๓๙. อวฏผลวคฺโค

๑. อวฏผลทายกตฺเถรอปทานํ

๑. ‘‘สตรํสิ นาม ภควา, สยมฺภู อปราชิโต;

วิเวกกาโม สมฺพุทฺโธ, โคจรายาภินิกฺขมิ.

๒. ‘‘ผลหตฺโถ อหํ ทิสฺวา, อุปคจฺฉึ นราสภํ;

ปสนฺนจิตฺโต สุมโน, อวฏํ [อวณฺฏํ (สี.), อมฺพฏํ (สฺยา.)] อททึ ผลํ.

๓. ‘‘จตุนฺนวุติโต กปฺเป, ยํ ผลมททึ อหํ;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, ผลทานสฺสิทํ ผลํ.

๔. ‘‘กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ, ภวา สพฺเพ สมูหตา;

นาโคว พนฺธนํ เฉตฺวา, วิหรามิ อนาสโว.

๕. ‘‘สฺวาคตํ วต เม อาสิ, มม พุทฺธสฺส สนฺติเก;

ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา, กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ.

๖. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส, วิโมกฺขาปิ จ อฏฺฐิเม;

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา, กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา อวฏผลทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

อวฏผลทายกตฺเถรสฺสาปทานํ ปฐมํ.

๒. ลพุชทายกตฺเถรอปทานํ

๗. ‘‘นคเร พนฺธุมติยา, อาสึ อารามิโก ตทา;

อทฺทสํ วิรชํ พุทฺธํ, คจฺฉนฺตํ อนิลญฺชเส.

๘. ‘‘ลพุชสฺส ผลํ คยฺห, พุทฺธเสฏฺฐสฺสทาสหํ;

อากาเส ฐิตโก สนฺโต, ปฏิคณฺหิ มหายโส.

๙. ‘‘วิตฺติสญฺชนนํ มยฺหํ, ทิฏฺฐธมฺมสุขาวหํ;

ผลํ พุทฺธสฺส ทตฺวาน, วิปฺปสนฺเนน เจตสา.

๑๐. ‘‘อธิคจฺฉึ ตทา ปีตึ, วิปุลญฺจ สุขุตฺตมํ;

อุปฺปชฺชเตว รตนํ, นิพฺพตฺตสฺส ตหึ ตหึ.

๑๑. ‘‘เอกนวุติโต กปฺเป, ยํ ผลมททึ ตทา;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, ผลทานสฺสิทํ ผลํ.

๑๒. ‘‘กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ…เป… วิหรามิ อนาสโว.

๑๓. ‘‘สฺวาคตํ วต เม อาสิ…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ.

๑๔. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ลพุชทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

ลพุชทายกตฺเถรสฺสาปทานํ ทุติยํ.

๓. อุทุมฺพรผลทายกตฺเถรอปทานํ

๑๕. ‘‘วินตานทิยา ตีเร, วิหาสิ ปุริสุตฺตโม;

อทฺทสํ วิรชํ พุทฺธํ, เอกคฺคํ สุสมาหิตํ.

๑๖. ‘‘ตสฺมึ ปสนฺนมานโส, กิเลสมลโธวเน;

อุทุมฺพรผลํ คยฺห, พุทฺธเสฏฺฐสฺสทาสหํ.

๑๗. ‘‘เอกนวุติโต กปฺเป, ยํ ผลมททึ ตทา;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, ผลทานสฺสิทํ ผลํ.

๑๘. ‘‘กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ…เป… วิหรามิ อนาสโว.

๑๙. ‘‘สฺวาคตํ วต เม อาสิ…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ.

๒๐. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา อุทุมฺพรผลทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

อุทุมฺพรผลทายกตฺเถรสฺสาปทานํ ตติยํ.

๔. ปิลกฺขผลทายกตฺเถรอปทานํ

๒๑. ‘‘วนนฺตเร พุทฺธํ ทิสฺวา, อตฺถทสฺสึ มหายสํ;

ปสนฺนจิตฺโต สุมโน, ปิลกฺขสฺสาททึ ผลํ [ปิลกฺขสฺส ผลํ อทํ (สี.), ปิลกฺขุสฺส ผลํ อทํ (สฺยา.)].

