๑๒. ราสิยสุตฺตวณฺณนา

๓๖๔. ทฺวาทสเม ราสิโยติ ราสึ กตฺวา ปญฺหสฺส ปุจฺฉิตตฺตา ราสิโยติ เอวํ ธมฺมสงฺคาหกตฺเถเรหิ คหิตนาโม. ตปสฺสินฺติ ตปนิสฺสิตกํ. ลูขชีวินฺติ ลูขชีวิกํ. อนฺตาติ โกฏฺฐาสา. คาโมติ คามฺโม. คมฺโมติปิ ปาโฐ, คามวาสีนํ ธมฺโมติ อตฺโถ. อตฺตกิลมถานุโยโคติ อตฺตโน กิลมถานุโยโค, สรีรทุกฺขกรณนฺติ อตฺโถ.

กสฺมา ปเนตฺถ กามสุขลฺลิกานุโยโค คหิโต, กสฺมา อตฺตกิลมถานุโยโค, กสฺมา มชฺฌิมา ปฏิปทาติ? กามสุขลฺลิกานุโยโค ตาว กามโภคีนํ ทสฺสนตฺถํ คหิโต, อตฺตกิลมถานุโยโค ตปนิสฺสิตกานํ, มชฺฌิมา ปฏิปทา ติณฺณํ นิชฺชรวตฺถูนํ ทสฺสนตฺถํ คหิตา. กึ เอเตสํ ทสฺสเน ปโยชนนฺติ? อิเม เทฺว อนฺเต ปหาย ตถาคโต มชฺฌิมาย ปฏิปทาย สมฺมาสมฺโพธึ ปตฺโต. โส กามโภคิโนปิ น สพฺเพ ครหติ น ปสํสติ, ตปนิสฺสิตเกปิ น สพฺเพ ครหติ น ปสํสติ, ครหิตพฺพยุตฺตเกเยว ครหติ, ปสํสิตพฺพยุตฺตเก ปสํสตีติ อิมสฺสตฺถสฺส ปกาสนํ เอเตสํ ทสฺสเน ปโยชนนฺติ เวทิตพฺพํ.

อิทานิ ตมตฺถํ ปกาเสนฺโต ตโย โขเม, คามณิ, กามโภคิโนติอาทิมาห. ตตฺถ สาหเสนาติ สาหสิกกมฺเมน. น สํวิภชตีติ มิตฺตสหายสนฺทิฏฺฐสมฺภตฺตานํ สํวิภาคํ น กโรติ. น ปุญฺญานิ กโรตีติ อนาคตภวสฺส ปจฺจยภูตานิ ปุญฺญานิ น กโรติ. ธมฺมาธมฺเมนาติ ธมฺเมน จ อธมฺเมน จ. ฐาเนหีติ การเณหิ. สจฺฉิกโรตีติ กถํ อตฺตานํ อาตาเปนฺโต ปริตาเปนฺโต สจฺฉิกโรติ? จตุรงฺควีริยวเสน จ ธุตงฺควเสน จ. ติสฺโส สนฺทิฏฺฐิกา นิชฺชราติ เอตฺถ เอโกปิ มคฺโค ติณฺณํ กิเลสานํ นิชฺชรณตาย ติสฺโส นิชฺชราติ วุตฺโตติ.