๑๓. ปาฏลิยสุตฺตวณฺณนา

๓๖๕. เตรสเม ทูเตยฺยานีติ ทูตกมฺมานิ ปณฺณานิ เจว มุขสาสนานิ จ. ปาณาติปาตญฺจาหนฺติ อิทํ กสฺมา อารทฺธํ? น เกวลํ อหํ มายํ ชานามิ, อญฺญมฺปิ อิทญฺจิทญฺจ ชานามีติ สพฺพญฺญุภาวทสฺสนตฺถํ อารทฺธํ. สนฺติ หิ, คามณิ, เอเก สมณพฺราหฺมณาติ อิทํ เสสสมณพฺราหฺมณานํ ลทฺธึ ทสฺเสตฺวา ตสฺสา ปชหาปนตฺถํ อารทฺธํ.

มาลี กุณฺฑลีติ มาลาย มาลี, กุณฺฑเลหิ กุณฺฑลี. อิตฺถิกาเมหีติ อิตฺถีหิ สทฺธึ กามา อิตฺถิกามา, เตหิ อิตฺถิกาเมหิ. อาวสถาคารนฺติ กุลฆรสฺส เอกสฺมึ ฐาเน เอเกกสฺเสว สุขนิวาสตฺถาย กตํ วาสาคารํ. เตนาหํ ยถาสตฺติ ยถาพลํ สํวิภชามีติ ตสฺสาหํ อตฺตโน สตฺติอนุรูเปน เจว พลานุรูเปน จ สํวิภาคํ กโรมิ. อลนฺติ ยุตฺตํ. กงฺขนิเย ฐาเนติ กงฺขิตพฺเพ การเณ. จิตฺตสมาธินฺติ ตสฺมึ ธมฺมสมาธิสฺมึ ฐิโต ตฺวํ สห วิปสฺสนาย จตุนฺนํ มคฺคานํ วเสน จิตฺตสมาธึ สเจ ปฏิลเภยฺยาสีติ ทสฺเสติ. อปณฺณกตาย มยฺหนฺติ อยํ ปฏิปทา มยฺหํ อปณฺณกตาย อนปราธกตาย เอว สํวตฺตตีติ อตฺโถ. กฏคฺคาโหติ ชยคฺคาโห.

อยํ โข, คามณิ, ธมฺมสมาธิ, ตตฺร เจ ตฺวํ จิตฺตสมาธึ ปฏิลเภยฺยาสีติ เอตฺถ ธมฺมสมาธีติ ทสกุสลกมฺมปถธมฺมา, จิตฺตสมาธีติ สห วิปสฺสนาย จตฺตาโร มคฺคา. อถ วา ‘‘ปาโมชฺชํ ชายติ, ปมุทิตสฺส ปีติ ชายตี’’ติ (อ. นิ. ๕.๒๖) เอวํ วุตฺตา ปาโมชฺชปีติปสฺสทฺธิสุขสมาธิสงฺขาตา ปญฺจ ธมฺมา ธมฺมสมาธิ นาม, จิตฺตสมาธิ ปน สห วิปสฺสนาย จตฺตาโร มคฺคาว. อถ วา ทสกุสลกมฺมปถา จตฺตาโร พฺรหฺมวิหารา จาติ อยํ ธมฺมสมาธิ นาม, ตํ ธมฺมสมาธึ ปูเรนฺตสฺส อุปฺปนฺนา จิตฺเตกคฺคตา จิตฺตสมาธิ นาม. เอวํ ตฺวํ อิมํ กงฺขาธมฺมํ ปชเหยฺยาสีติ เอวํ ตฺวํ อิมสฺมึ วุตฺตปฺปเภเท ธมฺมสมาธิสฺมึ ฐิโต สเจ เอวํ จิตฺตสมาธึ ปฏิลเภยฺยาสิ, เอกํเสเนตํ กงฺขํ ปชเหยฺยาสีติ อตฺโถ. เสสํ สพฺพตฺถ วุตฺตนยเมวาติ.

คามณิสํยุตฺตวณฺณนา นิฏฺฐิตา.