๒๒. ‘‘อฏฺฐารเส กปฺปสเต, ยํ ผลมททึ ตทา;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, ผลทานสฺสิทํ ผลํ.

๒๓. ‘‘กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ…เป… วิหรามิ อนาสโว.

๒๔. ‘‘สฺวาคตํ วต เม อาสิ…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ.

๒๕. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ปิลกฺขผลทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

ปิลกฺขผลทายกตฺเถรสฺสาปทานํ จตุตฺถํ.

๕. ผารุสผลทายกตฺเถรอปทานํ

๒๖. ‘‘สุวณฺณวณฺณํ สมฺพุทฺธํ, อาหุตีนํ ปฏิคฺคหํ;

รถิยํ ปฏิปชฺชนฺตํ, ผารุสผลมทาสหํ.

๒๗. ‘‘เอกนวุติโต กปฺเป, ยํ ผลมททึ อหํ;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, ผลทานสฺสิทํ ผลํ.

๒๘. ‘‘กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ…เป… วิหรามิ อนาสโว.

๒๙. ‘‘สฺวาคตํ วต เม อาสิ…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ.

๓๐. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ผารุสผลทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

ผารุสผลทายกตฺเถรสฺสาปทานํ ปญฺจมํ.

๖. วลฺลิผลทายกตฺเถรอปทานํ

๓๑. ‘‘สพฺเพ ชนา สมาคมฺม, อคมึสุ วนํ ตทา;

ผลมเนฺวสมานา เต, อลภึสุ ผลํ ตทา.

๓๒. ‘‘ตตฺถทฺทสาสึ สมฺพุทฺธํ, สยมฺภุํ อปราชิตํ;

ปสนฺนจิตฺโต สุมโน, วลฺลิผลมทาสหํ.

๓๓. ‘‘เอกตฺตึเส อิโต กปฺเป, ยํ ผลมททึ ตทา;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, ผลทานสฺสิทํ ผลํ.

๓๔. ‘‘กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ…เป… วิหรามิ อนาสโว.

๓๕. ‘‘สฺวาคตํ วต เม อาสิ…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ.

๓๖. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา วลฺลิผลทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

วลฺลิผลทายกตฺเถรสฺสาปทานํ ฉฏฺฐํ.

๗. กทลิผลทายกตฺเถรอปทานํ

๓๗. ‘‘กณิการํว ชลิตํ, ปุณฺณมาเยว [ปุณฺณมาเสว (สี. ก.)] จนฺทิมํ;

ชลนฺตํ ทีปรุกฺขํว, อทฺทสํ โลกนายกํ.

๓๘. ‘‘กทลิผลํ ปคฺคยฺห, อทาสึ สตฺถุโน อหํ;

ปสนฺนจิตฺโต สุมโน, วนฺทิตฺวาน อปกฺกมึ.

๓๙. ‘‘เอกตฺตึเส อิโต กปฺเป, ยํ ผลมททึ ตทา;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, ผลทานสฺสิทํ ผลํ.

๔๐. ‘‘กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ…เป… วิหรามิ อนาสโว.

๔๑. ‘‘สฺวาคตํ วต เม อาสิ…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ.

๔๒. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา กทลิผลทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

กทลิผลทายกตฺเถรสฺสาปทานํ สตฺตมํ.

๘. ปนสผลทายกตฺเถรอปทานํ

๔๓. ‘‘อชฺชุโน นาม สมฺพุทฺโธ, หิมวนฺเต วสี ตทา;

จรเณน จ สมฺปนฺโน, สมาธิกุสโล มุนิ.

๔๔. ‘‘กุมฺภมตฺตํ คเหตฺวาน, ปนสํ ชีวชีวกํ [เทวคนฺธิกํ (๔๑ วคฺเค, ๕ อปทาเน)];

ฉตฺตปณฺเณ ฐเปตฺวาน, อทาสึ สตฺถุโน อหํ.

