โปราณวจนทสฺสนํ

น เกวลํ อาจริโย อฏฺฐกถาโยเยว นิสฺสยภาเวน ทสฺเสสิ, อถ โข ‘‘โปราณา ปนาหู’’ติอาทินา โปราณานํ วจนมฺปิ ทสฺเสสิเยว. ตเทตฺถ ทฺวาวีสติยา ฐาเนสุ ทิฏฺฐํ [วิสุทฺธิ. ๑.๑๕, ๑๓๗, ๑๔๒, ๒๑๗, ๒๕๒, ๓๐๓; ๒.๕๘๑, ๖๗๕-๖๗๖, ๖๘๙, ๗๐๖, ๗๓๖, ๗๔๕, ๗๔๖, ๗๔๙,๗๕๕, ๗๗๘, ๘๓๙]. เก ปเนเต โปราณา นาม? ยาว จตุตฺถสงฺคีติกาลา สงฺคีติกาเรสุ ปริยาปนฺนา วา ตาทิสา วา มหาเถราติ เวทิตพฺพา. ตถา หิ ปฏิสมฺภิทามคฺเค (๒๙๒-๓-ปิฏฺเฐสุ).

‘‘โอภาเส เจว ญาเณ จ, ปีติยา จ วิกมฺปติ…เป…

ธมฺมุทฺธจฺจกุสโล โหติ, น จ วิกฺเขปํ คจฺฉตี’’ติ –

เอวมาคตา คาถาโย อิธ (๒๗๓-๔-ปิฏฺเฐสุ) โปราณานํ วจนภาเวน ทสฺสิตา. ยทิ จิมา คาถาโย สงฺคีติกาเรหิ ปกฺขิตฺตา ภเวยฺยุํ ยถา ปริวารปาฬิยํ (๓-ปิฏฺเฐ) อาคตา อาจริยปรมฺปราทีปิกา คาถาโย, ตา หิ สมนฺตปาสาทิกายํ (๑, ๔๖-ปิฏฺเฐ) โปราณวจนภาเวน ทสฺสิตา, เอวํ สติ เตเยว สงฺคีติการา โปราณาติ เวทิตพฺพา. อถ ปฏิสมฺภิทามคฺคเทสเกเนว ภาสิตา ภเวยฺยุํ, เต วิย ครุกรณียา ปจฺจยิกา สทฺธายิตพฺพกา มหาเถรา โปราณาติ เวทิตพฺพา. สมนฺตปาสาทิกาสุมงฺคลวิลาสินีอาทีสุ ‘‘โปราณา ปน เอวํ วณฺณยนฺตี’’ติอาทินา วุตฺตฏฺฐาเนสุปิ ตาทิสาว อาจริยา โปราณาติ วุตฺตา.