๖. เภสชฺชกฺขนฺธก

ปุจฺฉา – ปญฺจ อาวุโส เภสชฺชานิ ปฏิคฺคเหตฺวา กาเลปิ วิกาเลปิ ปริภุญฺชิตุํ ภควตา กตฺถ อนุญฺญาตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ อนุญฺญาตํ, สมฺพหุลานํ ภนฺเต ภิกฺขูนํ สารทิเกน อาพาเธน ปุฏฺฐานํ ยาคุปิ น สมฺมา ปริณามํ คจฺฉิ, ภตฺตมฺปิ ภุตฺตํ น สมฺมา ปริณามํ คจฺฉิ, เต เตน กิสา อเหสุํ ลูขา ทุพฺพณฺณา อุปฺปณฺฑุปฺปณฺฑุกชาตา ธมนิสนฺถตคตฺตา, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

ปุจฺฉา – มูลาทิเภสชฺชานิ อาวุโส ภควตา กตฺถ อนุญฺญาตานิ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตานิ.

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล คิลาเน ภิกฺขู อารพฺภ อนุญฺญาตานิ, สมฺพหุลานํ คิลานานํ ภิกฺขูนํ มูเลหิ เภสชฺเชหิ อตฺโถ อโหสิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตานิ.

ปุจฺฉา – อนฺโตวุฏฺฐํวา อาวุโส อนฺโตปกฺกํ วา สามํปกฺกํ วา ปริภุญฺชนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, อายสฺมา ภนฺเต อานนฺโท สามํ ติลมฺปิ ตณฺฑุลมฺปิ มุคฺคมฺปิ วิญฺญาเปตฺวา อนฺโต วาเสตฺวา อนฺโต สามํ ปจิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

สุปฺปิยา วตฺถุ

ปุจฺฉา – มนุสฺสมํสํ อาวุโส ปริภุญฺชนฺตสฺส ถุลฺลจฺจยญฺจ อปฺปฏิเวกฺขิตฺวา มํสํ ปริภุญฺชนฺตสฺส ทุกฺกฏญฺจ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

วิสฺสชฺชนา – พาราณสิยํ ภนฺเต อญฺญตรํ ภิกฺขุํ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, อญฺญตโร ภนฺเต ภิกฺขุ อปฺปฏิเวกฺขิตฺวา มนุสฺสมํสํ ภุญฺชิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

น ภิกฺขเว มนุสฺสมํสํ ปริภุญฺชิตพฺพํ, โย ปริภุญฺเชยฺย, อาปตฺติ ถุลฺลจฺจยสฺส, น จ ภิกฺขเว อปฺปฏิเวกฺขิตฺวา มํสํ ปริภุญฺชิตพฺพํ, โย ปริภุญฺเชยฺย อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺส.

ปุจฺฉา – หตฺถิมํสํ วา อาวุโส อสฺสมํสํ วา ปริภุญฺชนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

วิสฺสชฺชนา – พาราณสิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู หตฺถิมํสมฺปิ อสฺสมํสมฺปิ ปริภุญฺชึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

ปุจฺฉา – สุนกฺขมํสํ วา อาวุโส อหิมํสํ วา ภุญฺชนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

วิสฺสชฺชนา – พาราณสิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู สุนกฺขมํสมฺปิ อหิมํสมฺปิ ปริภุญฺชึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

ปุจฺฉา – สีหมํสํ วา อาวุโส พฺยคฺฆมํสํ วา ทีปิมํสํ วา อจฺฉมํสํ วา ตรจฺฉมํสํ วา ภุญฺชนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

วิสฺสชฺชนา – พาราณสิยํเยว ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู สีหมํสมฺปิ พฺยคฺฆมํสมฺปิ ทีปิมํสมฺปิ อจฺฉมํสมฺปิ ตรจฺฉมํสมฺปิ ปริภุญฺชึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

ปุจฺฉา – คิลานสฺส อาวุโส คุฬํ วา อคิลานสฺส คุโฬทกํ วา ภควตา กตฺถ อนุญฺญาตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ อนุญฺญาตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู คิลานสฺเสว ภควตา คุโฬ อนุญฺญาโต โน อคิลานสฺสาติ กุกฺกุจฺจายนฺตา คุฬํ น ภุญฺชึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

ปุจฺฉา – ชานํ อาวุโส อุทฺทิสฺส กตํ มํสํ ปริภุญฺชนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ปญฺญเปตฺวา ติโกฏิปริสุทฺธํ มํสํ ภควตา กตฺถ อนุญฺญาตํ.

