๖. ทุกทุกปฏฺฐานวณฺณนา

ทุกทุกปฏฺฐาเนปิ เหตุสเหตุกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุสเหตุโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยาติ ปญฺหุทฺธารวเสเนว สงฺเขปโต เทสนา กตา. ตตฺถ เหตุทุกํ สเหตุกทุกาทีหิ, สเหตุกทุกาทีนิ จ เตน สทฺธึ โยชิตานิ. เอเกกํ ปน ทุกํ เสเสหิ, เสสา จ เตหิ สทฺธึ ปฏิปาฏิยา โยเชตพฺพา. อิทญฺหิ ทุกทุกปฏฺฐานํ นาม ‘ทุเกสุเยว ทุเก ปกฺขิปิตฺวา’ เทสิตํ. เตเนตฺถ สพฺพทุเกหิ สทฺธึ สพฺพทุกานํ โยชนา เวทิตพฺพา. ปาฬิ ปน สงฺขิตฺตา. เยน เยน จ ปเทน สทฺธึ ยํ ยํ ปทํ โยชนํ น คจฺฉติ, ตํ ตํ หาเปตฺวาว เทสนา กตาติ.

ทุกทุกปฏฺฐานวณฺณนา.

เอตฺตาวตา –

ติกญฺจ ปฏฺฐานวรํ ทุกุตฺตมํ,

ทุกํ ติกญฺเจว ติกํ ทุกญฺจ;

ติกํ ติกญฺเจว ทุกํ ทุกญฺจ,

ฉ อนุโลมมฺหิ นยา สุคมฺภีราติ. –

อฏฺฐกถายํ วุตฺตคาถาย ทีปิตา. ธมฺมานุโลมปฏฺฐาเน ฉ นยา นิทฺทิฏฺฐา โหนฺติ. ปจฺจยวเสน ปเนตฺถ เอเกกสฺมึ ปฏฺฐาเน อนุโลมาทโย จตฺตาโร จตฺตาโร นยาติ เอเกน ปริยาเยน จตุวีสตินยปฏิมณฺฑิตํ อนุโลมปฏฺฐานํเยว เวทิตพฺพํ.