มหาวคฺคปาฬิ

สํคายนสฺส ปุจฺฉา วิสฺสชฺชนา

ปุจฺฉา – อุภโต วิภงฺคานนฺตรํ อาวุโส โปราณเกหิ สํคีติการมหาเถเรหิ กํ นาม ปาวจนํ สํคีตํ.

วิสฺสชฺชนา – อุภโต วิภงฺคานนฺตรํ ภนฺเต โปราณเกหิ สํคีติการมหาเถเรหิ ขนฺธกา สํคีตา.

ปุจฺฉา – เต ปน อาวุโส ขนฺธกา วคฺคเภเทน กติวิธา.

วิสฺสชฺชนา – เต ปน ภนฺเต ขนฺธกา ทุวิธา วคฺคเภเทน มหาวคฺโค จูฬวคฺโคติ.

ปุจฺฉา – มหาวคฺเค อาวุโส กติ ขนฺธกา ปริยาปนฺนา.

วิสฺสชฺชนา – มหาวคฺเค ภนฺเต ทสขนฺธกา ปริยาปนฺนา, เสยฺยถิทํ, มหาขนฺธโก อุโปสถกฺขนฺธโก วสฺสูปนายิกกฺขนฺธโก ปวารณากฺขนฺธโก จมฺมกฺขนฺธโก เภสชฺชกฺขนฺธโก กถินกฺขนฺธโก จีวรกฺขนฺธโก จมฺเปยฺยกฺขนฺธโก โกสมฺพกกฺขนฺธโกติ.

ปุจฺฉา – มหาขนฺธเก อาวุโส พหู กถาโย, กตมา ตาสํ อาทิกถา.

วิสฺสชฺชนา – มหาขนฺธเก ภนฺเต โพธิกถา อาทิ.

มหาขนฺธก

มหาโพธิปุจฺฉา

ปุจฺฉา – ตสฺมาติห อาวุโส ตโต ปฏฺฐาย ตํ ปุจฺฉิสฺสามิ, ภควา อาวุโส ปฐมาภิสมฺพุทฺธกาเล กตฺถ กีวจีรํ เกนากาเรน วิหาสิ.

วิสฺสชฺชนา – ภควา ภนฺเต ปฐมาภิสมฺพุทฺโธ โพธิรุกฺขมูเล สตฺตาหํ เอกปลฺลงฺเกน วิหาสิ วิมุตฺติสุขํ ปฏิสํเวที.

ปุจฺฉา – ตทา อาวุโส ภควา กีทิสํ ธมฺมํ มนสิกตฺวา กีทิสํ อุทานํ อุทาเนสิ.

วิสฺสชฺชนา – ตทา ภนฺเต ภควา รตฺติยา ปฐมํ ยามํ รตฺติยา มชฺฌิมํ ยามํ รตฺติยา ปจฺฉิมํ ยามํ ปฏิจฺจสมุปฺปาทํ อนุโลมํ ปฏิโลมํ มนสิกตฺวา ตีณิ อุทานานิ อุทาเนสิ.

อชปาล

ปุจฺฉา – ตสฺส อาวุโส สตฺตาหสฺส อจฺจเยน ภควา กตฺถ วิหาสิ.

วิสฺสชฺชนา – ตสฺส ภนฺเต สตฺตาหสฺส อจฺจเยน ภควา อชปาล นิโคฺรธมูเล วิหาสิ, สตฺตาหํ เอกปลฺลงฺเกน วิหาสิ วิมุตฺติสุขํ ปฏิสํเวที.

มุจลินฺทา

ปุจฺฉา – ตสฺสปิ อาวุโส สตฺตาหสฺส อจฺจเยน ภควา กตฺถ วิหาสิ.

วิสฺสชฺชนา – ตสฺส ภนฺเต สตฺตาหสฺส อจฺจเยน ภควา มุจลินฺทมูเล สตฺตาหํ เอกปลฺลงฺเกน นิสีทิ.

ปุจฺฉา – ตสฺสปิ อาวุโส สตฺตาหสฺส อจฺจเยน ภควา กตฺถ วิหาสิ.

วิสฺสชฺชนา – ตสฺสปิ ภนฺเต สตฺตาหสฺส อจฺจเยน ภควา ราชายตนมูเล สตฺตาหํ เอกปลฺลงฺเกน นิสีทิ วิมุตฺติสุขํ ปฏิสํเวที.

