๗-๑๒. ปจฺจนียปฏฺฐานวณฺณนา

๑. อิทานิ กุสลาทีนํ ปทานํ ปฏิกฺเขปวเสน ธมฺมานํ ปจฺจนียตาย ลทฺธนามํ ปจฺจนียปฏฺฐานํ ทสฺเสตุํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยาติอาทิ อารทฺธํ. ตตฺถ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจาติ กุสลสฺส ปจฺจยภาวํ วาเรติ. นกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชตีติ กุสลสฺส อุปฺปตฺตึ วาเรติ, ตสฺมา ‘‘อกุสลาพฺยากตํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ อกุสลาพฺยากตา ตโย ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูป’’นฺติ เอวมาทินา นเยเนตฺถ ปญฺหํ วิสฺสชฺชิตพฺพํ. ตสฺมึ ตสฺมึ ปจฺจเย ลทฺธคณนา ปน ปาฬิยํ วุตฺตาเยว. เยปิ วารา สทิสวิสฺสชฺชนา, เตปิ ตตฺเถว ทสฺสิตา. ตสฺมา สพฺพเมตฺถ เหฏฺฐา วุตฺตนยานุสาเรน ปาฬึ อุปปริกฺขิตฺวา เวทิตพฺพํ. ยถา เจตฺถ, เอวํ ทุกปฏฺฐาเน, ทุกติกปฏฺฐาเน, ติกทุกปฏฺฐาเน ติกติกปฏฺฐาเน, ทุกทุกปฏฺฐาเน จ.

เอตฺตาวตา –

ติกญฺจ ปฏฺฐานวรํ ทุกุตฺตมํ,

ทุกํ ติกญฺเจว ติกํ ทุกญฺจ;

ติกํ ติกญฺเจว, ทุกํ ทุกญฺจ,

ฉ ปจฺจนียมฺหิ นยา สุคมฺภีราติ. –

อฏฺฐกถายํ วุตฺตคาถาย ทีปิตา. ธมฺมปจฺจนียปฏฺฐาเน ฉ นยา นิทฺทิฏฺฐา โหนฺติ. ปจฺจยวเสน ปเนตฺถ เอเกกสฺมึ ปฏฺฐาเน อนุโลมาทโย จตฺตาโร จตฺตาโร นยาติ เอเกน ปริยาเยน จตุวีสตินยปฏิมณฺฑิตํ ปจฺจนียปฏฺฐานญฺเญว เวทิตพฺพํ.

ปจฺจนียปฏฺฐานวณฺณนา.