๒. ญาณกถาวณฺณนา

๘๖๓-๘๖๕. อิทานิ ญาณกถา นาม โหติ. ตตฺถ ทุวิธํ ญาณํ – โลกิยญฺจ โลกุตฺตรญฺจ. โลกิยํ สมาปตฺติญาณมฺปิ โหติ ทานาทิวเสน ปวตฺตํ กมฺมสฺสกตญาณมฺปิ; โลกุตฺตรํ สจฺจปริจฺเฉทกํ มคฺคญาณมฺปิ ผลญาณมฺปิ. อิมํ ปน วิภาคํ อกตฺวา ‘‘สจฺจปริจฺเฉทกเมว ญาณํ น อิตรํ, ตสฺมา นตฺถิ ปุถุชฺชนสฺส ญาณ’’นฺติ เยสํ ลทฺธิ, เสยฺยถาปิ เหตุวาทานํ, เต สนฺธาย ปุจฺฉา สกวาทิสฺส, ปฏิญฺญา อิตรสฺส. ปญฺญาติอาทิ ญาณเววจนทสฺสนตฺถํ วุตฺตํ. เตเนตํ ทีเปติ – ยทิ ตสฺส ญาณํ นตฺถิ, ปญฺญาทโยปิ นตฺถิ. อถ ปญฺญาทโย อตฺถิ, ญาณมฺปิ อตฺถิ. กสฺมา? ปญฺญาทีนํ ญาณโต อนญฺญตฺตาติ. ปฐมํ ฌานนฺติอาทิ สมาปตฺติญาณสฺส ทสฺสนตฺถํ วุตฺตํ. ทานํ ทเทยฺยาติอาทิ กมฺมสฺสกตญาณสฺส. ทุกฺขํ ปริชานาตีติ โลกุตฺตรมคฺคญาณเมว ทีเปติ, น จ โลกุตฺตรเมว ญาณนฺติ.

ญาณกถาวณฺณนา.