ปุจฺฉา – ตสฺสปิ อาวุโส สตฺตาหสฺส อจฺจเยน ภควา กตฺถ วิหาสิ.

วิสฺสชฺชนา – ตสฺส ภนฺเต สตฺตาหสฺส อจฺจเยน ภควา ปุนเทว อชปาลนิโคฺรธมูเล วิหาสิ.

ปุจฺฉา – ตสฺมึ ปน อาวุโส อชปาลนิโคฺรเธ วิหรนฺตสฺส ภควโต กถํ เจตโส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ.

วิสฺสชฺชนา – ตสฺมึ ปน ภนฺเต อชปาลนิโคฺรเธ วิหรนฺตสฺส ภควโต รโหคตสฺส ปฏิสลฺลีนสฺส ธมฺมคมฺภีรตาปฏิสํยุตฺโต เจตโส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ.

อธิคโต โข มฺยายํ ธมฺโม คมฺภีโร ทุทฺทโส อรนุโพโธ สนฺโต ปณีโต อตกฺกาวจรา นิปุโณ ปณฺฑิตเวทนีโย.

อาลยรามาโข ปนายํ ปชา อาลยรตา อาลยสมฺมุทิตา,

สหมฺปติ พฺรหฺมา

ปุจฺฉา – กถํ อาวุโส ตทา ธมฺมเทสนาย พฺรหฺมยาจนา จ ภควโต ปฏิญฺญาจ อโหสิ.

วิสฺสชฺชนา – เทเสตุ ภนฺเต ภควา ธมฺมํ, เทเสตุ สุคโต ธมฺมํ, สนฺติ สตฺตา อปฺปรชกฺขชาติกา อสฺสวนตา ธมฺมสฺส ปริหายนฺติ, ภวิสฺสนฺติ ธมฺมสฺส อญฺญาตาโรติ อิติ ภนฺเต พฺรหฺมุโน ธมฺมเทสนาย ยาจนา อโหสิ,

‘‘อปารุตา เตสํ อมตสฺส ทฺวารา,

เย โสตวนฺโต ปมุญฺจนฺตุ สทฺธํ;

วิหึสสญฺญี ปคุณํ นภาสึ,

ธมฺมํ ปณีตํ มนุเชสุ พฺรเหฺม’’ติ.

เอวํ โข ภนฺเต ภควโต ธมฺมเทสนาย ปฏิญฺญา จ อโหสิ.

นสฺสติ วต โลโก…

เทเสตุ ภนฺเต ภควา ธมฺมํ…

อปารุตา เตสํ อมตสฺส ทฺวารา,

เย โสตวนฺโต ปมุญฺจนฺตุ สทฺธํ.

ปุจฺฉา – เอวํ โข อาวุโส ภควา ธมฺมเทสนาย ปฏิญฺญํ กตฺวา ปฐมํ ธมฺมํ เทเสนฺโต กตฺถ กีทิสํ ธมฺมํ กสฺส เทเสสิ.

วิสฺสชฺชนา – พาราณสิยํ ภนฺเต อิสิปตเน มิคทาเย ปญฺจวคฺคิย ภิกฺขุปมุขานํ พฺรหฺมคณานํ ธมฺมจกฺกปวตฺตนสุตฺตํ เทเสสิ.

ปุจฺฉา – ตสฺมึ โข ปน อาวุโส ธมฺมจกฺกปวตฺตนสุตฺเต เทสิยมาเน มนุสฺสโลเก กสฺส ธมฺมาภิสมโย อโหสิ.

วิสฺสชฺชนา – อายสฺมโต ภนฺเต โกณฺฑญฺญสฺส ธมฺมาภิสมโย อโหสิ.

ปุจฺฉา – กถํ นุ โข อาวุโส อิมสฺมึ พุทฺธสาสเน ปฐมํ ปพฺพชฺชา จ อุปสมฺปทา จ อโหสิ.

วิสฺสชฺชนา – อิมสฺมึ ภนฺเต พุทฺธสาสเน ปฐมํ เอหิภิกฺขุปสมฺปทา อโหสิ.

ลเภยฺยาหํ ภนฺเต ภควโต สนฺติเก ปพฺพชํ, ลเภยฺยํ อุปสมฺปทํ.

