๑๐. ปุพฺพกมฺมปิโลติกพุทฺธอปทานํ

๖๔. ‘‘อโนตตฺตสราสนฺเน, รมณีเย สิลาตเล;

นานารตนปชฺโชเต, นานาคนฺธวนนฺตเร.

๖๕. ‘‘มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน, ปเรโต [อุเปโต (อุทานฏฺฐกถายํ ๔ วคฺเค, ๘ สุตฺเต)] โลกนายโก;

อาสีโน พฺยากรี ตตฺถ, ปุพฺพกมฺมานิ อตฺตโน.

๖๖. [สุณาถ ภิกฺขเว มยฺหํ, ยํ กมฺมํ ปกตํ มยา; เอกํ อรญฺญิกํ ภิกฺขุํ, ทิสฺวา ทินฺนํ ปิโลติกํ; ปตฺถิตํ ปฐมํ พุทฺธํ, พุทฺธตฺตาย มยา ตทา; ปิโลติยสฺส กมฺมสฺส, พุทฺธตฺเตปิ วิปจฺจติ; โคปาลโก ปุเร อาสึ, คาวึ ปาเชติ โคจรํ; ปิวนฺตึ อุทกํ อาวิลํ, คาวึ ทิสฺวา นิวารยึ; เตน กมฺมวิปาเกน, อิธ ปจฺฉิมเก ภเว; วิปาสิโต ยทิจฺฉกํ, น หิ ปาตุํ ลภามหํ (สฺยา.)] ‘‘สุณาถ ภิกฺขโว มยฺหํ, ยํ กมฺมํ ปกตํ มยา;

ปิโลติกสฺส กมฺมสฺส, พุทฺธตฺเตปิ วิปจฺจติ [สุณาถ ภิกฺขเว มยฺหํ, ยํ กมฺมํ ปกตํ มยา; เอกํ อรญฺญิกํ ภิกฺขุํ, ทิสฺวา ทินฺนํ ปิโลติกํ; ปตฺถิตํ ปฐมํ พุทฺธํ, พุทฺธตฺตาย มยา ตทา; ปิโลติยสฺส กมฺมสฺส, พุทฺธตฺเตปิ วิปจฺจติ; โคปาลโก ปุเร อาสึ, คาวึ ปาเชติ โคจรํ; ปิวนฺตึ อุทกํ อาวิลํ, คาวึ ทิสฺวา นิวารยึ; เตน กมฺมวิปาเกน, อิธ ปจฺฉิมเก ภเว; วิปาสิโต ยทิจฺฉกํ, น หิ ปาตุํ ลภามหํ (สฺยา.)].

[๑]

๖๗. ‘‘มุนาฬิ นามหํ ธุตฺโต, ปุพฺเพ อญฺญาสุ ชาติสุ [อญฺญาย ชาติยา (อุทาน อฏฺฐ.)];

ปจฺเจกพุทฺธํ สุรภึ [สรภุํ (สี.)], อพฺภาจิกฺขึ อทูสกํ.

๖๘. ‘‘เตน กมฺมวิปาเกน, นิรเย สํสรึ จิรํ;

พหูวสฺสสหสฺสานิ, ทุกฺขํ เวเทสิ เวทนํ.

๖๙. ‘‘เตน กมฺมาวเสเสน, อิธ ปจฺฉิมเก ภเว;

อพฺภกฺขานํ มยา ลทฺธํ, สุนฺทริกาย การณา.

[๒]

๗๐. ‘‘สพฺพาภิภุสฺส พุทฺธสฺส, นนฺโท นามาสิ สาวโก;

ตํ อพฺภกฺขาย นิรเย, จิรํ สํสริตํ มยา.

๗๑. ‘‘ทสวสฺสสหสฺสานิ, นิรเย สํสรึ จิรํ;

มนุสฺสภาวํ ลทฺธาหํ, อพฺภกฺขานํ พหุํ ลภึ.

๗๒. ‘‘เตน กมฺมาวเสเสน, จิญฺจมานวิกา มมํ;

อพฺภาจิกฺขิ อภูเตน, ชนกายสฺส อคฺคโต.

[๓]

๗๓. ‘‘พฺราหฺมโณ สุตวา อาสึ, อหํ สกฺกตปูชิโต;

มหาวเน ปญฺจสเต, มนฺเต วาเจมิ มาณเว.

๗๔. ‘‘ตตฺถาคโต [ตมาคโต (ก.)] อิสิ ภีโม, ปญฺจาภิญฺโญ มหิทฺธิโก;

ตํ จาหํ อาคตํ ทิสฺวา, อพฺภาจิกฺขึ อทูสกํ.

๗๕. ‘‘ตโตหํ อวจํ สิสฺเส, กามโภคี อยํ อิสิ;

มยฺหมฺปิ ภาสมานสฺส, อนุโมทึสุ มาณวา.

๗๖. ‘‘ตโต มาณวกา สพฺเพ, ภิกฺขมานํ กุเล กุเล;

มหาชนสฺส อาหํสุ, กามโภคี อยํ อิสิ.

๗๗. ‘‘เตน กมฺมวิปาเกน, ปญฺจ ภิกฺขุสตา อิเม;

อพฺภกฺขานํ ลภุํ สพฺเพ, สุนฺทริกาย การณา.

