๒. เสลตฺเถรอปทานํ

๒๐๘. ‘‘นคเร หํสวติยา, วีถิสามี อโหสหํ;

มม ญาตี สมาเนตฺวา, อิทํ วจนมพฺรวึ.

๒๐๙. ‘‘‘พุทฺโธ โลเก สมุปฺปนฺโน, ปุญฺญกฺเขตฺโต อนุตฺตโร [ปุญฺญกฺเขตฺตํ อนุตฺตรํ (สี.)];

อาสิ โส [อาสีโส (สี.), อาธาโร (ปี.)] สพฺพโลกสฺส, อาหุตีนํ ปฏิคฺคโห.

๒๑๐. ‘‘‘ขตฺติยา เนคมา เจว, มหาสาลา จ พฺราหฺมณา;

ปสนฺนจิตฺตา สุมนา, ปูคธมฺมํ อกํสุ เต.

๒๑๑. ‘‘‘หตฺถาโรหา อนีกฏฺฐา, รถิกา ปตฺติการกา;

ปสนฺนจิตฺตา สุมนา, ปูคธมฺมํ อกํสุ เต.

๒๑๒. ‘‘‘อุคฺคา จ ราชปุตฺตา จ, เวสิยานา จ พฺราหฺมณา;

ปสนฺนจิตฺตา สุมนา, ปูคธมฺมํ อกํสุ เต.

๒๑๓. ‘‘‘อาฬาริกา กปฺปกา [อาฬาริกา จ สูทา (สฺยา.)] จ, นฺหาปกา มาลการกา;

ปสนฺนจิตฺตา สุมนา, ปูคธมฺมํ อกํสุ เต.

๒๑๔. ‘‘‘รชกา เปสการา จ, จมฺมการา จ นฺหาปิตา;

ปสนฺนจิตฺตา สุมนา, ปูคธมฺมํ อกํสุ เต.

๒๑๕. ‘‘‘อุสุการา ภมการา, จมฺมการา จ ตจฺฉกา;

ปสนฺนจิตฺตา สุมนา, ปูคธมฺมํ อกํสุ เต.

๒๑๖. ‘‘‘กมฺมารา โสณฺณการา จ, ติปุโลหกรา ตถา;

ปสนฺนจิตฺตา สุมนา, ปูคธมฺมํ อกํสุ เต.

๒๑๗. ‘‘‘ภตกา เจฏกา เจว, ทาสกมฺมกรา พหู;

ยถาสเกน ถาเมน, ปูคธมฺมํ อกํสุ เต.

๒๑๘. ‘‘‘อุทหารา กฏฺฐหารา, กสฺสกา ติณหารกา;

ยถาสเกน ถาเมน, ปูคธมฺมํ อกํสุ เต.

๒๑๙. ‘‘‘ปุปฺผิกา มาลิกา เจว, ปณฺณิกา ผลหารกา;

ยถาสเกน ถาเมน, ปูคธมฺมํ อกํสุ เต.

๒๒๐. ‘‘‘คณิกา กุมฺภทาสี จ, ปูวิกา [สูปิกา (ก.)] มจฺฉิกาปิ จ;

ยถาสเกน ถาเมน, ปูคธมฺมํ อกํสุ เต.

๒๒๑. ‘‘‘เอถ สพฺเพ สมาคนฺตฺวา, คณํ พนฺธาม เอกโต;

อธิการํ กริสฺสาม, ปุญฺญกฺเขตฺเต อนุตฺตเร’.

๒๒๒. ‘‘เต เม สุตฺวาน วจนํ, คณํ พนฺธึสุ ตาวเท;

อุปฏฺฐานสาลํ สุกตํ, ภิกฺขุสงฺฆสฺส การยุํ.

๒๒๓. ‘‘นิฏฺฐาเปตฺวาน ตํ สาลํ, อุทคฺโค ตุฏฺฐมานโส;

ปเรโต เตหิ สพฺเพหิ, สมฺพุทฺธมุปสงฺกมึ.

๒๒๔. ‘‘อุปสงฺกมฺม สมฺพุทฺธํ, โลกนาถํ นราสภํ;

วนฺทิตฺวา สตฺถุโน ปาเท, อิทํ วจนมพฺรวึ.

๒๒๕. ‘‘‘อิเม ตีณิ สตา วีร, ปุริสา เอกโต คณา;

อุปฏฺฐานสาลํ สุกตํ, นิยฺยาเทนฺติ [นิยฺยาเตนฺติ (สี.)] ตุวํ [ตวํ (สี.), ตว (สฺยา.)] มุนิ’.