๔๕. ‘‘เอกตฺตึเส อิโต กปฺเป, ยํ ผลมททึ ตทา;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, ผลทานสฺสิทํ ผลํ.

๔๖. ‘‘กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ…เป… วิหรามิ อนาสโว.

๔๗. ‘‘สฺวาคตํ วต เม อาสิ…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ.

๔๘. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ปนสผลทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

ปนสผลทายกตฺเถรสฺสาปทานํ อฏฺฐมํ.

๙. โสณโกฏิวีสตฺเถรอปทานํ

๔๙. ‘‘วิปสฺสิโน ปาวจเน, เอกํ เลณํ มยา กตํ;

จาตุทฺทิสสฺส สงฺฆสฺส, พนฺธุมาราชธานิยา.

๕๐. ‘‘ทุสฺเสหิ ภูมึ เลณสฺส, สนฺถริตฺวา ปริจฺจชึ;

อุทคฺคจิตฺโต สุมโน, อกาสึ ปณิธึ ตทา.

๕๑. ‘‘อาราธเยยฺยํ สมฺพุทฺธํ, ปพฺพชฺชญฺจ ลเภยฺยหํ;

อนุตฺตรญฺจ นิพฺพานํ, ผุเสยฺยํ สนฺติมุตฺตมํ.

๕๒. ‘‘เตเนว สุกฺกมูเลน, กปฺเป [กปฺปํ (สี.), กปฺป (ก.)] นวุติ สํสรึ;

เทวภูโต มนุสฺโส จ, กตปุญฺโญ วิโรจหํ.

๕๓. ‘‘ตโต กมฺมาวเสเสน, อิธ ปจฺฉิมเก ภเว;

จมฺปายํ อคฺคเสฏฺฐิสฺส, ชาโตมฺหิ เอกปุตฺตโก.

๕๔. ‘‘ชาตมตฺตสฺส เม สุตฺวา, ปิตุ ฉนฺโท อยํ อหุ;

ททามหํ กุมารสฺส, วีสโกฏี อนูนกา.

๕๕. ‘‘จตุรงฺคุลา จ เม โลมา, ชาตา ปาทตเล อุโภ;

สุขุมา มุทุสมฺผสฺสา, ตูลาปิจุสมา สุภา.

๕๖. ‘‘อตีตา นวุติ กปฺปา, อยํ เอโก จ อุตฺตริ;

นาภิชานามิ นิกฺขิตฺเต, ปาเท ภูมฺยา อสนฺถเต.

๕๗. ‘‘อาราธิโต เม สมฺพุทฺโธ, ปพฺพชึ อนคาริยํ;

อรหตฺตญฺจ เม ปตฺตํ, สีติภูโตมฺหิ นิพฺพุโต.

๕๘. ‘‘อคฺโค อารทฺธวีริยานํ, นิทฺทิฏฺโฐ สพฺพทสฺสินา;

ขีณาสโวมฺหิ อรหา, ฉฬภิญฺโญ มหิทฺธิโก.

๕๙. ‘‘เอกนวุติโต กปฺเป, ยํ ทานมททึ ตทา;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, เลณทานสฺสิทํ ผลํ.

๖๐. ‘‘กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ…เป… วิหรามิ อนาสโว.

๖๑. ‘‘สฺวาคตํ วต เม อาสิ…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ.

๖๒. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

๖๓. ‘‘เถโร โกฏิวีโส [โกฏิวิโส (สฺยา. ก.), โกฬิวิโส (อญฺญฏฺฐาเนสุ)] โสโณ, ภิกฺขุสงฺฆสฺส อคฺคโต;

ปญฺหํ ปุฏฺโฐ วิยากาสิ, อโนตตฺเต มหาสเร’’ติ.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา โสโณ โกฏิวีโส เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

โสณโกฏิวีสตฺเถรสฺสาปทานํ นวมํ.