เอหิ ภิกฺขุ สฺวาขาโต ธมฺโม, จร พฺรหฺมจริยํ สมฺมา ทุกฺขสฺส อนฺตกิริยาย.

ปุจฺฉา – อิตเรสํ ปน อาวุโส จตุนฺนํ ปญฺจวคฺคิยานํ กทา ธมฺมาภิสมโย อโหสิ.

วิสฺสชฺชนา – ปาฏิปเท ภนฺเต ทิวเส อายสฺมโต วปฺปสฺส, ทุติเย ภนฺเต ทิวเส อายสฺมโต ภทฺทิยสฺส, ตติเย ภนฺเต ทิวเส อายสฺมโต มหานามสฺส, จตุตฺเถ ภนฺเต ทิวเส อายสฺมโต อสฺสชิสฺส ธมฺมาภิสมโย อโหสิ.

ปุจฺฉา – สพฺเพสมฺปิ อาวุโส เตสํ ปญฺจวคฺคิยานํ ภิกฺขูนํ กทา อรหตฺตปตฺติ โหติ.

วิสฺสชฺชนา – สพฺเพสมฺปิ ภนฺเต เตสํ ปญฺจวคฺคิยานํ ภิกฺขูนํ ปกฺขสฺส ปญฺจมิยํ อนตฺตลกฺขณสุตฺเต เทสิยมาเน อรหตฺตปตฺติ โหติ.

ปุจฺฉา – กทา อาวุโส ภควตา ภิกฺขู ตตฺถ ตตฺถ จาริกํ จริตฺวา ธมฺมเทสนตฺถาย เปสิตา.

วิสฺสชฺชนา – ยสปฺปมุขานํ ภนฺเต จตุปญฺญาส สหายกานํ ปพฺพชิตกาเล ภควตา ภิกฺขู ตตฺถ ตตฺถ จาริกํ จริตฺวา ธมฺมเทสนตฺถาย เปสิตา.

สรณคมน

ปุจฺฉา – กทา อาวุโส ภควตา ตีหิ สรณคมเนหิ ปพฺพชฺชูป สมฺปทา อนุญฺญาโต อโหสิ.

วิสฺสชฺชนา – ยสปฺปมุขานํ ภนฺเต จตุปญฺญาสาย คิหิ สหายกานํ ปพฺพชิตฺวา ตตฺถ ตตฺถ จาริกํ จริตฺวา ธมฺมเทสนตฺถาย เปสิตกาเล ภควตา ตีหิ สรณคมเนหิ ปพฺพชฺชา จ อุปสมฺปทา จ อนุญฺญาตา.

อนุชานามิ ภิกฺขเว ตุเมฺหว ทานิ ตาสุ ตาสุ ทิสาสุ เตสุ เตสุ ชนปเทสุ ปพฺพาเชถ อุปสมฺปาเทถ.

ปุจฺฉา – ภควตา อาวุโส ภิกฺขูนํ อาราโม ปฏิคฺคณฺหิตุํ กตฺถ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาโต.

วิสฺสชฺชนา – ภควตา ภนฺเต ภิกฺขูนํ อารามํ ปฏิคฺคณฺหิตุํ ราชคเห อนุญฺญาโต, ราชา ภนฺเต มาคโธ เสนิโย พิมฺพิสาโร พุทฺธปฺปมุขสฺส ภิกฺขุสงฺฆสฺส เวฬุวนํ อุยฺยานํ อทาสิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาโต.

เอตาหํ ภนฺเต เวฬุวนํ อุยฺยานํ พุทฺธปฺปมุขสฺส ภิกฺขุสงฺฆสฺส ทมฺมิ –

อนุชานามิ ภิกฺขเว อารามํ.

ปุจฺฉา – กถญฺจ อาวุโส ทฺวินฺนํ อคฺคสาวกานํ ปพฺพชฺชูปสมฺปทา อโหสิ.

วิสฺสชฺชนา – ทฺวินฺนํ ภนฺเต อคฺคสาวกานํ เอหิ ภิกฺขุปสมฺปทา อโหสิ.

วิปฺปสนฺนานิ โข เต อาวุโส อินฺทฺริยานิ.

กํสิ ตฺวํ อาวุโส อุทฺทิสฺส ปพฺพชิโต.

โก วา เต สตฺถา.