๒๒๖. ‘‘ภิกฺขุสงฺฆสฺส ปุรโต, สมฺปฏิจฺฉตฺว จกฺขุมา;

ติณฺณํ สตานํ ปุรโต, อิมา คาถา อภาสถ.

๒๒๗. ‘‘‘ติสตาปิ จ เชฏฺโฐ จ, อนุวตฺตึสุ เอกโต;

สมฺปตฺติญฺหิ [สมฺปตฺตีหิ (สฺยา. ก.)] กริตฺวาน, สพฺเพ อนุภวิสฺสถ.

๒๒๘. ‘‘‘ปจฺฉิเม ภเว สมฺปตฺเต, สีติภาวมนุตฺตรํ;

อชรํ อมตํ สนฺตํ, นิพฺพานํ ผสฺสยิสฺสถ’.

๒๒๙. ‘‘เอวํ พุทฺโธ วิยากาสิ, สพฺพญฺญู สมณุตฺตโร;

พุทฺธสฺส วจนํ สุตฺวา, โสมนสฺสํ ปเวทยึ.

๒๓๐. ‘‘ตึส กปฺปสหสฺสานิ, เทวโลเก รมึ อหํ;

เทวาธิโป ปญฺจสตํ, เทวรชฺชมการยึ.

๒๓๑. ‘‘สหสฺสกฺขตฺตุํ ราชา จ, จกฺกวตฺตี อโหสหํ;

เทวรชฺชํ กโรนฺตสฺส, มหาเทวา อวนฺทิสุํ.

๒๓๒. ‘‘อิธ มานุสเก รชฺชํ [รชฺเช (สี.)], ปริสา โหนฺติ พนฺธวา;

ปจฺฉิเม ภเว สมฺปตฺเต, วาเสฏฺโฐ นาม พฺราหฺมโณ.

๒๓๓. ‘‘อสีติโกฏิ นิจโย, ตสฺส ปุตฺโต อโหสหํ;

เสโล อิติ มม นามํ, ฉฬงฺเค ปารมึ คโต.

๒๓๔. ‘‘ชงฺฆาวิหารํ วิจรํ, สสิสฺเสหิ ปุรกฺขโต;

ชฏาภาริกภริตํ, เกณิยํ นาม ตาปสํ.

๒๓๕. ‘‘ปฏิยตฺตาหุตึ ทิสฺวา, อิทํ วจนมพฺรวึ;

‘อาวาโห วา วิวาโห วา, ราชา วา เต นิมนฺติโต’.

๒๓๖. ‘‘อาหุตึ [นาหุตึ (?)] ยิฏฺฐุกาโมหํ, พฺราหฺมเณ เทวสมฺมเต;

น นิมนฺเตมิ ราชานํ, อาหุตี เม น วิชฺชติ.

๒๓๗. ‘‘น จตฺถิ มยฺหมาวาโห, วิวาโห เม น วิชฺชติ;

สกฺยานํ นนฺทิชนโน, เสฏฺโฐ โลเก สเทวเก.

๒๓๘. ‘‘สพฺพโลกหิตตฺถาย, สพฺพสตฺตสุขาวโห;

โส เม นิมนฺติโต อชฺช, ตสฺเสตํ ปฏิยาทนํ.

๒๓๙. ‘‘ติมฺพรูสกวณฺณาโภ, อปฺปเมยฺโย อนูปโม;

รูเปนาสทิโส พุทฺโธ, สฺวาตนาย นิมนฺติโต.

๒๔๐. ‘‘อุกฺกามุขปหฏฺโฐว, ขทิรงฺคารสนฺนิโภ;

วิชฺชูปโม มหาวีโร, โส เม พุทฺโธ นิมนฺติโต.

๒๔๑. ‘‘ปพฺพตคฺเค ยถา อจฺจิ, ปุณฺณมาเยว จนฺทิมา;

นฬคฺคิวณฺณสงฺกาโส, โส เม พุทฺโธ นิมนฺติโต.

๒๔๒. ‘‘อสมฺภีโต ภยาตีโต, ภวนฺตกรโณ มุนิ;

สีหูปโม มหาวีโร, โส เม พุทฺโธ นิมนฺติโต.

๒๔๓. ‘‘กุสโล พุทฺธธมฺเมหิ, อปสโยฺห ปเรหิ โส;

นาคูปโม มหาวีโร, โส เม พุทฺโธ นิมนฺติโต.