[๔]

๗๘. ‘‘เวมาตุภาตรํ ปุพฺเพ, ธนเหตุ หนึ อหํ;

ปกฺขิปึ คิริทุคฺคสฺมึ, สิลาย จ อปึสยึ.

๗๙. ‘‘เตน กมฺมวิปาเกน, เทวทตฺโต สิลํ ขิปิ;

องฺคุฏฺฐํ ปึสยี ปาเท, มม ปาสาณสกฺขรา.

[๕]

๘๐. ‘‘ปุเรหํ ทารโก หุตฺวา, กีฬมาโน มหาปเถ;

ปจฺเจกพุทฺธํ ทิสฺวาน, มคฺเค สกลิกํ [สกฺขลิกํ (ก.)] ขิปึ [ทหึ (สฺยา.)].

๘๑. ‘‘เตน กมฺมวิปาเกน, อิธ ปจฺฉิมเก ภเว;

วธตฺถํ มํ เทวทตฺโต, อภิมาเร ปโยชยิ.

[๖]

๘๒. ‘‘หตฺถาโรโห ปุเร อาสึ, ปจฺเจกมุนิมุตฺตมํ;

ปิณฺฑาย วิจรนฺตํ ตํ, อาสาเทสึ คเชนหํ.

๘๓. ‘‘เตน กมฺมวิปาเกน, ภนฺโต [ทนฺโต (ก.)] นาฬาคิรี คโช;

คิริพฺพเช ปุรวเร, ทารุโณ สมุปาคมิ [มํ อุปาคมิ (สี.)].

[๗]

๘๔. ‘‘ราชาหํ ปตฺถิโว [ปตฺติโก (สฺยา. ก.), ขตฺติโย (อุทาน อฏฺฐ.)] อาสึ, สตฺติยา ปุริสํ หนึ;

เตน กมฺมวิปาเกน, นิรเย ปจฺจิสํ ภุสํ.

๘๕. ‘‘กมฺมุโน ตสฺส เสเสน, อิทานิ สกลํ มม;

ปาเท ฉวึ ปกปฺเปสิ [ปโกเปสิ (สี.)], น หิ กมฺมํ วินสฺสติ.

[๘]

๘๖. ‘‘อหํ เกวฏฺฏคามสฺมึ, อหุํ เกวฏฺฏทารโก;

มจฺฉเก ฆาติเต ทิสฺวา, ชนยึ โสมนสฺสกํ [โสมนสฺสหํ (อุทาน อฏฺฐ.)].

๘๗. ‘‘เตน กมฺมวิปาเกน, สีสทุกฺขํ อหู มม;

สพฺเพ สกฺกา จ หญฺญึสุ, ยทา หนิ วิฏฏูโภ [วิฏฏุโภ (สฺยา. ก.)].

[๙]

๘๘. ‘‘ผุสฺสสฺสาหํ ปาวจเน, สาวเก ปริภาสยึ;

ยวํ ขาทถ ภุญฺชถ, มา จ ภุญฺชถ สาลโย.

๘๙. ‘‘เตน กมฺมวิปาเกน, เตมาสํ ขาทิตํ ยวํ;

นิมนฺติโต พฺราหฺมเณน, เวรญฺชายํ วสึ ตทา.

[๑๐]

๙๐. ‘‘นิพฺพุทฺเธ วตฺตมานมฺหิ, มลฺลปุตฺตํ นิเหฐยึ [นิเสธยึ (สฺยา. ก.)];

เตน กมฺมวิปาเกน, ปิฏฺฐิทุกฺขํ อหู มม.

[๑๑]

๙๑. ‘‘ติกิจฺฉโก อหํ อาสึ, เสฏฺฐิปุตฺตํ วิเรจยึ;

เตน กมฺมวิปาเกน, โหติ ปกฺขนฺทิกา มม.

[๑๒]

๙๒. ‘‘อวจาหํ โชติปาโล, สุคตํ กสฺสปํ ตทา;

กุโต นุ โพธิ มุณฺฑสฺส, โพธิ ปรมทุลฺลภา.

๙๓. ‘‘เตน กมฺมวิปาเกน, อจรึ ทุกฺกรํ พหุํ;

ฉพฺพสฺสานุรุเวฬายํ, ตโต โพธิมปาปุณึ.

๙๔. ‘‘นาหํ เอเตน มคฺเคน, ปาปุณึ โพธิมุตฺตมํ;

กุมฺมคฺเคน คเวสิสฺสํ, ปุพฺพกมฺเมน วาริโต.

๙๕. ‘‘ปุญฺญปาปปริกฺขีโณ, สพฺพสนฺตาปวชฺชิโต;

อโสโก อนุปายาโส, นิพฺพายิสฺสมนาสโว.

๙๖. ‘‘เอวํ ชิโน วิยากาสิ, ภิกฺขุสงฺฆสฺส อคฺคโต;

สพฺพาภิญฺญาพลปฺปตฺโต, อโนตตฺเต มหาสเร’’ติ.

อิตฺถํ สุทํ ภควา อตฺตโน ปุพฺพจริตํ กมฺมปิโลติกํ นาม พุทฺธาปทานธมฺมปริยายํ อภาสิตฺถาติ.

ปุพฺพกมฺมปิโลติกํ นาม พุทฺธาปทานํ ทสมํ.

อวฏผลวคฺโค เอกูนจตฺตาลีสโม.