กสฺส วา ตฺวํ ธมฺมํ โรเจสิ.

อตฺถาวุโส มหาสมโณ สกฺยปุตฺโต สกฺยกุลา ปพฺพชิโต.

กึ วาที ปนายสฺมโต สตฺถา กิมกฺขายี.

เย ธมฺมา เหตุปฺปภวา, เตสํ เหตุํ ตถาคโต;

อาห เตสญฺจ โย นิโรโธ, เอวํ วาที มหาสมโณ.

อลํ อาวุโส มา อคมิตฺถ.

เอเต ภิกฺขเว เทฺว สหายกา อาคจฺฉนฺติ โกลิโต อุปติสฺโส จ เอตํ เม สาวกยุคํ ภวิสฺสติ อคฺคํ ภทฺทยุคํ.

ลเภยฺยาม มยํ ภนฺเต ภควโต สนฺติเก ปพฺพชฺชํ ลเภยฺยาม อุปสมฺปทํ.

เอถ ภิกฺขโว สฺวาขาโต ธมฺโม, จรถ พฺรหฺมจริยํ สมฺมา ทุกฺขสฺส อนฺตกิริยาย.

ปุจฺฉา – อุปชฺฌาโย อาวุโส คณฺหิตุํ ภควตา กตฺถ อนุญฺญาโต, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาโต.

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ อนุญฺญาโต, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู อนุปชฺฌายกา อนาจริยกา อโนวทิยมานา อนนุสาสิยมานา ทุนฺนิวตฺถา ทุปฺปารุตา อโนกปฺปสมฺปนฺนา ปิณฺฑาย จรึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาโต.

ปุจฺฉา – อุปชฺฌายมฺหิ อาวุโส น สมฺมาวตฺตนฺตสฺส ทุกฺกฏํ กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต สมฺพหุเล สทฺธิวิหาริเก อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต สทฺธิวิหาริกา อุปชฺฌายมฺหิ น สมฺมาวตฺตึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

ปุจฺฉา – กทา อาวุโส ภควตา ตีหิ สรณคมเนหิ อุปสมฺปทํ ปฏิกฺขิปิตฺวา ญาติจตุตฺเถน กมฺเมน อุปสมฺปทา อนุญฺญาตา.

วิสฺสชฺชนา – ราธพฺราหฺมณสฺส ภนฺเต ปพฺพชิตกาเล ภควตา ตีหิ สรณคมเนหิ อุปสมฺปทํ ปฏิกฺขิปิตฺวา ญาตฺติจตุตฺเถน กมฺเมน อุปสมฺปทา อนุญฺญาตา.

โกนุ โข ภิกฺขเว ตสฺส พฺราหฺมณสฺส อธิการํ สรติ.

อหํ โข ภนฺเต ตสฺส พฺราหฺมณสฺส อธิการํ สรามิ.

สาธุ สาธุ สาริปุตฺต, กตญฺญุโน หิ สาริปุตฺต สปฺปุริสา กตเวทิโน.

กถาหํ ภนฺเต ตํ พฺราหฺมณํ อุปสมฺปาเทมิ.

ยาสา ภิกฺขเว มยา ตีหิ สรณคมเนหิ อุปสมฺปทาอนุญฺญาตา, ตํ อชฺชตคฺเค ปฏิกฺขิปามิ.

อนุชานามิ ภิกฺขเว ญาตฺติจตุตฺเถน กมฺเมน อุปสมฺปาเทตุํ.

ปุจฺฉา – อยาจิตกํ อาวุโส อุปสมฺปทาเปกฺขํ อุปสมฺปาเทนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต อญฺญตรํ ภิกฺขุํ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, อญฺญตโร ภนฺเต ภิกฺขุ อุปสมฺปนฺนสมนนฺตรํ อนาจารํ อจริ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

ปุจฺฉา – จตุนฺนํ อาวุโส นิสฺสยานํ อาจิกฺขณา ภควตา กตฺถ อนุญฺญาตา, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตา.

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต อญฺญตรํ ภิกฺขุํ อารพฺภ อนุญฺญาตา, อญฺญตโร ภนฺเต ภิกฺขุ อุทรสฺส การณา ปพฺพชิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตา.

เอหิ ทานิ อาวุโส ปิณฺฑาย จริสฺสาม.

