๙. กุลสุตฺตวณฺณนา

๓๖๑. นวเม ทุพฺภิกฺขาติ ทุลฺลภภิกฺขา. ทฺวีหิติกาติ ‘‘ชีวิสฺสาม นุ โข น นุ โข’’ติ เอวํ ปวตฺตอีหิติกา. ‘‘ทุหิติกา’’ติปิ ปาโฐ. อยเมว อตฺโถ. ทุกฺขา อีหิติ เอตฺถ น สกฺกา โกจิ ปโยโค สุเขน กาตุนฺติ ทุหิติกา. ตตฺถ ตตฺถ มตมนุสฺสานํ วิปฺปกิณฺณานิ เสตานิ อฏฺฐิกานิ เอตฺถาติ เสตฏฺฐิกา. สลากาวุตฺตาติ สลากมตฺตวุตฺตา, ยํ ตตฺถ วุตฺตํ วาปิตํ, ตํ สลากมตฺตเมว อโหสิ, ผเล น ชนยตีติ อตฺโถ.

อุคฺคิลิตุนฺติ เทฺว อนฺเต โมเจตฺวา กเถตุํ อสกฺโกนฺโต อุคฺคิลิตุํ พหิ นีหริตุํ น สกฺขีติ. โอคิลิตุนฺติ ปุจฺฉาย โทสํ ทิสฺวา หาเรตุํ อสกฺโกนฺโต โอคิลิตุํ อนฺโต ปเวเสตุํ น สกฺขีติ.

อิโต โส คามณิ เอกนวุติกปฺเปติ ภควา กถยมาโนว ยาว นิกฺขนฺโต นาสิกวาโต น ปุน ปวิสติ, ตาวตเกน กาเลน เอกนวุติกปฺเป อนุสฺสริ ‘‘อตฺถิ นุ โข กิญฺจิ กุเล ปกฺกภิกฺขาทาเนน อุปหตปุพฺพ’’นฺติ ปริชานนตฺถํ. อเถกมฺปิ อปสฺสนฺโต ‘‘อิโต โส, คามณี’’ติอาทิมาห. อิทานิ ทานาทีนํ อานิสํสํ กเถนฺโต อถ โข ยานิ ตานิ กุลานิ อฑฺฒานีติ ธมฺมเทสนํ อารภิ. ตตฺถ ทานสมฺภูตานีติ ทาเนน สมฺภูตานิ นิพฺพตฺตานิ. เสสปททฺวเยปิ เอเสว นโย. เอตฺถ ปน สจฺจํ นาม สจฺจวาทิตา. สามญฺญํ นาม เสสสีลํ. วิกิรตีติ อโยเคน วฬญฺเชนฺโต วิปฺปกิรติ. วิธมตีติ ธเมนฺโต วิย นาเสติ. วิทฺธํเสตีติ นาเสติ. อนิจฺจตาติ หุตฺวา อภาโว พหุนาปิ กาเลน สงฺคตานํ ขเณเนว อนฺตรธานํ.