๒๔๔. ‘‘สทฺธมฺมาจารกุสโล, พุทฺธนาโค อสาทิโส;

อุสภูปโม มหาวีโร, โส เม พุทฺโธ นิมนฺติโต.

๒๔๕. ‘‘อนนฺตวณฺโณ อมิตยโส, วิจิตฺตสพฺพลกฺขโณ;

สกฺกูปโม มหาวีโร, โส เม พุทฺโธ นิมนฺติโต.

๒๔๖. ‘‘วสี คณี ปตาปี จ, เตชสฺสี จ ทุราสโท;

พฺรหฺมูปโม มหาวีโร, โส เม พุทฺโธ นิมนฺติโต.

๒๔๗. ‘‘ปตฺตธมฺโม ทสพโล, พลาติพลปารโค;

ธรณูปโม มหาวีโร, โส เม พุทฺโธ นิมนฺติโต.

๒๔๘. ‘‘สีลวีจิสมากิณฺโณ, ธมฺมวิญฺญาณโขภิโต;

อุทธูปโม มหาวีโร, โส เม พุทฺโธ นิมนฺติโต.

๒๔๙. ‘‘ทุราสโท ทุปฺปสโห, อจโล อุคฺคโต พฺรหา;

เนรูปโม มหาวีโร, โส เม พุทฺโธ นิมนฺติโต.

๒๕๐. ‘‘อนนฺตญาโณ อสมสโม, อตุโล อคฺคตํ คโต;

คคนูปโม มหาวีโร, โส เม พุทฺโธ นิมนฺติโต.

ปนฺนรสมํ ภาณวารํ.

๒๕๑. ‘‘ปติฏฺฐา ภยภีตานํ, ตาโณ สรณคามินํ;

อสฺสาสโก มหาวีโร, โส เม พุทฺโธ นิมนฺติโต.

๒๕๒. ‘‘อาสโย พุทฺธิมนฺตานํ, ปุญฺญกฺเขตฺตํ สุเขสินํ;

รตนากโร มหาวีโร, โส เม พุทฺโธ นิมนฺติโต.

๒๕๓. ‘‘อสฺสาสโก เวทกโร, สามญฺญผลทายโก;

เมฆูปโม มหาวีโร, โส เม พุทฺโธ นิมนฺติโต.

๒๕๔. ‘‘โลกจกฺขุ มหาเตโช, สพฺพตมวิโนทโน;

สูริยูปโม มหาวีโร, โส เม พุทฺโธ นิมนฺติโต.

๒๕๕. ‘‘อารมฺมณวิมุตฺตีสุ, สภาวทสฺสโน มุนิ;

จนฺทูปโม มหาวีโร, โส เม พุทฺโธ นิมนฺติโต.

๒๕๖. ‘‘พุทฺโธ สมุสฺสิโต โลเก, ลกฺขเณหิ อลงฺกโต;

อปฺปเมยฺโย มหาวีโร, โส เม พุทฺโธ นิมนฺติโต.

๒๕๗. ‘‘ยสฺส ญาณํ อปฺปเมยฺยํ, สีลํ ยสฺส อนูปมํ;

วิมุตฺติ อสทิสา ยสฺส, โส เม พุทฺโธ นิมนฺติโต.

๒๕๘. ‘‘ยสฺส ธีติ อสทิสา, ถาโม ยสฺส อจินฺติโย;

ยสฺส ปรกฺกโม เชฏฺโฐ, โส เม พุทฺโธ นิมนฺติโต.

๒๕๙. ‘‘ราโค โทโส จ โมโห จ, วิสา สพฺเพ สมูหตา;

อคทูปโม มหาวีโร, โส เม พุทฺโธ นิมนฺติโต.

๒๖๐. ‘‘เกฺลสพฺยาธิพหุทุกฺข สพฺพตมวิโนทโน [วิโนทโก (สี. สฺยา.)];

เวชฺชูปโม มหาวีโร, โส เม พุทฺโธ นิมนฺติโต.

๒๖๑. ‘‘พุทฺโธติ โภ ยํ วเทสิ, โฆโสเปโส สุทุลฺลโภ;

พุทฺโธ พุทฺโธติ สุตฺวาน, ปีติ เม อุทปชฺชถ.

๒๖๒. ‘‘อพฺภนฺตรํ อคณฺหนฺตํ, ปีติ เม พหิ นิจฺฉเร;

โสหํ ปีติมโน สนฺโต, อิทํ วจนมพฺรวึ.

๒๖๓. ‘‘‘กหํ นุ โข โส ภควา, โลกเชฏฺโฐ นราสโภ;

ตตฺถ คนฺตฺวา นมสฺสิสฺสํ, สามญฺญผลทายกํ’.