กถญฺหิ นาม ภิกฺขุ เอวํ สฺวากฺขาเต ธมฺมวินเย อุทรสฺส การณา ปพฺพชิสฺสติ.

ปุจฺฉา – อูนทสวสฺเสน อาวุโส อุปสมฺปาเทนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต อายสฺมนฺตํ อุปเสนํ วงฺคนฺตปุตฺตํ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, อายสฺมา ภนฺเต อุปเสโน วงฺคนฺตปุตฺโต เอกวสฺโส สทฺธิวิหาริกํ อุปสมฺปาเทสิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

ปุจฺฉา – พาเลน อาวุโส อพฺยตฺเตน อุปสมฺปาเทนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู ‘‘ทสวสฺสมฺหา ทสวสฺสมฺหา’’ติ พาลา อพฺยตฺตา อุปสมฺปาเทสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

ปุจฺฉา – อาจริโย อาวุโส คณฺหิตุํ ภควตา กตฺถ อนุญฺญาโต, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาโต.

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ อนุญฺญาโต, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู อุปชฺฌาเยสุ ปกฺกนฺเตสุปิ วิพฺภนฺเตสุปิ กาลงฺกเตสุปิ ปกฺขสงฺกนฺเตสุปิ อนาจริยกา อโนวทิยมานา อนนุสาสิยมานา ทุนฺนิวตฺถา ทุปฺปารุตา อนากปฺปสมฺปนฺนา ปิณฺฑาย จรึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาโต.

ปุจฺฉา – ปญฺจหิ อาวุโส อาพาเธหิ ผุฏฺฐํ ปพฺพาเชนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู ปญฺจหิ อาพาเธหิ ผุฏฺฐํ ปพฺพาเชสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

สาธุ ภนฺเต อยฺยา ปญฺจหิ อาพาเธหิ ผุฏฺฐํ น ปพฺพาเชยฺยุํ…

ปุจฺฉา – ราชภฏํ อาวุโส ปพฺพาเชนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู ราชภเฏ ปพฺพาเชสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

ปุจฺฉา – ธชพนฺธํ อาวุโส โจรํ ปพฺพาเชนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

วิสฺสชฺชนา – ราชคเหเยว ภนฺเต องฺคุลิมาลํ โจรํ อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, องฺคุลิมาโล ภนฺเต โจโร ภิกฺขูสุ ปพฺพชิโต โหติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

ปุจฺฉา – การเภทกํ อาวุโส โจรํ ปพฺพาเชนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

วิสฺสชฺชนา – ราชคเหเยว ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู การเภทกโจรํ ปพฺพาเชสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

ปุจฺฉา – อิณายิกํ อาวุโส ปพฺพาเชนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

วิสฺสชฺชนา – ราชคเหเยว ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู อิณายิกํ ปพฺพาเชสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

ปุจฺฉา – ทาสํ อาวุโส ปพฺพเชนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

วิสฺสชฺชนา – ราชคเหเยว ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู ทาสํ ปพฺพาเชสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

ปุจฺฉา – ภณฺฑุกมฺมาย อาวุโส อปโลกนํ ภควตา กตฺถ อนุญฺญาตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

วิสฺสชฺชนา – ราชคเหเยว ภนฺเต อญฺญตรํ กมฺมารภณฺฑุปุตฺตํ อารพฺภ อนุญฺญาตํ อญฺญตโร ภนฺเต กมฺมารภณฺฑุปุตฺโต มาตาปิตูหิ สทฺธึ ภณฺฑิตฺวา ภิกฺขูสุ ปพฺพชิโต โหติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

ปุจฺฉา – อูนวีสติวสฺสสฺส อาวุโส ปุคฺคลสฺส อุปสมฺปทา ภควตา กตฺถ ปฏิกฺขิตฺตา, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปฏิกฺขิตฺตา.

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ปฏิกฺขิตฺตา, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู อูนวีสติวสฺสํ ปุคฺคลํ อุปสมฺปาเทสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปฏิกฺขิตฺตา.

น ภิกฺขเว ชานํ อูนวีสติวสฺโส ปุคฺคโล อุปสมฺปาเทตพฺโพ, โยอุปสมฺปาเทยฺย, ยถาธมฺโม กาเรตพฺโพ.