๑๐. ปุพฺพกมฺมปิโลติกพุทฺธอปทานํ

๖๔. ‘‘อโนตตฺตสราสนฺเน, รมณีเย สิลาตเล;

นานารตนปชฺโชเต, นานาคนฺธวนนฺตเร.

๖๕. ‘‘มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน, ปเรโต [อุเปโต (อุทานฏฺฐกถายํ ๔ วคฺเค, ๘ สุตฺเต)] โลกนายโก;

อาสีโน พฺยากรี ตตฺถ, ปุพฺพกมฺมานิ อตฺตโน.

๖๖. [สุณาถ ภิกฺขเว มยฺหํ, ยํ กมฺมํ ปกตํ มยา; เอกํ อรญฺญิกํ ภิกฺขุํ, ทิสฺวา ทินฺนํ ปิโลติกํ; ปตฺถิตํ ปฐมํ พุทฺธํ, พุทฺธตฺตาย มยา ตทา; ปิโลติยสฺส กมฺมสฺส, พุทฺธตฺเตปิ วิปจฺจติ; โคปาลโก ปุเร อาสึ, คาวึ ปาเชติ โคจรํ; ปิวนฺตึ อุทกํ อาวิลํ, คาวึ ทิสฺวา นิวารยึ; เตน กมฺมวิปาเกน, อิธ ปจฺฉิมเก ภเว; วิปาสิโต ยทิจฺฉกํ, น หิ ปาตุํ ลภามหํ (สฺยา.)] ‘‘สุณาถ ภิกฺขโว มยฺหํ, ยํ กมฺมํ ปกตํ มยา;

ปิโลติกสฺส กมฺมสฺส, พุทฺธตฺเตปิ วิปจฺจติ [สุณาถ ภิกฺขเว มยฺหํ, ยํ กมฺมํ ปกตํ มยา; เอกํ อรญฺญิกํ ภิกฺขุํ, ทิสฺวา ทินฺนํ ปิโลติกํ; ปตฺถิตํ ปฐมํ พุทฺธํ, พุทฺธตฺตาย มยา ตทา; ปิโลติยสฺส กมฺมสฺส, พุทฺธตฺเตปิ วิปจฺจติ; โคปาลโก ปุเร อาสึ, คาวึ ปาเชติ โคจรํ; ปิวนฺตึ อุทกํ อาวิลํ, คาวึ ทิสฺวา นิวารยึ; เตน กมฺมวิปาเกน, อิธ ปจฺฉิมเก ภเว; วิปาสิโต ยทิจฺฉกํ, น หิ ปาตุํ ลภามหํ (สฺยา.)].

[๑]

๖๗. ‘‘มุนาฬิ นามหํ ธุตฺโต, ปุพฺเพ อญฺญาสุ ชาติสุ [อญฺญาย ชาติยา (อุทาน อฏฺฐ.)];

ปจฺเจกพุทฺธํ สุรภึ [สรภุํ (สี.)], อพฺภาจิกฺขึ อทูสกํ.

๖๘. ‘‘เตน กมฺมวิปาเกน, นิรเย สํสรึ จิรํ;

พหูวสฺสสหสฺสานิ, ทุกฺขํ เวเทสิ เวทนํ.

๖๙. ‘‘เตน กมฺมาวเสเสน, อิธ ปจฺฉิมเก ภเว;

อพฺภกฺขานํ มยา ลทฺธํ, สุนฺทริกาย การณา.

[๒]

๗๐. ‘‘สพฺพาภิภุสฺส พุทฺธสฺส, นนฺโท นามาสิ สาวโก;

ตํ อพฺภกฺขาย นิรเย, จิรํ สํสริตํ มยา.

๗๑. ‘‘ทสวสฺสสหสฺสานิ, นิรเย สํสรึ จิรํ;

มนุสฺสภาวํ ลทฺธาหํ, อพฺภกฺขานํ พหุํ ลภึ.

๗๒. ‘‘เตน กมฺมาวเสเสน, จิญฺจมานวิกา มมํ;