๒๖๔. ‘‘‘ปคฺคยฺห ทกฺขิณํ พาหุํ, เวทชาโต กตญฺชลี;

อาจิกฺขิ เม ธมฺมราชํ, โสกสลฺลวิโนทนํ.

๒๖๕. ‘‘‘อุเทนฺตํว มหาเมฆํ, นีลํ อญฺชนสนฺนิภํ;

สาครํ วิย ทิสฺสนฺตํ, ปสฺสเสตํ มหาวนํ.

๒๖๖. ‘‘‘เอตฺถ โส วสเต พุทฺโธ, อทนฺตทมโก มุนิ;

วินยนฺโต จ เวเนยฺเย, โพเธนฺโต โพธิปกฺขิเย.

๒๖๗. ‘‘‘ปิปาสิโตว อุทกํ, โภชนํว ชิฆจฺฉิโต;

คาวี ยถา วจฺฉคิทฺธา, เอวาหํ วิจินึ ชินํ.

๒๖๘. ‘‘‘อาจารอุปจารญฺญู, ธมฺมานุจฺฉวิสํวรํ;

สิกฺขาเปมิ สเก สิสฺเส, คจฺฉนฺเต ชินสนฺติกํ.

๒๖๙. ‘‘‘ทุราสทา ภควนฺโต, สีหาว เอกจาริโน;

ปเท ปทํ นิกฺขิปนฺตา, อาคจฺเฉยฺยาถ มาณวา.

๒๗๐. ‘‘‘อาสีวิโส ยถา โฆโร, มิคราชาว เกสรี;

มตฺโตว กุญฺชโร ทนฺตี, เอวํ พุทฺธา ทุราสทา.

๒๗๑. ‘‘‘อุกฺกาสิตญฺจ ขิปิตํ, อชฺฌุเปกฺขิย มาณวา;

ปเท ปทํ นิกฺขิปนฺตา, อุเปถ พุทฺธสนฺติกํ.

๒๗๒. ‘‘‘ปฏิสลฺลานครุกา, อปฺปสทฺทา ทุราสทา;

ทุรูปสงฺกมา พุทฺธา, ครู โหนฺติ สเทวเก.

๒๗๓. ‘‘‘ยทาหํ ปญฺหํ ปุจฺฉามิ, ปฏิสมฺโมทยามิ วา;

อปฺปสทฺทา ตทา โหถ, มุนิภูตาว ติฏฺฐถ.

๒๗๔. ‘‘‘ยํ โส เทเสติ สมฺพุทฺโธ [สทฺธมฺมํ (สี. สฺยา.)], เขมํ นิพฺพานปตฺติยา;

ตเมวตฺถํ นิสาเมถ, สทฺธมฺมสวนํ สุขํ’.

๒๗๕. ‘‘อุปสงฺกมฺม สมฺพุทฺธํ, สมฺโมทึ มุนินา อหํ;

ตํ กถํ วีติสาเรตฺวา, ลกฺขเณ อุปธารยึ.

๒๗๖. ‘‘ลกฺขเณ เทฺว จ กงฺขามิ, ปสฺสามิ ตึสลกฺขเณ;

โกโสหิตวตฺถคุยฺหํ, อิทฺธิยา ทสฺสยี มุนิ.

๒๗๗. ‘‘ชิวฺหํ นินฺนามยิตฺวาน, กณฺณโสเต จ นาสิเก;

ปฏิมสิ นลาฏนฺตํ, เกวลํ ฉาทยี ชิโน.

๒๗๘. ‘‘ตสฺสาหํ ลกฺขเณ ทิสฺวา, ปริปุณฺเณ สพฺยญฺชเน;

พุทฺโธติ นิฏฺฐํ คนฺตฺวาน, สห สิสฺเสหิ ปพฺพชึ.

๒๗๙. ‘‘สเตหิ ตีหิ สหิโต, ปพฺพชึ อนคาริยํ;

อทฺธมาเส อสมฺปตฺเต, สพฺเพ ปตฺตามฺห นิพฺพุตึ.

๒๘๐. ‘‘เอกโต กมฺมํ กตฺวาน, ปุญฺญกฺเขตฺเต อนุตฺตเร;

เอกโต สํสริตฺวาน, เอกโต วินิวตฺตยุํ.

๒๘๑. ‘‘โคปานสิโย ทตฺวาน, ปูคธมฺเม วสึ อหํ;

เตน กมฺเมน สุกเตน, อฏฺฐ เหตู ลภามหํ.