๔. ตีหิธมฺเมหิสุตฺตาทิวณฺณนา

๒๘๓-๓๐๓. จตุตฺเถ มจฺเฉรมลปริยุฏฺฐิเตนาติ ปุพฺพณฺหสมยสฺมิญฺหิ มาตุคาโม ขีรทธิสงฺโคปนรนฺธนปจนาทีนิ กาตุํ อารทฺโธ, ปุตฺตเกหิปิ ยาจิยมาโน กิญฺจิ ทาตุํ น อิจฺฉติ. เตเนตํ วุตฺตํ ‘‘ปุพฺพณฺหสมยํ มจฺเฉรมลปริยุฏฺฐิเตน เจตสา’’ติ. มชฺฌนฺหิกสมเย ปน มาตุคาโม โกธาภิภูโตว โหติ, อนฺโตฆเร กลหํ อลภนฺโต ปฏิวิสฺสกฆรมฺปิ คนฺตฺวา กลหํ กโรติ, สามิกสฺส จ ฐิตนิสินฺนฏฺฐานานิ วิโลเกนฺโต วิจรติ. เตน วุตฺตํ ‘‘มชฺฌนฺหิกสมยํ อิสฺสาปริยุฏฺฐิเตน เจตสา’’ติ. สายเนฺห ปนสฺสา อสทฺธมฺมปฏิเสวนาย จิตฺตํ นมติ. เตน วุตฺตํ ‘‘สายนฺหสมยํ กามราคปริยุฏฺฐิเตน เจตสา’’ติ. ปญฺจมาทีนิ อุตฺตานตฺถาเนว.