๑. เขมาสุตฺตวณฺณนา

๔๑๐. อพฺยากตสํยุตฺตสฺส ปฐเม เขมาติ คิหิกาเล พิมฺพิสารสฺส อุปาสิกา สทฺธาปพฺพชิตา มหาเถรี ‘‘เอตทคฺคํ, ภิกฺขเว, มม สาวิกานํ ภิกฺขุนีนํ มหาปญฺญานํ ยทิทํ เขมา’’ติ เอวํ ภควตา มหาปญฺญตาย เอตทคฺเค ฐปิตา. ปณฺฑิตาติ ปณฺฑิจฺเจน สมนฺนาคตา. วิยตฺตาติ เวยฺยตฺติเยน สมนฺนาคตา. เมธาวินีติ เมธาย ปญฺญาย สมนฺนาคตา. พหุสฺสุตาติ ปริยตฺติพาหุสจฺเจนปิ ปฏิเวธพาหุสจฺเจนปิ สมนฺนาคตา.

คณโกติ อจฺฉิทฺทกคณนาย กุสโล. มุทฺทิโกติ องฺคุลิมุทฺทาย คณนาย กุสโล. สงฺขายโกติ ปิณฺฑคณนาย กุสโล. คมฺภีโรติ จตุราสีติโยชนสหสฺสคมฺภีโร. อปฺปเมยฺโยติ อาฬฺหกคณนาย อปฺปเมยฺโย. ทุปฺปริโยคาโหติ อาฬฺหกคณนาย ปมาณคหณตฺถํ ทุโรคาโห. เยน รูเปน ตถาคตนฺติ เยน รูเปน ทีโฆ รสฺโส สาโม โอทาโตติ สตฺตสงฺขาตํ ตถาคตํ ปญฺญเปยฺย. ตํ รูปํ ตถาคตสฺส ปหีนนฺติ ตํ วุตฺตปฺปการรูปํ สมุทยปฺปหาเนน สพฺพญฺญุตถาคตสฺส ปหีนํ. รูปสงฺขาย วิมุตฺโตติ อายตึ รูปสฺส อนุปฺปตฺติยา รูปารูปโกฏฺฐาเสนปิ เอวรูโป นาม ภวิสฺสตีติ โวหารสฺสปิ ปฏิปสฺสทฺธตฺตา รูปปณฺณตฺติยาปิ วิมุตฺโต. คมฺภีโรติ อชฺฌาสย คมฺภีรตาย จ คุณคมฺภีรตาย จ คมฺภีโร. ตสฺส เอวํ คุณคมฺภีรสฺส สโต สพฺพญฺญุตถาคตสฺส ยํ อุปาทาย สตฺตสงฺขาโต ตถาคโตติ ปญฺญตฺติ โหติ, ตทภาเวน ตสฺสา ปญฺญตฺติยา อภาวํ ปสฺสนฺตสฺส อยํ สตฺตสงฺขาโต โหติ ตถาคโต ปรํ มรณาติ อิทํ วจนํ น อุเปติ น ยุชฺชติ, น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณาติอาทิวจนมฺปิ น อุเปติ น ยุชฺชตีติ อตฺโถ.

สํสนฺทิสฺสตีติ เอกํ ภวิสฺสติ. สเมสฺสตีติ นิรนฺตรํ ภวิสฺสติ. น วิโรธยิสฺสตีติ น วิรุทฺธํ ปทํ ภวิสฺสติ. อคฺคปทสฺมินฺติ เทสนาย. เทสนา หิ อิธ อคฺคปทนฺติ อธิปฺเปตา.