๑๔. โภคสํหรณเปติวตฺถุวณฺณนา

มยํ โภเค สํหริมฺหาติ อิทํ โภคสํหรณเปติวตฺถุ. ตสฺส กา อุปฺปตฺติ? ภควติ เวฬุวเน วิหรนฺเต ราชคเห กิร จตสฺโส อิตฺถิโย มานกูฏาทิวเสน สปฺปิมธุเตลธญฺญาทีหิ โวหารํ กตฺวา อโยนิโส โภเค สํหริตฺวา ชีวนฺติ. ตา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา พหินคเร ปริขาปิฏฺเฐ เปติโย หุตฺวา นิพฺพตฺตึสุ. ตา รตฺติยํ ทุกฺขาภิภูตา –

๘๐๑. ‘‘มยํ โภเค สํหริมฺหา, สเมน วิสเมน จ;

เต อญฺเญ ปริภุญฺชนฺติ, มยํ ทุกฺขสฺส ภาคินี’’ติ. –

วิปฺปลปนฺติโย เภรเวน มหาสทฺเทน วิรวึสุ. มนุสฺสา ตํ สุตฺวา ภีตตสิตา วิภาตาย รตฺติยา พุทฺธปฺปมุขสฺส ภิกฺขุสงฺฆสฺส มหาทานํ สชฺเชตฺวา สตฺถารํ ภิกฺขุสงฺฆญฺจ นิมนฺเตตฺวา ปณีเตน ขาทนีเยน โภชนีเยน ปริวิสิตฺวา ภควนฺตํ ภุตฺตาวึ โอนีตปตฺตปาณึ อุปนิสีทิตฺวา ตํ ปวตฺตึ นิเวเทสุํ. ภควา ‘‘อุปาสกา เตน โว สทฺเทน โกจิ อนฺตราโย นตฺถิ, จตสฺโส ปน เปติโย ทุกฺขาภิภูตา อตฺตนา ทุกฺกฏํ กมฺมํ กเถตฺวา ปริเทวนวเสน วิสฺสเรน วิรวนฺติโย –

‘‘มยํ โภเค สํหริมฺหา, สเมน วิสเมน จ;

เต อญฺเญ ปริภุญฺชนฺติ, มยํ ทุกฺขสฺส ภาคินี’’ติ. –

อิมํ คาถมาหํสูติ อโวจ.

ตตฺถ โภเคติ ปริภุญฺชิตพฺพฏฺเฐน ‘‘โภคา’’ติ ลทฺธนาเม วตฺถาภรณาทิเก วิตฺตูปกรณวิเสเส. สํหริมฺหาติ มจฺเฉรมเลน ปริยาทินฺนจิตฺตา กสฺสจิ กิญฺจิ อทตฺวา สญฺจินิมฺห. สเมน วิสเมน จาติ ญาเยน จ อญฺญาเยน จ, ญายปติรูปเกน วา อญฺญาเยน เต โภเค อเมฺหหิ สํหริเต อิทานิ อญฺเญ ปริภุญฺชนฺติ. มยํ ทุกฺขสฺส ภาคินีติ มยํ ปน กสฺสจิปิ สุจริตสฺส อกตตฺตา ทุจฺจริตสฺส จ กตตฺตา เอตรหิ เปตโยนิปริยาปนฺนสฺส มหโต ทุกฺขสฺส ภาคินิโย ภวาม, มหาทุกฺขํ อนุภวามาติ อตฺโถ.

เอวํ ภควา ตาหิ เปตีหิ วุตฺตํ คาถํ วตฺวา ตาสํ ปวตฺตึ กเถตฺวา ตํ อฏฺฐุปฺปตฺตึ กตฺวา สมฺปตฺตปริสาย ธมฺมํ เทเสตฺวา อุปริ สจฺจานิ ปกาเสสิ, สจฺจปริโยสาเน พหู โสตาปตฺติผลาทีนิ ปาปุณึสูติ.

โภคสํหรณเปติวตฺถุวณฺณนา นิฏฺฐิตา.