ปุจฺฉา – มาตาปิตูหิ อาวุโส อนนุญฺญาตํ ปุตฺตํ ปพฺพาเชนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

วิสฺสชฺชนา – สกฺเกสุ ภนฺเต ปญฺญตฺตํ, ราชา ภนฺเต สุทฺโธทโน ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา วรํ ยาจิ, สาธุ ภนฺเต อยฺยาอนนุญฺญาตํ มาตาปิตูหิ ปุตฺตํ ปพฺพาเชยฺยุนฺติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

น ภิกฺขเว อนนุญฺญาโต มาตาปิตูหิ ปุตฺโต ปพฺพาเชตพฺโพ, โย ปพฺพาเชยฺย, อาปตฺติทุกฺกฏสฺส.

ปุจฺฉา – เถยฺยสํวาสกสฺส อาวุโส อุปสมฺปทา ภควตา กตฺถ ปฏิกฺขิตฺตา, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปฏิกฺขิตฺตา.

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อญฺญตรํ ปุราณกุลปุตฺตํ อารพฺภ ปฏิกฺขิตฺตา, อญฺญตโร ภนฺเต ปุราณกุลปุตฺโต ขีณ โกลญฺโญ สามํ ปตฺตจีวรํ ปฏิยาเทตฺวา เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา อารามํ คนฺตฺวา ภิกฺขูหิ สทฺธึ สํวสิ, ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปฏิกฺขิตฺตา.

ปุจฺฉา – ติรจฺฉานคตสฺส อาวุโส อุปสมฺปทา ภควตา กตฺถ ปฏิกฺขิตฺตา, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปฏิกฺขิตฺตา.

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อญฺญตรํ นาคํ อารพฺภ ปฏิกฺขิตฺตา, อญฺญตโร ภนฺเต นาโค มาณวกวณฺเณน ภิกฺขู อุปสงฺกมิตฺวา ปพฺพชฺชํ ยาจิ, ตํ ภิกฺขู ปพฺพาเชสุํ อุปสมฺปาเทสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปฏิกฺขิตฺตา.

ปุจฺฉา – มาตุฆาตกสฺส จ อาวุโส ปิตุฆาตกสฺส จ อุปสมฺปทา ภควตา กตฺถ ปฏิกฺขิตฺตา, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปฏิกฺขิตฺตา.

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํเยว ภนฺเต อญฺญตรํ มาณวกํ อารพฺภ ปฏิกฺขิตฺตา, อญฺญตโร จ ภนฺเต มาณวโก อญฺญตโร จ มาณวโก มาตรํ ชีวิตา โวโรเปสิ ปิตรํ ชีวิตา โวโรเปสิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปฏิกฺขิตฺตา.

มาตุฆาตโก ภิกฺขเว อนุปสมฺปนฺโน นอุปสมฺปาเทตพฺโพ, อุปสมฺปนฺโน นาเสตพฺโพ, ปิตุฆาตโก ภิกฺขเว อนุปสมฺปนฺโน นอุปสมฺปาเทตพฺโพ, อุปสมฺปนฺโน นาเสตพฺโพ.

ปุจฺฉา – อปตฺตจีวรกํ วา อาวุโส ยาจิตปตฺตจีวรกํ วา อุปสมฺปาเทนฺตสฺส ทุกฺกฏํ ภควตา กตฺถ ปญฺญตฺตํ, กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ปญฺญตฺตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู อปตฺตจีวรกํ อุปสมฺปาเทสุํ, ยาจิตเกน ปตฺตจีวเรน อุปสมฺปาเทสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ปญฺญตฺตํ.

ปุจฺฉา – อุปสมฺปทํ ปุจฺฉิสฺสํ, สนิทานํ สอุทฺเทสํ. สมุกฺกฏฺฐปทานํ อาวุโส กติ อาปตฺติโย.

วิสฺสชฺชนา – อุปสมฺปทํ วิสฺสชฺชิสฺสํ, สนิทานํ สนิทฺเทสํ. สมุกฺกฏฺฐปทานํ ภนฺเต เทฺว อาปตฺติโย.

