุกตํ พหุํ;

โลหิตงฺคมยญฺเจว, ลจฺฉติ รตนามยํ.

๒๐๕. ‘‘‘จงฺกมนฺตมฺปิ มนุชํ, ปุญฺญกมฺมสมงฺคินํ;

ปลฺลงฺกานิ อเนกานิ, ปริวาเรสฺสเร ตทา.

๒๐๖. ‘‘‘กูฏาคารา จ ปาสาทา, สยนญฺจ มหารหํ;

อิมสฺส จิตฺตมญฺญาย, นิพฺพตฺติสฺสนฺติ ตาวเท.

๒๐๗. ‘‘‘สฏฺฐิ นาคสหสฺสานิ, สพฺพาลงฺการภูสิตา;

สุวณฺณกจฺฉา มาตงฺคา, เหมกปฺปนวาสสา [เหมกปฺปนิวาสนา (สี. สฺยา.), เหมกปฺปนิวาสสา (ก.)].

๒๐๘. ‘‘‘อารูฬฺหา คามณีเยหิ, โตมรงฺกุสปาณิภิ;

อิมํ ปริจริสฺสนฺติ, รตฺนปีฐสฺสิทํ ผลํ.

๒๐๙. ‘‘‘สฏฺฐิ อสฺสสหสฺสานิ, สพฺพาลงฺการภูสิตา;

อาชานียาว ชาติยา, สินฺธวา สีฆวาหิโน.

๒๑๐. ‘‘‘อารูฬฺหา คามณีเยหิ, อิลฺลิยาจาปธาริภิ;

เตปิมํ ปริจริสฺสนฺติ, รตฺนปีฐสฺสิทํ ผลํ.

๒๑๑. ‘‘‘สฏฺฐิ รถสหสฺสานิ, สพฺพาลงฺการภูสิตา;

ทีปา อโถปิ เวยคฺฆา, สนฺนทฺธา อุสฺสิตทฺธชา.

๒๑๒. ‘‘‘อารูฬฺหา คามณีเยหิ, จาปหตฺเถหิ วมฺมิภิ;

ปริวาเรสฺสนฺติมํ นิจฺจํ, รตฺนปีฐสฺสิทํ ผลํ.

๒๑๓. ‘‘‘สฏฺฐิ เธนุสหสฺสานิ, โทหญฺญา ปุงฺควูสเภ;

วจฺฉเก ชนยิสฺสนฺติ, รตฺนปีฐสฺสิทํ ผลํ.

๒๑๔. ‘‘‘โสฬสิตฺถิสหสฺสานิ, สพฺพาลงฺการภูสิตา;

วิจิตฺตวตฺถาภรณา, อามุกฺกมณิกุณฺฑลา.

๒๑๕. ‘‘‘อฬารปมฺหา หสุลา, สุสญฺญา ตนุมชฺฌิมา;

ปริวาเรสฺสนฺติมํ นิจฺจํ, รตฺนปีฐสฺสิทํ ผลํ.

๒๑๖. ‘‘‘อฏฺฐารเส กปฺปสเต, โคตโม นาม จกฺขุมา;

ตมนฺธการํ วิธมิตฺวา, พุทฺโธ โลเก ภวิสฺสติ.

๒๑๗. ‘‘‘ตสฺส ทสฺสนมาคมฺม, ปพฺพชิสฺสติกิญฺจโน;

โตสยิตฺวาน สตฺถารํ, สาสเนภิรมิสฺสติ.

๒๑๘. ‘‘‘ตสฺส ธมฺมํ สุณิตฺวาน, กิเลเส ฆาตยิสฺสติ;

สพฺพาสเว ปริญฺญาย, นิพฺพายิสฺสตินาสโว’.

๒๑๙. ‘‘วีริยํ เม ธุรโธรยฺหํ, โยคกฺเขมาธิวาหนํ;

อุตฺตมตฺถํ ปตฺถยนฺโต, สาสเน วิหรามหํ.

๒๒๐. ‘‘อิทํ ปจฺฉิมกํ มยฺหํ, จริโม วตฺตเต ภโว;

สพฺพาสวา ปริกฺขีณา, นตฺถิ ทานิ ปุนพฺภโว.

๒๒๑. ‘‘กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ…เป… วิหรามิ อนาสโว.

๒๒๒. ‘‘สฺวาคตํ วต เม อาสิ…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ.

๒๒๓. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา เหมโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ;

เหมกตฺเถรสฺสาปทานํ สตฺตมํ.

สตฺตรสมํ ภาณวารํ.