๑๕-๑๘. ญาตกานุโยคาทิวณฺณนา

๑๙๗. อิทานิ มาตาติอาทิโก ญาตกานุโยโค. ขตฺติโยติอาทิโก ชาติอนุโยโค. คหฏฺโฐ ปพฺพชิโตติ ปฏิปตฺติอนุโยโค. เทโว มนุสฺโสติ อุปปตฺติอนุโยโค. โสตาปนฺโนติอาทิโก ปฏิเวธานุโยโค, อริยานุโยโคติปิ วุจฺจติ. เต สพฺเพ อุตฺตานตฺถาเยว. ‘‘อรหา หุตฺวา น อรหา’’ติ ปเนตฺถ โมฆปญฺหตฺตา น วุตฺตํ.

๒๐๖. จตฺตาโร ปุริสยุคาติอาทิ สํฆานุโยโค, โสปิ อุตฺตานตฺโถเยว.

๒๐๙. สงฺขโตติอาทิ สจฺจิกฏฺฐสภาวานุโยโค. ตตฺถ ตติยา โกฏีติ ปุจฺฉา สกวาทิสฺส. ตถารูปสฺส สจฺจิกฏฺฐสฺส อภาวโต ปฏิกฺเขโป ปรวาทิสฺส. ปุน ปุฏฺโฐ ปุคฺคลํ สนฺธาย ปฏิญฺญา ตสฺเสว.

๒๑๑. อญฺโญ ปุคฺคโลติปเญฺหปิ สงฺขเตหิ ขนฺเธหิ อญฺญตฺตํ อนิจฺฉนฺโต ปฏิกฺเขโป ตสฺเสว.

๒๑๒. ขนฺธา สงฺขตาติอาทิ สงฺขตาสงฺขตานิ สรูเปน ทสฺเสตฺวา อญฺญตฺตปุจฺฉนตฺถํ วุตฺตํ.

๒๑๓. รูปํ สงฺขตนฺติอาทิ ขนฺเธ วิภาคโต ทสฺเสตฺวา อญฺญตฺตปุจฺฉนตฺถํ วุตฺตํ.

๒๑๔. ปุคฺคลสฺส อุปฺปาโทติ ปุจฺฉา สกวาทิสฺส, ‘‘ชาติธมฺมา ชราธมฺมา, อโถ มรณธมฺมิโน’’ติอาทิสุตฺตวเสน ปฏิญฺญา ปรวาทิสฺส. สงฺขตภาวํ ปนสฺส โส น อิจฺฉติ, ตสฺมา ปฏิกฺขิปติ.

๒๑๕. ปุน น อุปฺปาโท ปญฺญายตีติอาทินา นเยน ปุฏฺโฐ ‘‘ทุกฺขเมว หิ สมฺโภติ, ทุกฺขํ ติฏฺฐติ เวติ จา’’ติอาทิวจนโต (สํ. นิ. ๑.๑๗๑) ปุคฺคลสฺส อุปฺปาทาทโย นาม น ยุชฺชนฺตีติ ปฏิชานาติ.

๒๑๖. อตฺถตฺถมฺหีติ อตฺถํ วุจฺจติ นิพฺพานํ. ตตฺถ อตฺถีติ ปุจฺฉติ. ตสฺส อตฺถิตาย สสฺสตํ, นตฺถิตาย. อุจฺเฉโท อาปชฺชติ. ตทุภยมฺปิ อนิจฺฉนฺโต ปจฺฉา ปฏิกฺขิปติ.

ญาตกานุโยคาทิวณฺณนา.