๒. อุโปสถกฺขนฺธก

ปุจฺฉา – จาตุทฺทเส จ อาวุโส ปนฺนรเส จ ปกฺขสฺส จ อฏฺฐมิยา สนฺนิปติตฺวา ธมฺมํ ภาสิตุํ ภควตา กตฺถ อนุญฺญาตํ, กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ อนุญฺญาตา, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู จาตุทฺเทส ปนฺนรเส อฏฺฐมิยา จ ปกฺขสฺส สนฺนิปติตฺวา ตุณฺหี นิสีทึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตา.

อนุชานามิ ภิกฺขเว จาตุทฺทเส ปนฺนรเส อฏฺฐมิยา จ ปกฺขสฺส สนฺนิปติตุํ.

นนุ นาม สนฺนิปติเตหิ ธมฺโม ภาสิตพฺโพ.

ปุจฺฉา – กทา อาวุโส ภิกฺขูนํ ปาติโมกฺขุทฺเทโส ภควตา อนุญฺญาโต.

วิสฺสชฺชนา – ยทา ภนฺเต ภควโต รโหคตสฺส ปฏิสลฺลีนสฺส เอวํ เจตโส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ ‘‘ยํนูนาหํ ยานิ มยา ภิกฺขูนํ ปญฺญตฺตานิ สิกฺขาปทานิ, ตานิ เนสํ ปาติโมกฺขุทฺเทสํ อนุชาเนยฺยํ, โส เนสํ ภวิสฺสติ อุโปสถกมฺม’’นฺติ ตทา ภนฺเต ภควตา ภิกฺขูนํ ปาติโมกฺขุทฺเทโส อนุญฺญาโต.

ปุจฺฉา – สีมํ อาวุโส สมฺมนิตุํ ภควตา กตฺถ อนุญฺญาตํ, กิสฺมิญฺจ วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต อนุญฺญาตํ, ราชคเห ภนฺเต ภควติ วิหรติ ภิกฺขูนํ เอตทโหสิ ‘‘ภควตา ปญฺญตฺตํ เอตฺตาวตา สามคฺคี, ยาวตา เอกาวาโสติ กิตฺตาวตานุโข เอกาวาโส โหตี’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ อนุญฺญาตํ.

ปุจฺฉา – กติ อาวุโส อุโปสถา ทิวสวเสน จ การกปุคฺคลวเสน จ กาตพฺพาการวเสน จ.

วิสฺสชฺชนา – ทิวสวเสน ภนฺเต ตโย อุโปสถา, ปุคฺคลวเสน จ ภนฺเต ตโย อุโปสถา, กาตพฺพาการวเสน จ ภนฺเต ตโย อุโปสถา.

ปุจฺฉา – กติ อาวุโส อุโปสถกมฺมานิ เตสุ จ กีทิสํ อุโปสถกมฺมํ ภควตา อนุญฺญาตํ, กีทิสํ อนนุญฺญาตํ.

วิสฺสชฺชนา – จตฺตาริมานิ ภนฺเต อุโปสถกมฺมานิ, อธมฺเมน วคฺคํ อุโปสถกมฺมํ, อธมฺเมน สมคฺคํ อุโปสถกมฺมํ, ธมฺเมน วคฺคํ อุโปสถกมฺมํ, ธมฺเมน สมคฺคํ อุโปสถกมฺมํ. ตตฺร ภนฺเต ยทิทํ อธมฺเมน วคฺคํ อุโปสถกมฺมํ, อธมฺเมน สมคฺคํ อุโปสถกมฺมํ ธมฺเมน วคฺคํ อุโปสถกมฺมํ, เอวรูปํ ภนฺเต อุโปสถกมฺมํ อนนุญฺญาตํ, ตตฺร ภนฺเต ยทิทํ ธมฺเมน สมคฺคํ อุโปสถกมฺมํ, เอวรูปํ ภนฺเต อุโปสถกมฺมํ อนุญฺญาตํ.

ปุจฺฉา – อุโปสถํ ปุจฺฉิสฺสํ, สนิทานํ สนิทฺเทสํ. สมุกฺกฏฺฐปทานํ อาวุโส กติ อาปตฺติโย.

วิสฺสชฺชนา – อุโปสถํ วิสฺสชฺชิสฺสํ, สนิทานํ สนิทฺเทสํ. สมุกฺกฏฺฐปทานํ ภนฺเต ติสฺโส อาปตฺติโย.

๓. วสฺสุปนายิกกฺขนฺธก