๑๖. ผลกขณฺฑทินฺนสฺส วตฺถุมฺหิ อยมานุปุพฺพีกถา

สาวตฺถิยํ กิเรโก มนุสฺโส อุตฺตราปถํ คจฺฉามีติ อทฺธานมคฺคปฏิปนฺโน คิมฺหานมาเส มชฺฌเณฺห พหลาตเปน กิลนฺโต หุตฺวา รุกฺขจฺฉายํ ปวิสิตฺวา ตมฺพุลํ ขาทนฺโต ผลเก นิสีทิ. อถ อุตฺตราปเถนาคจฺฉานฺโต เอโก ตเถว อาตเปน กิลนฺโต อาคนฺตฺวา ปุริมสฺส สนฺติเก นิสีทิตฺวา โภ ปานียํ อตฺถีติ ปุจฺฉิ. อิตโร ปานียํ นตฺถีติ อาห. อถสฺส โส มยฺหมฺปิ โภ ตมฺพุลํ เทหิ ปิปาสิโตมฺหิติ วตฺวาปิ น ลภิ. จตุกหาปเณน เอกํ ตมฺพุลปณฺณํ กิณิตฺวา ลทฺโธ ตตฺเถว นิสีทิตฺวา ขาทิตฺวา ปิปาสํ วิโนเทตฺวา เตน อุปกาเรน ตสฺส สิเนหํ กตฺวา อตฺตโน คมนฏฺฐาน มคมาสิ, อถา ปรภาเค โส ปฏฺฏนํ คนฺตฺวา นาวาย วณิชฺชตฺถาย คจฺฉนฺโต สมุทฺทมชฺฌํ ปาปุณิ. ตโต สตฺตเม ทิวเส นาวา ภิชฺชิ. มนุสฺสา มจฺฉกจฺฉปานํ ภกฺขา ชาตา. โส เอว ปุริโส อโรโค หุตฺวา เอกํ ผลกขณฺฑํ อุเร กตฺวา สมุทฺทํ ตรติ. อเถ ตโรปิ ตเถว นาวาย ภินฺนาย เสโส หุตฺวา สมุทฺทํ ตรนฺโต ปุริเมน สมาคมิ. อถ เต สตฺตทิวสํ สมุทฺเท ตรนฺตา อญฺญมญฺญํ สญฺชานึสุ. เตสุ กหาปเณ ทตฺวา ตมฺพุลํ คหิโต เอกํ ผลกขณฺฑํ อุเร กตฺวา ตรติ. อิตรสฺเสตํ นตฺถิ. อถ โส กหาปเณ คเหตฺวา ทินฺนตมฺพุลมตฺตสฺโส ปการํ สริตฺวา อตฺตโน ผลกขณฺฑํ ตสฺส อทาสิ. โส ตสฺมึ สยิตฺวา ตรนฺโต ตํ ปหาย อคมาสิ, อปโร อนาธารเกน ตรนฺโต โอสฺสฏฺฐวิริโย อุทเก โอสีทิตุมารติ. ตสฺมึ ขเณ สมุทฺเท อธิวตฺถา มณิเมขลา นาม เทวธีตา โอสีทนฺตํ ตํ ทิสฺวา สปฺปุริโสติ ตสฺส คุณานุสฺสรนฺตี เวเคนา คนฺตฺวา ตํ อตฺตโน อานุภาเวน สมุทฺทตีรํ ปาเปสิ. อิตรํปิ สา เอตสฺเสว คุณานุภาเวน ตีรํ ปาเปสิ. อถ ผลเกโนติณฺณปุริโส ตํ ทิสฺวา วิมฺหิโต กถํ ปุรโต อโหสิ สมฺมาติ ปุจฺฉิ. โส น ชานามิ. อปิจ โข สุเขเนว ตีรํ ปตฺโตสฺมีติ อาห. อถ เทวธีตา ทิสฺสมานกสรีเรเนว อตฺตนา อานีตภาวํ อาโรเจนฺตี อาห.

๑. โย มาตรํ ปิตรํวา, ธมฺเมน อิธ โปสติ;

รกฺขนฺติ ตํ สทา เทวา, สมุทฺเท วา ถเลปิ วา.

๒. โย เจ พุทฺธญฺจ ธมฺมญฺจ, สํฆญฺจ สรณํ คโต;

รกฺขนฺติ ตํ สทา เทวา, สมุทฺเท วา ถเลปิ วา.

๓. ปญฺจวิธํ อฏฺฐวิธํ, ปาติโมกฺขญฺจ สํวรํ;

ปาเลติ โย ตํ ปาเลนฺติ, เทวา สพฺพตฺถ สพฺพทา.

๔. กาเยน วาจา มนสา, สุจริตฺตํ จรตี ธ โย;

ปาเลนฺติ ตํ สทา เทวา, สมุทฺเท วา ถเลปิ วา.

๕. โย สปฺปุริสธมฺเมสุ, ฐิโต ธ กตเวทิโก;

ปาเลนฺติ ตํ สทา เทวา, สมุทฺเท วา ถเลปิ วา.

ตโต โส อาห.

๖. เนว ทานํ อทาสาหํ, น สีลํ ปริปาลยึ;

เกน เม ปุญฺญกมฺเมน, มมํ รกฺขนฺติ เทวตา;

ปุจฺฉามิ สํสยํ ตุยฺหํ, ตํ เม อกฺขาหิ เทวเตติ.

เทวตา อาห.

๗. อคาธา ปารเค ภีเม, สาคเร ทุริตา กเร;

ภินฺนนาโว ตรนฺโต ตฺวํ, หทเย กตฺวา กลิงฺครํ.

๘. ฐตฺวา สปฺปุริเส ธมฺเม, อตฺตาน มนเวกฺขิย;

ขณสนฺถวสฺส ปุริสสฺส, อทาสิ ผลกํ สกํ.

๙. ตํ ตุยฺหํ มิตฺตธมฺมญฺจ, ทานญฺจ ผลกสฺส เต;

ปติฏฺฐาสิ สมุทฺทสฺมึ, เอวํ ชานาหิ มาริสาติ.

เอวญฺจ วตฺวา สา เต ทิพฺพาหาเรน สนฺตปฺเปตฺวา ทิพฺพวตฺถาลงฺกาเรหิ อลงฺกริตฺวา อตฺตโน อานุภาเวน สาวตฺถินคเรเยว เต ปติฏฺฐาเปสิ. ตโต ปฏฺฐาย ตเมว อารมฺมณํ กตฺวา เต ทานํ ททนฺตา สีลํ รกฺขนฺตา อุโปสถกมฺมํ กโรนฺตา อายุปริโยสาเน สคฺคปรายณา อเหสุํ.

๑๐. เอวํ ปริตฺตกุสเลนปิ สาครสฺมึ,

สตฺตา ลภนฺติ สรณํ ขลุ เทวตาหิ;

ตุเมฺหปิ สปฺปุริสตํ น วินาสยนฺตา,

มา โภ ปมชฺชถ สทา กุสลปฺปโยเคติ.

ผลกขณฺฑทินฺนสฺส วตฺถุํ ฉฏฺฐมํ.