วิสฺสชฺชนา – เวสาลิยํ ภนฺเต สีหสฺส เสฏาปติโน วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

เมณฺฑก วตฺถุ

ปุจฺฉา – ปาเถยฺยํ อาวุโส ปริเยสิตุญฺจ กปฺปิยการกานํ หตฺเถ อุปนิกฺขิตฺตหิรญฺญโต นิพฺพตฺตํ กปฺปิยปจฺจยํ สาทิตุญฺจ ภควตา กตฺถ อนุญฺญาตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

วิสฺสชฺชนา – อนฺตรา จ ภนฺเต ภทฺทิยํ อนฺตรา จ องฺคุตฺตราปํ เมณฺฑกํ คหปตึ อารพฺภ อนุญฺญาตํ, เมณฺฑโก ภนฺเต คหปติ ภควนฺตํ ยาจิ ‘‘สนฺติ ภนฺเต มคฺคา กนฺตารา อปฺโปทกา อปฺปภกฺขา น สุกรา อปาเถยฺเยน คนฺตุํ, สาธุ ภนฺเต ภควา ภิกฺขูนํ ปาเถยฺยํ อนุชานาตู’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

เกณิย วตฺถุ

ปุจฺฉา – อฏฺฐ อาวุโส ปานานิ ภควตา กตฺถ อนุญฺญาตานิ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตานิ.

วิสฺสชฺชนา – อาปเณ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ อนุญฺญาตานิ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู กุกฺกุจฺจายนฺตา ปานานิ น ปฏิคฺคณฺหึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตานิ.

โรชมลฺลา วตฺถุ

ปุจฺฉา – สพฺพญฺจ อาวุโส ฑากํ สพฺพญฺจ ปิฏฺฐขาทนียํ ภควตา กตฺถ อนุญฺญาตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

วิสฺสชฺชนา – กุสินารายํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ อนุญฺญาตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู กุกฺกุจฺจายนฺตา ฑากญฺจ ปิฏฺฐขาทนียญฺจ น ปฏิคฺคเหสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

ปุจฺฉา – อกปฺปิยํ อาวุโส สมาทเปนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

วิสฺสชฺชนา – อาตุมายํ ภนฺเต อญฺญตรํ วุฑฺฒปพฺพชิตํ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, อญฺญตโร ภนฺเต วุฑฺฒปพฺพชิโต อกปฺปิเย สมาทเปติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

ปุจฺฉา – สงฺฆิกานิ วา อาวุโส ปุคฺคลิกานิ วา พีชานิ ปุคฺคลิกาย วา สงฺฆิกาย วา ภูมิยา โรปิตานิ ภาคํ ทตฺวา ปริภุญฺชิตุํ ภควตา กตฺถ อนุญฺญาตํ, กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อนุญฺญาตํ, สาวตฺถิยํ ภนฺเต ภควติ วิหรติ สงฺฆิกานิปิ พีชานิ ปุคฺคลิกาย ภูมิยา โรปิยึสุ, ปุคฺคลิกานิปิ พีชานิ สงฺฆิกาย ภูมิยา โรปิยึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

ปุจฺฉา – วินยมหาปเทสสงฺขาตานิ อาวุโส จตฺตาริ กปฺปิยากปฺปิยอนุโลมานิ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตานิ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตานิ.

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตานิ, สมฺพหุลานํ ภนฺเต ภิกฺขูนํ กิสฺมิญฺจิ กิสฺมิญฺจิฐาเน กุกฺกุจฺจํ อุปฺปชฺชิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตานิ.

ปุจฺฉา – ยาวกาลิกาทีหิ สํสฏฺฐานํ อาวุโส ยามกาลิกาทีนํ ปริโภคกาลมริยาทํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, สมฺพหุลานํ ภนฺเต ภิกฺขูนํ เอตทโหสิ ‘‘กปฺปติ นุโข ยาวกาลิเกน ยามกาลิกํ สตฺตาหกาลิกํ ยาวชีวิกํ, น นุโข กปฺปติ. กปฺปตินุโข ยามกาลิเกน สตฺตาหกาลิกํ ยาวชีวิกํ, น นุโข กปฺปติ. กปฺปติ นุโข สตฺตาหกาลิเกน ยาวชีวิกํ, น นุโข กปฺปตี’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

ปุจฺฉา – เภสชฺชกํ ปุจฺฉิสฺสํ, สนิทานํ สนิทฺเทสํ. สมุกฺกฏฺฐปทานํ อาวุโส กติ อาปตฺติโย.

วิสฺสชฺชนา – เภสชฺชกํ วิสฺสชฺชิสฺสํ สนิทานํ สนิทฺเทสํ. สมุกฺกฏฺฐปทานํ ภนฺเต ติสฺโส อาปตฺติโย.